3/ Sự chia rẽ và đối lập xã hội trên nhiều phương diện

Đặc điểm thứ hai của cuộc bầu cử lần này đã bộc lộ sự chia rẽ và đối lập trong nội bộ xã hội nước Mỹ ở nhiều phương diện, nhiều khía cạnh.

Điều này có ý nghĩa sâu rộng là bản thân định nghĩa tiêu đề đối lập nhị nguyên mà người ta đặt cho cuộc bầu cử lần này nhiều đến nỗi khiến người ta choáng váng: đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa, phe ủng hộ chế độ và phe phản đối chế độ, chính thống và phi chính thống, tinh hoa và dân chúng, những người theo chủ nghĩa nữ quyền và những người theo chủ nghĩa Sôvanh nam quyền, các chính khách giàu kinh nghiệm nhất và những người “tay ngang” không có kinh nghiệm nhất, chủ nghĩa tiến bộ và chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa bảo thủ, nước Mỹ của người da trắng và nước Mỹ đa chủng tộc, thuyết nước Mỹ thịnh vượng và thuyết nước Mỹ suy thoái, cởi mở và khép kín, toàn cầu hóa và chống toàn cầu hóa, thương mại tự do và chống thương mại tự do, vành đai đô thị ven biển và thành phố nội địa… mỗi một tiêu đề đều thể hiện rõ đặc trưng chia rẽ và đối lập của cuộc bầu cử lần này từ các góc độ khác nhau.

Trước tiên sự đối lập biểu hiện ở hướng đi của chính đảng “phản cực” hơn nữa. Trong quá trình bầu cử sơ bộ, Bernie Sanders chủ trương tiến hành “cách mạng xã hội chủ nghĩa dân chủ” đã kích động sự nhiệt tình tham gia chính trị của hàng nghìn cử tri, buộc Hillary gần như hoàn toàn chấp nhận chủ trương của ông, kể cả phản đối ký kết TPP, miễn học phí ở các trường đại học công lập…, tập thể đảng Dân chủ chuyển sang cánh tả, trở thành “đảng Dân chủ tự do nhất” trong lịch sử. Còn Donald Trump với con bài chính là con bài dân túy, con bài “bài ngoại”, con bài “hoảng sợ” đã đi ngược lại với chính sách truyền thống chủ yếu của đảng Cộng hòa, lại giành được số phiếu bầu ở vòng sơ bộ nhiều nhất trong lịch sử đảng Cộng hòa, tầng lớp thường dân của đảng Cộng hòa chuyển sang cánh hữu bị đảng Trà chỉ đạo, phe ủng hộ chế độ trong đảng đã rơi vào lúng túng xa rời với các cử tri phổ thông của đảng Cộng hòa.

Thứ hai là biểu hiện sự bất tín nhiệm cao độ của người dân đối với Washington và Phố Wall. Trong cuộc chiến tranh cử, tinh thần này bị lợi dụng và huy động đầy đủ, không ít bản thân khẩu hiệu tranh cử mang màu sắc đối lập nhị nguyên sâu đậm. Bernie Sanders để tâm truyền tải “khoảng cách giàu nghèo giữa 99% dân số và 1% số người giàu có”, “Phố Wall và dân thường”; Donald Trump tự xưng “người ngoài vòng chính trị Washington”, tự cho mình là kẻ ngoại đạo, đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, động một tí là chỉ trích đối thủ thao túng trái phép cuộc bầu cử. Do vụ việc băng ghi âm bị phát tán dẫn đến tình hình bầu cử thay đổi nhanh chóng, sau khi tỷ lệ ủng hộ trong đảng giảm mạnh, Donald Trump chuyển sang nỗ lực xây dựng hình ảnh “phản đối chế độ” của mình, mở rộng cáo buộc “gian dối” đến các cơ quan truyền thông và thăm dò dư luận, rêu rao họ liên kết với đảng Dân chủ thao túng thể chế, bôi nhọ, gây sức ép với ông, và nếu ông thất bại trong cuộc bầu cử chắc chắn là vì cơ chế được dàn xếp và có gian lận (bị thao túng trái phép).

Trong mấy chục năm qua, Hillary và Trump ở Mỹ là nhân vật công chúng ai ai cũng biết đến, mỗi bên đều có thủ đoạn và thế mạnh riêng, sự bủa vây những tin tức xấu, người Mỹ sớm đã có cái nhìn cố định về họ, rất khó thay đổi. Chiến dịch tranh cử bôi nhọ lẫn nhau diễn ra ngày càng kịch liệt, khiến hình ảnh tiêu cực của họ tiếp tục được củng cố, tâm lý “vì phản đối mà ủng hộ” của các cử tri ngày một nặng nề, tình trạng đối lập giữa hai bên trở nên trầm trọng. Cuộc thăm dò dư luận ngày 15/10 của tờ “USD Today” cho thấy 10% cử tri bày tỏ hoàn toàn không chấp nhận ứng cử viên của phe đối lập trúng cử tổng thống. Đêm ngày 15/10, trụ sở tranh cử của đảng Cộng hòa tại Bắc Carolina bị ném bom xăng gây cháy nổ, tòa nhà sát bên cạnh xuất hiện dòng chữ phun sơn: “Những kẻ phát xít đảng Cộng hòa hãy rời khỏi nơi này”.

Về việc Donald Trump lật đổ “tính đúng đắn chính trị” và từ đó ông nhận được nhiều tiếng vỗ tay còn phản ánh tình trạng mâu thuẫn sắc tộc và tâm lý phân biệt giới tính sâu sắc bên trong xã hội Mỹ. Là vị tổng thống da màu đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, trong hai năm cuối cùng cầm quyền của Obama, các cuộc xung đột sắc tộc không ngừng xảy ra, tình trạng đối đầu giữa cộng đồng người da đen và cảnh sát da trắng trở nên nghiêm trọng, đến mức trở thành đề tài thảo luận quan trọng của bầu cử. Sự công kích của Trump đối với Hillary, đặc biệt là vấn đề “tinh thần và sức khỏe”, bị chỉ trích là kỳ thị giới tính. Và những phát ngôn về kỳ thị chủng tộc và kỳ thị giới tính của Trump cũng trở thành mục tiêu trọng điểm để đảng Dân chủ công kích. Sự công kích của người Hoa mới nhập cư đối với Hillary và đảng Dân chủ còn biểu hiện sự kỳ thị của một bộ phận người Hoa đối với người gốc Phi, mâu thuẫn giữa người gốc Á và người gốc Phi cũng có biểu hiện nhất định trong chiến dịch bầu cử.

Cuộc bầu cử năm nay vẫn còn có một sự chia rẽ và đối lập khiến người ta phải suy nghĩ, đó chính là sự “đối lập” giữa truyền thông truyền thống và truyền thông xã hội. Nếu nói báo giấy truyền thống dường như ủng hộ và nghiêng hẳn về phía Hillary, thì Donald Trump lại là con cưng của truyền thông xã hội, năng lượng và sự nhiệt tình truyền bá phiến diện của truyền thông xã hội, năng lượng và sự nhiệt tình truyền bá phiến diện và phóng đại tiếng tăm cảu ông trên các trang mạng Internet của những người ủng hộ ông khiến người ta kinh ngạc, việc truyền bá này làm nổi bật sự sụt giảm sức ảnh hưởng của báo giấy truyền thống. Trong cuộc bầu cử, rất nhiều trang tin tức cánh hữu bị trang mạng Fact Watch của Mỹ liệt vào danh sách các trang tin tức giả mạo thường xuyên đưa tin thất thiệt về bà Hillary, được phổ biến rộng rãi trên mạng Internet, một số còn được dịch từ ngôn ngữ khác chuyển về Mỹ.

Một tuần sau “cuộc tranh luận đầu tiên” giữa hai ứng cử viên tổng thống, kết quả thăm dò dư luận chuyên nghiệp được các phương tiện truyền thông truyền thống của Mỹ lần lượt công bố trái ngược hoàn toàn với kết quả bình chọn trực tuyến trên mạng Internet khi kết thúc tranh luận, điều này cũng cho thấy sự “đối lập” giữa dư luận của truyền thông truyền thống và dư luận truyền thông trên mạng xã hội. Tuy nhiên, sự bầu chọn trực tuyến không giới hạn lượt bình chọn của người dùng Internet trên toàn cầu, cùng với các cuộc thăm dò dư luận chuyên nghiệp theo phương pháp điều tra mẫu và thiết kế các câu hỏi trắc nghiệm phức tạp, tính chất hoàn toàn khác nhau, điểm này không thể không xem xét.

Thật vậy, các cuộc thăm dò dư luận chỉ là để tham khảo. Các cuộc thăm dò dư luận dù có chuyên nghiệp đến đâu cũng không thể phản ánh chính xác 100% ý dân, các cuộc thăm dò dư luận chuyên nghiệp của Mỹ cũng có tỷ lệ sai sót, từng dẫn dắt truyền thông phạm phải sai lầm lớn khiến Dewey đánh bại Truman, nhưng có một điểm có thể khẳng định, kết quả của các cuộc thăm dò dư luận chuyên nghiệp có phần chân thực và cũng khó gian lận hơn so với bình chọn trực tuyến trên mạng. Có hàng chục cơ quan thăm dò dư luận quan trọng trên cả nước Mỹ, phần nhiều là những cái tên cũ. Nhiều phương tiện truyền thông chính thống của Mỹ quả thực cho mọi người cảm giác thiên vị nghiêng hẳn về bà Hillary trong chiến dịch tranh cử này, nhưng nhóm tranh cử của Hillary làm thế nào để có thể thao túng họ và liệu các cơ quan thăm dò dư luận này có thông đồng gian lận? Ông Trump nhiều lần lên tiếng chỉ trích như vậy, nhưng cuối cùng không đưa ra được chứng cứ. Những lời lẽ này của ông được cho là cách nói theo thuyết âm mưu.

4/ Thời khắc chuyển ngoặt của Mỹ vẫn chưa tới

Cho dù tồn tại sự chia rẽ, đối lập và sự lệch lạc cao độ giữa các ứng cử viên phức tạp như vậy, cuộc bầu cử này vẫn không thể định nghĩa theo cách nói hẹp là sự đối kháng giữa “kẻ lừa đảo và người điên”, “tinh hoa và quần chúng”, “phe ủng hộ chế độ và phe phản đối chế độ”. Trên thực tế, nhìn nhận cuộc bầu cử Mỹ bằng phương thức tư duy “đối lập nhị nguyên”, tuy dễ dàng đi sâu vào ngóc ngách, nhưng cũng trở nên cứng nhắc, gây ra một số lỗi.

Trong các cuộc phỏng vấn, từ chuyên gia cho đến người dân thường, không ít người được phỏng vấn đều trả lời với vẻ mặt có chút khó hiểu, cuộc bầu cử 2016 của Mỹ sở dĩ chưa có tiền lệ trong lịch sử là bởi “trong lịch sử chưa từng xuất hiện ứng cử viên như Donald Trump”.

Quả thực, tất cả các đặc điểm của cuộc bầu cử Mỹ năm nay, ví dụ như mức độ dung tục đã phá kỷ lục lịch sử, các vấn đề chính sách đã bị xem nhẹ một cách nghiêm trọng, thuyết âm mưu, chủ nghĩa chống tri thức và chủ nghĩa dân túy thịnh hành, khiêu khích thậm chí lậ đổ “tính đúng đắn chính trị” trở thành cơn sốt khiến cho một bộ phận dân chúng “hả lòng hả dạ” thậm chí sự chia rẽ cao độ trong nội bộ đảng Cộng hòa…, đều liên quan mật hiết đến cá nhân con guòi Donald Trump.

Nhưng hiện tượng Donald Trump cũng không phải xuất hiện vô căn cứ, ông có chỗ đứng xã hội của mình, có lực lượng người ủng hộ của riêng mình, các chủ trương của ông về việc trục xuất người nhập cư bất hợp pháp, xây dựng bức tường ở biên giới Mỹ – Mexico, rút khỏi hệ thống thương mại đa phương, đánh đồng “chủ nghĩa Hồi giáo cấp tiến” với chủ nghĩa khủng bố, tăng cường “trật tự và luật pháp” để ứng phó với các hoạt động tội phạm thành phố…, các khẩu hiệu như khiến nước Mỹ “an ninh trở lại”, “vĩ đại trở lại” khiến ông giành được nhiều sự ủng hộ. Ông giành được số phiếu bầu lớn nhất trong lịch sử bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa, làm thức tỉnh một lượng lớn cử tri luôn mất hút trong các cuộc bầu cử, cho thấy tình hình khó khăn của việc chia rẽ nội bộ, sự xa cách giữa tầng lớp dân thường và tầng lớp tinh hoa của đảng Cộng hòa kể từ khi đảng Trà xuất hiện, cũng cho thấy một nước Mỹ ở một mức độ nào đó do thay đổi cơ cấu dân số mà xảy ra “khủng hoảng thân phận người da trắng”.

Sau sự kiện “băng ghi âm”, do tình hình tranh cử sụt giảm mạnh và mất đi một lượng lớn sự ủng hộ cấp cao trong đảng Cộng hòa, Donald Trump tuyên bố “được cởi bỏ xiềng xích”, lại lần nữa sử dụng chiêu bài “phản đối chế độ”, dựa vào thuyết âm mưu chỉ trích việc xây dựng hình tượng đấu sĩ đơn thương độc mã chốn glại “chế độ dối trá Washington” của mình.

Nhưng trên thực tế, Donald Trump không chỉ đại diện cho người dân thường ở Mỹ, những người ủng hộ ông không thiếu lực lượng tinh hoa, giới đầu tư và phe ủng hộ chế độ, chủ thể của tầng lớp thu nhập trung bình và thấp, giai cấp công nhân và dân lao động của Mỹ cũng không phải hoàn toàn là người da trắng, mà là các tộc người thiểu số gốc Phi, gốc Tây Ban Nha, gốc Ấn Độ…

Các phương tiện truyền thông báo giấy chính thống của Mỹ dường như nghiêng hẳn về phản đối ông, càng không thể đơn giản coi đó là sự đối lập giữa giới tinh hoa và dân chúng. Nhìn từ việc “kiểm tra đối chiếu thực tế” của nhiều cơ quan truyền thông Mỹ, mức độ nói khoác của Donald Trump vượt xa bà Hillary, hoàn toàn không tương xứng, chỉ có điều “người tin thì mãi tin”, dân chúng Mỹ ủng hộ ông dựa trên lý tưởng, lợi ích và tâm lý bất mãn của bản thân, mức độ khoan dung dành cho ông vượt xa giới hạn. Một ứng cử viên của đảng lớn trong tuyên truyền tranh cử có thể không do dự nói về tính trung thực của nội dung, thường xuyên tự bác bỏ, tự phủ nhận mình, không thể không nói đây cũng là một nét độc đáo của cuộc bầu cử lần này.

Cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 là cuộc bầu cử tổng thống thứ 58 diễn ra 4 năm một lần trong lịch sử nước Mỹ, điều này có nghĩa là cơ chế bầu cử của Mỹ từ định hình cơ bản đến nay đã hơn 230 năm, tính liên tục của nó vượt qua cả Pháp và Đức, chỉ đứng sau Anh. Nhìn lại lịch sử bầu cử của Mỹ không khó phát hiện, mỗi cuộc bầu cử đều có tính độc đáo riêng của nó, đều là sự vạch trần các vấn đề xã hội, đều liên quan đến sự thịnh vượng hay suy thoái của đất nước cũng như tranh cãi về phương hướng phát triển quốc gia. Nếu ngược dòng quá khứ các vụ kinh điển trong bầu cử Mỹ, những ồn ào và hỗn loạn trong cuộc bầu cử này vẫn chưa phải là “nhất”, thắng thua trong bầu cử tuy sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến hướng đi của nước Mỹ cũng như quan hệ của Mỹ với thế giới, nhưng dường như không cần thiết phải đánh giá quá cao do bị ảnh hưởng của dư luận. Trong cuộc bầu cử này, tranh cãi về nước Mỹ thịnh vượng hay suy thoái ở một mức độ nhất định là sự tuyên truyền tranh cử giữa đảng cầm quyền và đảng đối lập, đảng Cộng hòa tuy đứng trước việc thống nhất trong nội bộ, nhưng thể chế chính trị của hai đảng của Mỹ dự kiến sẽ không xảy ra biến động cơ bản nào. Nhiều dấu hiệu cho thấy thời khắc chuyển ngoặt của Mỹ vẫn chưa đến.

Nguồn: Viện nghiên cứu Liêu Vọng (TQ) – 27/10/2016

TLTKĐB – 04/11/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s