Hai tuần nữa, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sẽ được ngã ngũ. Mọi người đều cho rằng đây là một cuộc bầu cử khác thường, nhưng rốt cục tại sao lại khác thường như vậy thì có nhiều ý kiến khác nhau.

1/ Tạo ra một loạt kỷ lục Mỹ

Cuộc bầu cử đầu tiên trong lịch sử có số cử tri đăng ký vượt trên 200 triệu người; lần đầu tiên trong lịch sử phụ nữ trở thành ứng cử viên tổng thống của một đảng lớn; lần đầu tiên trong hơn 70 năm qua có người chưa từng làm trong chính phủ và không có kinh nghiệm bầu cử trở thành ứng cử viên của một đảng lớn; cuộc tranh cử công kích, bôi nhọ lẫn nhau với mức độ dung tục, sáng tạo cao; lần đầu tiên có chính phủ nước ngoài bị tố cáo dùng thủ đoạn tin tặc nhằm thao túng cuộc bầu cử Mỹ; lần đầu tiên nội tình thao tác tranh cử của ứng cử viên tổng thống một đảng lớn của Mỹ bị tin tặc công khai nhắm vào; lần đầu tiên có ứng cử viên của một đảng lớn đe dọa sau khi thắng cử sẽ bắt đối thủ cạnh tranh vào tù; lần đầu tiên có ứng cử viên tổng thống bày tỏ “sẽ hoàn toàn chấp nhận kết quả bầu cử” nếu thắng cử, còn nếu thất bị thì “đến lúc đó sẽ cân nhắc tình hình”; đảng Cộng hòa chia rẽ chưa từng có, các nghị sĩ hạ viện, nhiều thống đốc bang của đảng Cộng hòa và các nghị sĩ liên bang từ chối ủng hộ ứng cử viên tổng thống của đảng mình; 2 ứng cử viên tổng thống của đảng lớn hiếm khi đồng thời bị đa số cử tri cho là ứng cử viên có thiếu sót nghiêm trọng, mức độ không được hoan nghênh đều đã lập kỷ lục trong lịch sử… cuộc bầu cử đến giai đoạn cuối cùng, chủ đề hoàn toàn biến thành ai đủ tư cách làm tổng thống, chứ không phải ai làm tổng thống có thể khiến cho đất nước tốt hơn. Tiêu điểm tranh cử như vậy cũng là hiếm thấy trước đây.

Quy mô “nghiêng về một bên” của báo chí Mỹ cũng chưa từng có trước đây. “Foreign Affairs” và “The Atlantic” bày tỏ thái độ hiếm thấy xưa nay, “USD Today” xưa nay giữ lập trường trung lập, thậm chí còn có một số báo giấy thuộc phe bảo thủ ủng hộ đảng Cộng hòa, lần này cũng đều bày tỏ thái độ ủng hộ bà Hillary. “The New York Times”, “Washington Post” dốc hết sức công kích Donald Trump. Kiên quyết đứng về phía Donald Trump dường như chỉ còn lại kênh truyền hình Fox và một số trang mạng tin tức cánh hữu. Nhưng điều hình thành so sánh rõ rệt với báo chí truyền thống là trên các trang mạng Internet, trang mạng xã hội, mạng wechat của người Hoa, những người ủng hộ Donald Trump gây ấn tượng cho mọi người vói giọng điệu, âm lượng và mức độ sôi nổi mà những người ủng hộ Hillary khó có thể theo kịp.

Mức độ quan tâm mà cuộc bầu cử đã đạt được cũng đã lập kỷ lục mới. Số liệu thống kê của công ty cung cấp dữ liệu Nielsen cho thấy, cuộc tranh luận đầu tiên giữa đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ ở giai đoạn bầu cử sơ bộ cũng đã lập kỷ lục cao mới trong trong lịch sử, cuộc tranh luận đầu tiên trên truyền hình của các ứng cử viên tổng thống cũng lập kỷ lục mới với 84 triệu người theo dõi. Khi cuộc tranh luận trên truyền hình thứ hai, 3 trang mạng xã hội là Youtube, Facebook, Twitter cũng đã xuất hiện kỷ lục mới riêng – 124 triệu người đã xem nội dung tranh luận trên Youtue, hơn 17 triệu cư dân mạng đăng hoặc chia sẻ trên Twitter, khoảng 19,8 triệu tài khoản Facebook của Mỹ đã đăng, chia sẻ, bình luận và ấn nút like (thích) đối với 92,4 triệu bài đăng liên quan đến chủ đều này. Điều đáng chú ý là lượng người xem trên mạng cao hơn nhiều so với lượng người theo dõi qua truyền hình, nhưng số liệu trên Youtube cho thấy trung bình người xem theo dõi khoảng 25 phút trực tiếp qua mạng này, điều đó có nghĩa là người xem trên mạng không kiên nhẫn xem hết toàn bộ cuộc tranh luận hơn 90 phút, sự tiếp nhận thông tin vụn vặt chồng chéo với đặc điểm thiên vị được truyền bá trên mạng, việc “kiểm tra đối chiếu thức tế” trên truyền thông truyền thống bị lạnh nhạt.

2/ Ứng cử viên hai đảng bị bôi nhọ nghiêm trọng

Điều đặc biệt trong cuộc bầu cử năm nay còn có thể liệt kê một danh sách dài hơn. Mặc dù như vậy, điều đầu tiên cũng được người ta chú ý nhất chắc chắn là lập kỷ lục về mức độ gây tranh cãi, cuộc tranh cử tiêu cực lấy công kích nhân cách là chính đã chỉ đạo tiến trình bầu cử.

Ở cuộc bầu cử lần này, ngoài vòng bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ, sự “lịch sự về chính trị” được coi là quy tắc ngầm dường như không thể duy trì. Trước cuộc tranh luận thứ hai của các ứng cử viên tổng thống, do một đoạn băng ghi âm bình luận về việc Donald Trump quấy rối phụ nữ với lời lẽ tục tĩu bị phát tán, Donald Trump trong vòng 48 tiếng đã đưa 3 người phụ nữ được cho là có dính líu đến những bê bối tình ái liên quan đến cựu Tổng thống Bill Clinton đến nơi diễn ra cuộc tranh luận thứ hai. Trong cuộc tranh luận, ông ngang nhiên coi sự công kích là sách lược chủ yếu để ngăn chặn sự tổn hại và bảo vệ mình, tuyên bố mình đã có những lời nói tồi tệ, còn phu quân của bà Hillary có hành động tồi tệ. Trong cuộc thăm dò dư luận sau tranh luận, đa số cử tri cho rằng Donald Trump không có thành ý xin lỗi.

Sau khi cuộc tranh luận thứ hai kết thúc, hai bên tiếp tục bôi nhọ lẫn nhau, tính đến nay đã có 10 người phụ nữ nói với truyền thông rằng họ từng bị Donald Trump quấy rối tình dục, ông Trump đã phủ nhận tất cả, lúc thì cho rằng “âm mưu thao túng cuộc bầu cử của giới truyền thông”, lúc thì chỉ trích nhóm tranh cử của bà Hillary đã giở trò sau hậu trường. Những cảnh này khiến người ta bỗng nhiên nhớ đến cảnh 7, 8 trẻ em lang thang vây quanh gọi ứng cử viên độc lập là bố trong truyện ngắn Chạy chức Thống đốc (Running for Governor) của nhà văn trào phúng Mỹ Mark Twain.

Những hiện tượng này cho thấy luân lý chính trị của nước Mỹ đang có sự thay đổi rõ rệt. Hai ứng cử viên đều coi việc “để phản đối mà ủng hộ” là con bài chung để tranh thủ cử tri, không đặt trọng điểm sách lược tranh cử lên trên chủ trương chính sách, còn tranh nhau chứng minh đối thủ không đủ tư cách làm tổng thống, không có phong thái tổng thống. Bà Hillary bắt đầu từ tính cách để tập trung công kích Donald Trump về việc phân biệt giới tính, phân biệt chủng tộc, ngạo mạn, ích kỷ, cực đoan và thiếu kiến thức thông thường; Donald Trump lại nhấn mạnh về sức khỏe của bà Hillary, đồng thời nỗ lực tạo dựng hình ảnh bà Hillary là “chính khách không trung thực tồi tệ nhất”, sử dụng thuyết âm mưu để công kích đối thủ, như rêu rao bà Hillary “uống thuốc” trước cuộc tranh luận, Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan không ủng hộ ông là vì dự định 4 năm sau ông ấy sẽ ra tranh cử tổng thống, 10 người phụ nữ tố cáo ông quấy rối tình dục đều là do nhóm tranh cử của bà Hillary tìm đến nhưng lại không đưa ra được căn cứ thực tế.

Cuộc tranh cử tiêu cực không ngừng tạo ra mức độ công kích mới, cộng thêm tranh cử, ủng hộ và WikiLeaks của hai bên trợ giúp, khiến cho những lời bịa đặt chính trị và thuyết âm mưu trong tiến trình bầu cử được thịnh hành. Đặc biệt là trên mạng Internet, các tin tức không đúng sự thật hoặc thổi phồng, thuyết âm mưu đa dạng lan truyền rộng tới mức được rất nhiều người tin, xuyên tạc một cách muôn màu muôn vẻ và chia rẽ dư luận. Như Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan nói cuộc tranh cử “rất mờ ám”. Ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hòa Mitt Rommey năm 2012 than rằng “vụ bê bối ‘băng ghi âm’ của Donald Trump đã làm mất thể diện nước Mỹ trước thế giới”.

Cuộc thăm dò dư luận chung mới nhất giữa “Nhật báo phố Wall” và NBC cho thấy, hiện nay một nửa số cử tri có quan điểm tiêu cực đối với Hillary; 63% cử tri giữ quan điểm tiêu cực đối với Donald Trump, các cử tri giữ quan điểm tích cực đối với Hillary và Donald Trump lần lượt chỉ chiếm 40% và 29%. Chuyên gia thăm dò dư luận Peter Hart nói bất luận là “nhiệm kỳ Hillary” hay “nhiệm kỳ Donald Trump” cũng đều không khơi dậy lòng nhiệt tình của các cử tri, đây là kết quả tranh cử tiêu cực, “không có gì lạ”. Horwitt – một chuyên gia thăm dò dư luận khác, lại kỳ vọng: “Dù ai trúng cử cũng đều sẽ là tổng thống không được hoan nghênh nhất trong lịch sử thăm dò dư luận kể từ thập niên 30 của thế kỷ trước”.

Điều này cũng có nghĩa là dù ai bước vào làm chủ nhân Nhà Trắng thì tổng thống nhiệm kỳ mới đều sẽ phải đối mặt với vấn đề tạo dựng lại hình ảnh của bản thân và hình ảnh quốc gia.

(còn tiếp)

Nguồn: Viện nghiên cứu Liêu Vọng (TQ) – 27/10/2016

TLTKĐB – 04/11/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s