Trần Kinh

Viện Kỹ thuật và Chiến lược – Đại học KHKT Trung Quốc

Kinh tế thế giới trong đó có Trung Quốc trong 2 năm gần đây đã gặp phải một số vấn đề, tốc độ tăng turởng kinh tế của phần lớn các quốc gia giảm đi. Nguyên nhân là do giá nguyên liệu, sản phẩm thô giảm mạnh, một số nước thậm chí đã rơi vào khủng hoảng kinh tế. Brazil trước kia có tình hình phát triển rất tốt, nhưng sau khi liên tục đăng cai GIải bóng đá thế giới (World Cup) và Olympics, tăng trưởng kinh tế của họ năm 2014 là 0,15%, 2015 là -4,08%, đã gặp phải suy thoái mà cả trăm năm không gặp. Nền kinh tế của Venezuela đã đổ vỡ, đứng đầu danh sách các nền kinh tế tồi tệ nhất trên thế giới trong năm 2015. Gần đây, Mông Cổ tuyên bố rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế sâu sắc, không thể trả lương cho những người hưởng lương từ ngân sách nhà nước và chi phí vận hành các bộ ngành của chính phủ.

Trong bối cảnh đó, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam là điểm sáng. Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2014 của Việt Nam là 5,98%, cao hơn mức 5,42% của năm 2013 và 5,25% của năm 2012. Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2015 tăng lên 6,68%, cao hơn mục tiêu ban đầu. Khi mấy năm gần đây tăng trưởng kinh tế thế giới giảm sút, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam lại dần dần tăng lên. Tờ The Economics số ra tháng 8/2016 đã rất trang trọng coi Việt Nam là một nền kinh tế phát triển với tốc độ cao thúc đẩy phát triển ở châu Á, mong muốn Việt Nam có thể thực hiện tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao giống như Hàn Quốc. Báo cáo “Chỉ số sức cạnh tranh ngành chế tạo toàn cầu” do tổ chức Deloitte đưa ra coi Việt Nam là một trong “5 nước có sức mạnh” (cùng với 4 nước khác là Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan và Malaysia) rất có triển vọng, đồng thời dự báo vị trí cạnh tranh ngành chế tạo của Việt Nam sẽ từ thứ 18 năm 2016 lên thứ 12 năm 2020.

The Economist hoặc báo cáo “Chỉ số khả năng cạnh tranh ngành chế tạo” đã giới thiệu rất đơn giản về kinh tế VIệt Nam. Đó là họ đề cập đến tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam rất cao trong quá khứ, từ năm 1990 đến nay chỉ đứng sau Trung Quốc, sau đó trình bày lĩnh vực cơ bản như mở cửa thương mại với nước ngoài chứ không có nhiều phân tích sâu, tôi cảm thấy có gì đó không đáng tin cậy. Bài viết này phân tích khá sâu về động lực và triển vọng phát triển kinh tế của Việt Nam, nêu rõ tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam hơn 20 năm qua là do xuất phát điểm trong quá khứ quá thấp, động lực phát triển với tốc độ cao là những ngành kinh tế liên quan đến nước ngoài do đầu tư nước ngoài nắm vai trò chủ đạo, mức trên của sự phát triển nền kinh tế Việt Nam là mức độ của Malaysia, mức dưới là mức độ của Thái Lan.

Trong Chiến tranh thế giới thứ Hai, Việt Nam là thuộc địa của Pháp. Năm 1940, Nhật Bản tấn công Việt Nam, do Chính phủ Pháp đã đầu hàng phát xít Đức của Hitler nên đã ký hiệp định với Nhật Bản để chuyển giao quyền lực ở thuộc địa, Nhật Bản liên kết với Pháp để áp bức Việt Nam một cách tàn bạo. Sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ Hai, Việt Nam kháng chiến chống Pháp với sự giúp đỡ của Trung Quốc. Người Pháp thất bại thì người Mỹ lại can dự, hai miền Nam – Bắc của Việt Nam bị chia cắt, cuộc chiến này ngày càng tàn khốc. Vào những năm 1970, Mỹ đã rút khỏi Việt Nam. Việt Nam lại theo Liên Xô, xâm lược Campuchia, Trung Quốc đã phát động cuộc chiến phản kích tự vệ trừng phạt. Xung đột giữa Trung Quốc và Việt Nam kéo dài liên tục đến cuối những năm 1980. Mấy chục năm diễn ra rất nhiều cuộc chiến lớn và nhỏ, VIệt Nam là nước nhỏ, chịu ảnh hưởng quá lớn về mặt khách quan không thể phát triển kinh tế. Những năm 1980 là điểm thấp nhất của kinh tế Việt Nam, GDP bình quân đầu người chưa được 100 USD/năm, là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Việt Nam luôn xảy ra chiến tranh vì vận khí không tốt, thời kỳ đầu chủ yếu là tội ác của các nước đế quốc như Nhật Bản, Pháp, Mỹ… Vào thời kỳ sau, Việt Nam trở mặt với Trung Quốc, Việt Nam phải chịu trách nhiệm chính. Năm 1990, những nhà lãnh đạo hàng đầu của Việt Nam như Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Phạm Văn Đồng… đã gặp gỡ Giang Trạch Dân, Lý Bằng… ở Thành Đô (tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc), đồng nghĩa với việc Việt Nam thừa nhận sai lầm.

Thực ra, tố chất cơ bản của người Việt Nam không đồng nghĩa với việc trở thành một nước lạc hậu nhất thế giới, nhưng tai họa chiến tranh của quốc gia này quá sâu sắc. Năm 1986, Việt Nam học tập Trung Quốc thực hiện “đổi mới mở cửa”, coi như đã đi theo con đường đúng đắn. Việt Nam thực sự rất giống Trung Quốc, rất nhiều văn bản chính sách đều trực tiếp sao chép của Trung Quốc, học miễn phí rất nhiều kinh nghiệm quý báu của Trung Quốc. Đổi mới của Việt Nam đã thực hiện gần 30 năm, thời gian không hề ngắn ngủi, thực sự có thành tựu không nhỏ. The Economist cho rằng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam sau năm 1990 chỉ đứng sau Trung Quốc, về mặt số liệu thống kê là có lý, tốc độ tăng trưởng hàng năm là từ 6 – 7% GDP bình quân đầu người của Việt Nam năm 2015 lên tới 2100 USD, vượt qua 1600 USD của Ấn Độ, tương đương với hơn 1/4 của Trung Quốc, cuối cùng đã tạo ra sự chú ý. The Economist thậm chí gọi Việt Nam là “quốc gia có thu nhập trung bình”.

Việt Nam là một nước thế tục, những rắc rối trong vấn đề tôn giáo rất ít. Dân tộc chủ thể là người Kinh, chiếm 86% dân số, vấn đề xung đột dân tộc không lớn.

Trong số các nước đang phát triển, giáo dục cơ sở của người Việt Nam rất tốt, cũng rất cần cù chăm chỉ. Phụ nữ Việt Nam lại càng chăm chỉ hơn, việc quản lý họ cũng khá dễ, giá lao động lại rẻ, họ đều là lực lượng lao động rất tốt trong cac nhà máy.

Hơn nữa, Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền khá ổn định, không có sự thay thế đảng cầm quyền, không xảy ra cách mạng. Những đặc điểm này không được dư luận phương Tây đánh giá đúng mức, nhưng trên thực tế có lợi cho sự phát triển kinh tế, rất giống với Trung Quốc. Việt Nam có thể thực hiện tăng trưởng kinh tế trong thời gian dài 30 năm nếu so sánh giữa Việt Nam và Ấn Độ, có thể nói Ấn Độ không bằng Việt Nam về những phương diện cơ bản này. Xem xét từ góc độ GDP bình quân đầu người, Việt Nam đã đuổi kịp Ấn Độ, trong tương lai dần dần sẽ gia tăng khoảng cách với Ấn Độ. Đương nhiên, dân số Ấn Độ đông hơn Việt Nam nhiều, Ấn Độ còn là một nước lớn của một “đại lục đại”, đây là điều mà Việt Nam không thể so sánh được.

Chính phủ Việt Nam thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài xây dựng nhà máy, môi trường đầu tư khá ổn định, có một số ưu thế về chính sách với một số nước ít gây khó dễ. Do đó, đầu tư nước ngoài gia tăng ở Việt Nam dần dần trở thành một xu thế, hiệu quả thực sự không tồi. Điều cần phải chú ý là những ưu thế trên không phải là so sánh với Trung Quốc. Bởi vì trong cùng một giai đoạn phát triển, không có một quốc gia nào có thể sánh được với Trung Quốc về các mặt như chất lượng lao động, sự chăm chỉ, giá thành, khả năng thu hút đầu tư nước ngoài, sự đồng bộ… Ngoài Trung Quốc, Việt Nam là lựa chọn tốt nhất.

Trong thời đại toàn cầu hóa, dường như tất cả các nhà máy sản xuất đều nghĩ đến việc sản xuất ở Trung Quốc đầu tiên, sau đó xuất khẩu để cả thế giới tiêu thụ. Do nhiều nguyên nhân nên một số công ty xem xét mở nhà máy ở quốc gia khác. Chẳng hạn như chiến lược “Trung Quốc + 1”, không thể đặt tất cả các cơ sở sản xuất ở Trung Quốc, phải phân tán rủi ro, hoặc giá nhân công Trung Quốc tăng vọt hay giống như Đài Loan thực hiện “Nam tiến” xuất phát từ toan tính chính trị. Do đó, Việt Nam là một lựa chọn khá tốt, các tỉnh và thành phố của nước này cách biển không xa, có lợi cho vận chuyển trên biển, rất gần Trung Quốc, dễ dàng vận chuyển từ Trung Quốc.

Giống như Trung Quốc, Việt Nam cũng có sự khác biệt rõ rệt giữa miền Nam và miền Bắc, hai thành phố lớn Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh giống với Bắc Kinh và Thượng Hải. Đầu tư nước ngoài cũng chia thành hai miền Nam – Bắc. Miền Bắc chủ yếu là doanh nghiệp Hàn Quốc, miền Nam chủ yếu là Nhật Bản, Đài Loan. Doanh nghiệp Trung Quốc có sự phối hợp sang đầu tư ở miền Nam và miền Bắc. Sự phát triển của Việt Nam những năm gần đây có sự đóng góp rất lớn của Tập đoàn Samsung. Tập đoàn này đã chuyển 1/3 sản lượng của mình sang Việt Nam, sản phẩm từ nhà máy của Samsung chiếm 18% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. 50% tăng trưởng xuất khẩu của miền Bắc Việt Nam dựa vào Tập đoàn Samsung, 99% sản phẩm điện tử xuất khẩu là sản phẩm của Samsung.

(còn tiếp) 

Nguồn: Mạng “Nhà quan sát” (TQ)

TLTKĐB – 06/10/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s