Người dân ở nền văn hóa nữ tính hay mua tiểu thuyết, còn ở nước nam tính mọi người hay mua sách viết về người thật việc thật hơn. Tác giả người Mỹ – Deborah Tannen – đã chỉ ra điểm khác biệt giữa phong cách viết của nam giới và nữ giới: phái nam thường sử dụng “lối viết chia sẻ” (truyền tải thông tin), còn phía nữ thường sử dụng “lối viết chia sẻ” (sử dụng phương pháp đối thoại để chia sẻ cảm xúc và thiết lập quan hệ). Các dữ liệu của de Mooji cũng chỉ ra rằng độc giả trong xã hội nam tính quan tâm đến các dữ liệu và sự kiện; trong khi độc giả của các nền văn hóa nữ tính chú trọng đến các câu chuyện đằng sau sự thật.

Như đã trình bày, các kết quả nghiên cứu đã gắn kết tần suất sử dụng Internet với đặc điểm IDV; về cơ bản, Internet là một công cụ mang tính chất cá nhân. Tuy nhiên, sử dụng Internet vào các mục đích cá nhân (không phải công việc) lại có liên hệ chặt chẽ hơn với chỉ số MAS thấp, Internet và email đều có thể được sử dụng trong hoạt động “báo cáo” và “giao hòa”; tuy nhiên trong xã hội nam tính, Internet và email ít được sử dụng cho các mục đích thứ hai hơn.

Bảng 5.4. Điểm khác biệt chính giữa xã hội nam tính và xã hội nữ tính

III. Giáo dục và hành vi khách hàng

Xã hội nữ tính

Xã hội nam tính

Học sinh trung bình là chuẩn mực; khen ngợi động viên học sinh yếu Học sinh xuất sắc là chuẩn mực; khen ngợi học sinh giỏi
Đố kị với cố gắng thể hiện bản thân Thi đua trong lớp; cố gắng để vượt trội
Thi trượt là tai nạn nhỏ Thi trượt là thảm họa
Các môn thể thao thi đấtu cạnh tranh là hoạt động ngoại khóa Các môn thể thao thi đấu cạnh tranh là nội dung trong chương trình học
Trẻ nhỏ được xã hội hóa để tranh thái độ khiêu khích, hiếu thắng Thái độ hiếu thắng của trẻ nhỏ có thể chấp nhận được
Học sinh đánh giá thấp năng lực bản thân: tiết chế cái tôi Học sinh đánh giá cao năng lực bản thân: đề cao cái tôi
Sự thân thiện của giáo viên được đánh giá cao Học thức và trình độ dạy giỏi của giáo viên được ngưỡng mộ
Lựa chọn công việc dựa trên mối quan tâm thực chất Lựa chọn công việc dựa trên cơ hội phát triển sự nghiệp
Nam và nữ nghiên cứu các đề tài giống nhau Nam và nữ nghiên cứu các đề tài khác nhau
Giáo viên ở cấp dưới có thể là nam và nữ Chỉ có giáo viên nữ dạy cấp dưới
Nam giới và phụ nữ đều có trách nhiệm mua thực phẩm và xe ôtô Phụ nữ mua thực phẩm, đàn ông mua xe ôtô
Vợ chồng sử dụng chung một xe Vợ chồng sử dụng riêng hai xe
Sử dụng nhiều sản phẩm tự chế Mua sản phẩm để thể hiện địa vị
Đọc nhiều tiểu thuyết (lối viết chia sẻ) Đọc nhiều tài liệu về người thật việc thật (lối viết báo cáo)
Sử dụng Internet để xây dựng mối quan hệ hỗ trợ Sử dụng Internet để thu thập thông tin sự kiện

Tiếp nối theo Bảng 5.2 và 5.3 ở trên, Bảng 5.4 tóm lược các vấn đề nổi cộm trong hai phần trước.

Đặc điểm nam tính và nữ tính trong môi trường làm việc

Nhà máy sản xuất ở Hà Lan của một tập đoàn lớn của Mỹ đã thay thế 3 giám đốc quản lý người Hà Lan trong vòng 10 năm. Phó chủ tịch tập đoàn ở Mỹ đều cho rằng 3 giám đốc quản lý này là người “quá nhu nhược”. Họ e dè khi áp dụng các phương pháp không phổ biến với đội ngũ nhân viên, dẫn đến sự phản ứng của hội đồng việc làm – một bộ phận được đội ngũ nhân viên bầu ra và tuân theo quy định của pháp luật Hà Lan mà vị Phó chủ tịch tập đoàn không hài lòng chút nào. Sau khi vị giám đốc quản lý thứ ba ra đi, Phó chủ tịch tập đoàn đích thân chỉ định cán bộ điều hành nhà máy là người kế vị – bỏ mặc ngoài tai mọi lời cảnh báo của vị Giám đốc nhân sự. Phó chủ tịch tập đoàn cho rằng cán bộ điều hành nhà máy này là người “đàn ông đích thực” duy nhất trong ban quản lý nhà máy. Ông thường đưa ra yêu cầu cần áp dụng những biện pháp mạnh mẽ, bất kể đó là biện pháp phổ biến hay không phổ biến. Khi báo cáo, ông luôn chỉ ra những điểm yếu. Ông phải có khả năng duy trì đặc quyền của ban quản lý, và không bị đánh lạc hướng bởi hội đồng việc làm nhảm nhí.

Vị Tổng giám đốc mới đã chứng minh cho một thảm họa tệ nhất từ trước đến nay. Chỉ trong vòng 6 tháng, ông đã phải xin nghỉ ốm và cả nhà máy rối tung lên. Không nhân viên nào trong nhà máy thấy ngạc nhiên. Họ vẫn biết cán bộ điều hành đó là người khá dễ chịu song yếu đuối, ông buộc phải che giấu sự thiếu tự tin của mình bằng cách sử dụng ngôn ngữ hùng hồn đối với cấp trên người Mỹ. Thái độ quyết đoán gây ấn tượng mạnh với vị chủ tịch người Mỹ được cho là sự khoe mẽ trong môi trường Hà Lan. Ở cương vị Tổng giám đốc, ông không nhận được sự hợp tác của nhân viên, cố gắng tự làm mọi việc và bị khủng hoảng tinh thần trong một thời gian cực ngắn. Hậu quả là nhà máy đã đánh mất cả cán bộ điều hành tài giỏi và Tổng giám đốc thứ tư. Nhà máy và cán bộ điều hành đều là nạn nhân do nhận định sai lầm xuất phát từ đặc điểm văn hóa khác biệt.

Trong lịch sử, quản lý là một khái niệm bắt nguồn từ người Anglo-Saxon, sau đó phát triển rộng hơn trong các nền văn hóa Anh Mỹ. Từ quản lý trong tiếng Anh bắt nguồn từ chữ manus trong tiếng Latinh, tức là cái tay; và từ maneggiare trong tiếng Italy hiện đại, có nghĩa là xử lý. Tuy nhiên trong tiếng Pháp, từ gốc Latinh được sử dụng với hai dạng thức biến thể khác nhau: manège (dùng để chỉ nơi huấn luyện ngựa) và ménage (cõ nghĩa là hộ gia đình); hình thái thứ nhất thể hiện khía cạnh nam tính, hình thái thứ hai phản ánh khía cạnh nữ tính của hoạt động quản lý. Các nghiên cứu kinh điển của người Mỹ về khả năng lãnh đạo đã phân loại hai phạm trù: kiến tạo và cân nhắc, hoặc mối quan tâm đến công việc và mối quan tâm đến con người. Cả hai khía cạnh đều là nhân tố cần thiết ngang nhau đối với sự thành công của doanh nghiệp, tuy nhiên sự cân bằng tối ưu hai khía cạnh này trong nền văn hóa nam tính khác với nền văn hóa nữ tính.

Một người Hà Lan đã từng làm việc cho một công ty tư vấn danh tiếng ở Mỹ trong nhiều năm và gia nhập ban quản lý cấp cao của một công ty sản xuất ở Hà Lan. Chỉ sau một vài tháng, ông đã chỉ ra chức năng khác biệt của các cuộc họp trong công việc hiện tại của ông so với công việc trước đây. Ở Hà Lan, họp là khoảng thời gian thảo luận về các vấn đề và tìm ra giải pháp chung; họp nhằm mục đích đưa ra quyết định đồng thuận. Ở Mỹ, ông biết rằng các buổi họp là cơ hội để mọi thành viên tham gia chứng tỏ bản thân: để thể hiện năng lực của họ. Các quyết định sẽ được từng cá nhân đưa ra.

Phạm trù nam tính – nữ tính cũng ảnh hưởng đến cách thức xử lý mâu thuẫn trong công nghiệp. Ở Mỹ cũng như các nền văn hóa nam tính khác như Anh và Ireland, mâu thuẫn nên được giải quyết bằng cách chiến đấu ra trò: “Hãy để người xuất sắc nhất giành chiến thắng”. Các mối quan hệ trong lĩnh vực công nghiệp ở những nước này thường được đặc trưng bởi những hình thức phân xử như vậy. Nếu có thể, ban quản lý sẽ cố gắng tránh phải đối đầu với Liên đoàn Lao động, và hành vi của Liên đoàn Lao động sẽ lý giải cho thái độ lảng tránh của ban quản lý. Ở Mỹ, mối quan hệ giữa Liên đoàn Lao động với doanh nghiệp thường được kiểm soát theo những hợp đồng chi tiết, toàn diện giống như những hiệp ước hòa bình giữa hai bên.

Trong các nền văn hóa nữ tính như Hà Lan, Thụy Điển và Đan Mạch, mâu thuẫn thường được ưu tiên giải quyết thông qua thỏa hiệp và đàm phán. Ở Pháp – nước có tố chất nữ tính trung bình theo kết quả nghiên cứu của IBM, đôi khi xảy ra tình huống xung đột với nhiều ngôn ngữ thóa mạ giữa cấp trên và cấp dưới, giữa chủ và tớ, tuy nhiên đằng sau vẻ ngoài tưởng chừng như mâu thuẫn, thì thường là “thái độ dung hòa” đặc trưng kiểu Pháp, khuyến khích các bên tiếp tục cộng tác trong khi cùng thừa nhận là hai bên bất đồng quan điểm.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Geert Hofstede, Gert Jan Hofstede & Micheal Minkov – Văn hóa và tổ chức, phần mềm tư duy – NXB ĐHQGHN 2013.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s