Donald Trump, cựu ngôi sao truyền hình thực tế và là ông trùm bất động sản không có chút kinh nghiệm nào với vị trí được bầu, đã trúng cử Tổng thống Mỹ. Quyết định không thể dự đoán và gây sốc của cử tri Mỹ tạo nên kết quả của một trong những mùa bầu cử dài nhất trong lịch sử Mỹ và dự báo sự khởi đầu của một kỷ nguyên đầy rẫy những biến động khó lường. Nước Mỹ sẽ được lãnh đạo bởi một vị Tổng thống đầu tiên kể từ Chiến tranh Thế giới II với những phát ngôn trái với nguyên tắc trụ cột của trật tự toàn cầu trong hơn 70 năm qua. Chiến thắng của Trump sẽ tạo ra những nguy cơ về địa chính trị và bất ổn cho châu Á.

Tại Đông Á, một trong những diễn biến chính có thể dự đoán là sự tan rã của khối đồng minh Mỹ và sự đảo ngược nền móng của chính sách “tái cân bằng” hướng tới châu Á mà Tổng thống Obama đã tạo nên. Nhật Bản và Hàn Quốc, hai đồng minh của Mỹ có nền công nghệ tiên tiến, nhiều khả năng sẽ phát triển vũ khí hạt nhân. Trump từng than phiền rằng ông cảm thấy cả hai đồng minh này đều không gánh vác trách nhiệm của họ trong những cam kết của Mỹ. Việc phổ biến vũ khí hạt nhân trái với chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân của Mỹ trong nhiều năm qua, có thể sẽ khiến Triều Tiên phản ứng một cách khó lường. Nếu hai đồng minh này phát triển vũ khí hạt nhân thì chúng ta có thể phải chứng kiến những xung đột không lường trước nổi lên.

Khi Obama rời nhiệm sở, Triều Tiên, một mối đe dọa về vũ khí hạt nhân, không nghi ngờ gì sẽ nhận thấy tầm quan trọng của kho vũ khí hạt nhân của họ và sẽ tăng cường phát triển tên lửa đạn đạo và chương trình vũ khí hạt nhân. Xem xét tình hình hiện tại thì Bình Nhưỡng có thể lựa chọn thực hiện một vụ thử vũ khí hạt nhân, sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung. Vụ thử gần đây nhất do Trung Quốc thực hiện trong những năm 1980 – sự kiện này là một thất bại trong chính sách chống phổ biến hạt nhân và làm gia tăng nguy cơ xung đột trên bán đảo Triều Tiên cũng như trong khu vực. Sự thất bại trong chính sách ngăn chặn phổ biến hạt nhân hay những chính sách yếu kém của Tổng thống Trump có thể dẫn tới cuộc chiến tranh hạt nhân, báo hiệu một cuộc xung đột hạt nhân toàn cầu.

Những diễn biến tại Đông Bắc Á tuy nghiêm trọng nhưng chỉ là mở đầu của những nguy cơ tại châu Á – Thái Bình Dương khi Trump có thể đảo ngược các chính sách của Mỹ đối với khu vực này. Trung Quốc, đối thủ cạnh tranh lớn của Mỹ, sẽ tìm ra được thời điểm phù hợp cho những mục tiêu của họ. Ví dụ như trong thời điểm quan hệ căng thẳng với Đài Loan dưới sự cầm quyền của bà Thái Anh Văn thuộc đảng Dân Tiến, không kó để hình dung ra việc Bắc Kinh sẽ coi đây là thời điểm thích hợp để tạo nên sự thù địch nhằm theo đuổi mục tiêu hợp nhất Đài Loan.

Đến Đông Nam Á, vấn đề cũng rất nghiêm trọng. Quan hệ đối tác và đồng minh của Mỹ trong khu vực, đặc biệt quan hệ đồng minh hiệp ước với Philippines, có thể trở nên tồi tệ. Các mục tiêu có tính chất quy phạm như thúc đẩy dân chủ, ủng hộ luật pháp quốc tế, trong đó có tự do hàng hải tại Biển Đông sẽ tụt xuống cuối danh sách những ưu tiên của Mỹ trong khu vực. TPP – thể hiện những lợi ích thương mại của Mỹ tại Đông Á, sẽ thất bại. Trump với quan điểm phản đối thương mại, cam kết sẽ tái khởi động hàng rào bảo hộ. Việc Mỹ bắt đầu tập trung vào kinh tế trong nước thì các quốc gia Đông Nam Á tự nhiên sẽ bị kéo vào quỹ đạo của Trung Quốc.

Tại Nam Á, một nước Mỹ do Trump lãnh đạo sẽ dấy lên khả năng về một sự thay đổi cơ bản. Trump không hào hứng với quan hệ đồng minh, có thể ông sẽ lựa chọn đặt Pakistan ra bên lề. Những cam kết của Mỹ đối với cuộc chiến của Afghanistan chống lại Taliban có thể sẽ kết thúc, Afghanistan sẽ phải tự bảo vệ an ninh của mình. Trong chiến dịch tranh cử 2016, Afghanistan ít nhận được sự quan tâm từ công chúng Mỹ.

Chính sách nhập cư bàn tay sắt của Trump cũng có thể đe dọa những người dân gốc Á ở Mỹ và sẽ tác động ngược lại đến việc nước Mỹ được nhìn nhận thế nào ở châu Á. Nước Mỹ do Trump lãnh đạo sẽ rút khỏi các hiệp ước quốc tế và thậm chí khỏi Liên hợp quốc, khiến châu Á và phần còn lại của thế giới phải tự lo cho bản thân họ. Mỹ có thể sẽ bỏ lại các quốc gia ở châu Á cho sự thống trị và lãnh đạo của Trung Quốc. Các sáng kiến về kinh tế của Trung Quốc như “Một vành đai, một con đường” sẽ trở nên siêu việt khi Mỹ rút lui. Nhiệm kỳ Tổng thống của Trump cũng sẽ tạo ra những nguy cơ toàn cầu rộng hợn. Ví dụ như sự hoài nghi của ông đối với biến đổi khí hậu và những biện pháp khắc phục của cộng đồng quốc tế, như giải pháp đưa ra trong cuộc họp COP21 tại Paris năm ngoái, cho rằng các nỗ lực của cộng đồng quốc tế để ngăn chặn tác động xấu từ sự nóng lên toàn cầu sẽ thất bại. Điều này có thể dẫn tới các xung đột bắt nguồn từ khí hậu ở châu Á và mọi nơi trên thế giới.

Châu Á và phần còn lại của thế giới phải học cách thích nghi với những bất ổn to lớn và nguy cơ địa chính trị xuất phát từ “học thuyết Trump”. Bản tính thất thường của Tổng thống Mỹ mới đắc cử có thể mở màn cho hàng loạt bất ổn thời gian tới. Cách tốt nhất đối với các nước châu Á – Thái Bình Dương là nên bắt đầu tính toán các khả năng có thể xảy ra và tìm cách ứng phó phù hợp trong 4 năm tới – giai đoạn có thể chứng kiến sự hình thành một trật tự thế giới mới.

Nguồn: The Diplomat – 10/11/2016

TKNB – 11/11/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s