Trung Quốc và Philippines đang xúc tiến để chuẩn bị cho những thảo luận song phương về vấn đề Biển Đông sau khi Tòa Trọng tài đưa ra phán quyết có lợi cho phía Philippines. Thảo luận giữa hai phía có ảnh hưởng thế nào đến tình hình chung trong khu vực và vai trò của Philippines trong chiến lược chuyển trục về châu Á của Hoa Kỳ dưới thời của Tổng thống Rodrigo Duterte sẽ có thay đổi ra sao? Giáo sư Renato Cruz de Castro, thuộc Trường Đại học De la Salle (Philippines), đồng thời là chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cúu Đông Tây tại Washington DC về vấn đề trên, ông nói:

“Mục đích của những thảo luận giữa hai phía đã được đưa ra từ cuộc gặp ở Hong Kong. Tổng thống Rodrigo Duterte đã gửi cựu Tổng thống Fidel Ramos sang Hong Kong để tìm cách làm giảm căng thẳng. Tôi nghe tin từ phía Philippines là phía Philippines đã hỏi về khả năng Trung Quốc cho phép ngư dân Philippines được quay trở lại đánh bắt hải sản ở bãi Scarborough như một cách để thấy có tính tích cực từ Trung Quốc. Nhưng theo tôi biết, phía Trung Quốc đã khước từ đề nghị nên không có kết quả nào đạt được từ cuộc nói chuyện giữa hai phía ở Hong Kong.

Tôi không nghĩ thảo luận giữa hai phía sẽ có bất cứ ảnh hưởng gì đến tình hình chung vì nó chỉ là dự định để tìm cách giảm căng thẳng. Với Philippines, đó là cho phép ngư dân Philippines quay lại đánh bắt cá ở Scarborough nhưng phía Trung Quốc đã nói với Philippines rằng họ không cho phép ngư dân Philippines quay lại vì bãi đó thuộc về Trung Quốc.

Kế hoạch của Tổng thống Philippines Duterte là quay trở lại giống như dưới thời của Tổng thống Gloria Arroyo. Nhưng thời đó, Tổng thống Arroyo chơi một trò chơi cân bằng. Theo cách này, Philippines tìm một điểm trung gian giữa hai cường quốc đang cạnh tranh với nhau, đó là Mỹ và Trung Quốc. Cơ bản mà nói thì đây giống như một cách thí quân mở đường theo cách ngoại giao.

Tổng thống Arroyo vào đầu những năm 90 cho thấy bà ủng hộ Mỹ trong trận chiến chống khủng bố và có được những hỗ trợ từ Mỹ. Cùng lúc đó bà mở ra các cơ hội để hợp tác phát triển chung với Trung Quốc. Bà đã ký thỏa thuận này với Trung Quốc. Kế hoạch của Tổng thống Duterte là quay trở lại tình trạng đó, theo đó Philippines là một nước nhỏ, lợi dụng sự cạnh tranh giữa các cường quốc. Liệu ông có thành công hay không đó lại là một vấn đề khác bởi đã có nhiều điều xảy ra trong thời gian qua, từ năm 2010 – 2016.

Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc đã trở nên căng thẳng hơn. Tất nhiên, chính sách của Tổng thống tiền nhiệm Aquino là đảm bảo Philippines luôn ở bên cạnh Mỹ. Hai bên đã ký hiệp định hợp tác quân sự tăng cường, gia tăng việc hiện đại hóa cho lực lượng vũ trang Philippines và kiện Trung Quốc ra tòa. Tổng thống Duterte sẽ phải làm đảo ngược 3 việc mà Tổng thống Aquino đã làm bao gồm thỏa thuận hợp tác tăng cường quân sự với Mỹ, gia tăng trang bị cho lực lượng vũ trang và vụ kiện với Trung Quốc.

Ông Duterte không thể nào đảo ngược được 3 điều đó một cách đơn giản mà phải làm từ từ, từng bước nhỏ một. Đây là một thách thức lớn với ông. Vấn đề là ông Duterte cần thời gian cho chính sách đối ngoại, vào lúc này ưu tiên của ông là trận chiến chống ma túy trong nước. Ông Duterte sẽ phải thay đổi chính sách đối ngoại của Philippines để có thể đạt được điều mình muốn nhưng liệu ông có thời gian hay không? Vì quan tâm hàng đầu của ông vào lúc này là đối nội.

Ông Duterte không muốn làm cho Trung Quốc nổi giận và đang cố tìm điểm trung gian. Ông Duterte đã quyết định không chỉ trích Trung Quốc ngay trong diễn đàn ASEAN. Ở diễn đàn, ông Duterte cố gắng yên lặng không nói tới vấn đề Biển Đông nhưng ông sẽ nói về phán quyết của tòa khi hai bên có đối thoại song phương. Đến lúc này vẫn chưa có đối thoại song phương chính thức giữa hai nước.

Philippines không tuần tra Biển Đông chống Trung Quốc

Một ngày sau hki yêu cầu quân đội Mỹ rời khỏi miền Nam Philippines, Tổng thống Rodrigo Duterte ngày 13/9 cho biết Manila sẽ không tham gia bất kỳ một cuộc tuần tra nào trên Biển Đông để tránh rắc rối với Trung Quốc. Tổng thống Philippines còn hàm ý sẵn sàng mua vũ khí của Trung Quốc và Nga để trang bị cho quân đội. Ông Duterte nói: “Philippines sẽ không tham gia bất kỳ một chiến dịch tuần tra biển nào (trên Biển Đông). Tôi sẽ không cho phép bởi vì tôi không muốn đất nước bị lôi kéo vào một hành động thù địch… Chúng ta sẽ không tổ chức tuần tra hoặc tham gia bất kỳ một chiến dịch tuần tra nào của quân đội ngoại quốc vì tôi không muốn gặp rắc rối… Tôi chỉ muốn tuần tra vùng lãnh hải (12 hải lý) của Philippines”.

Tương tự khi có những tuyên bố khác về an ninh, Tổng thống Duterte không cho biết chi tiết về quyết định nói trên, nhưng ông đã cho thấy ý định hủy bỏ một thỏa thuận giữa Mỹ và Philippines được Bộ trưởng Quốc phòng hai nước công bố vào tháng 4/2016. Vào thời điểm đó, khi ghé thăm Philippines, trong một cuộc họp báo chung với đồng nhiệm Philippines lúc đó là ông Voltaire Gazmin, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Ashton Carter đã tiết lộ rằng tàu của Hoa Kỳ đã tiến hành tuần tra trên Biển Đông cùng Philippines. Ông Gazmin cho rằng sự hiện diện của Mỹ sẽ giúp ngăn chặn các hành vi của Trung Quốc.

Tổng thống Philippines đã tiết lộ rằng ông đang cân nhắc việc mua vũ khí và thiết bị quân sự từ hai quốc gia đã sẵn sàng cho Manila vay tiền với lãi suất thấp trong vòng 25 năm. Ông Duterte không nói nhà cung cấp là ai nhưng giới phân tích cho rằng đó là Trung Quốc và Nga. Nếu khả năng trên diễn ra, đây sẽ là một thay đổi quan trọng của Philippines, nước từ 50 năm nay, chủ yếu mua vũ khí từ Mỹ.

Nguồn: RFA

TKNB – 16/09/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s