Mới chỉ tháng 5/2016 vừa qua, khi việc ông Donald Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ dường như là viễn cảnh xa vời, một quan chức châu Âu cấp cao – trước khi hội nghị thượng đỉnh G7 tại Tokyo diễn ra (ngày 26 – 27/5)  đã viết trên mạng xã hội Twitter cảnh báo về một “kịch bản khủng khiếp”.

Quan chức này tưởng tượng về viễn cảnh cuộc họp giữa các cường quốc phát triển vào năm tới – thay vì sự tham gia của Tổng thống Mỹ Barack Obama, Tổng thống Pháp François Hollande, Thủ tướng Anh David Cameron và Thủ tướng Italy Matteo Renzi – sẽ là ông Donald Trump, Marine Le Pen, Boris Johnson và Beppe Grillo. Chỉ một tháng sau ông Cameron đã từ chức thủ tướng, còn ông Johnson – cựu thị trưởng London từng vận động người dân Anh ủng hộ Brexit – đã trở thành Ngoại trưởng Anh.

Giờ đây, với chiến thắng của ông Trump trước đối thủ đến từ đảng Dân chủ là bà Hillary Clinton, làn sóng dân túy mà chỉ vài tháng trước được xem là điều bất thường giờ đã thành sự thực, và hậu quả của nó với chính trường châu Âu là rất lớn.

Năm 2017, các cử tri ở Hà Lan, Pháp và Đức – có thể cả Italy và Anh sẽ đi bỏ phiếu trong các cuộc tổng tuyển cử mà có thể sẽ bị ảnh hưởng bởi chiến thắng của ông Trump và kết quả cuộc trưng cầu dân ý Brexit, cũng như bối cảnh chính trị tệ hại là động lực cho các chiến dịch tranh cử tại đó. Các đảng phái dân túy ở châu Âu – những người đã ca ngợi chiến thắng của ông Trump như một đòn giáng vào xu hướng chính trị chính thống – sẽ không bỏ qua các bài học này. Lãnh đạo đảng Tự do Hà Lan, ông Geert Wilders, nói: “Đời sống chính trị sẽ không bao giờ giống cũ. Những gì diễn ra ở Mỹ có thể lặp lại ở châu Âu và Hà Lan”. Chủ tịch đảng Mặt trận Dân tộc Pháp Jean-Marie Le Pen cũng tỏ ra phấn khích. Ông viết trên mạng xã hội Twitter: “Hôm nay là nước Mỹ, ngày mai sẽ là nước Pháp”.

Daniela Schwarzer, Giám đốc nghiên cứu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Đức (DGAP), cho rằng chiến thuật công kích của ông Trump nhằm vào các đối thủ và giới truyền thông tạo ra hình mẫu cho các đảng dân túy châu Âu, vốn đã hoạt động tương đối kiềm chế ở một lục địa vẫn luôn nhớ tới hậu quả Chiến tranh Thế giới thứ II.

Đầu tháng 12 tới, người dân Áo sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống mà có thể sẽ chứng kiến ông Norbert Hofer của đảng Tự do trở thành tổng thống cánh hữu đầu tiên được bầu ở Tây Âu kể từ năm 1945. Cùng ngày hôm đó, cuộc trưng cầu ý dân về sửa đổi Hiến pháp, mà ở đó Thủ tướng Italy Renzi đặt cược tương lai của ông, có thể làm đảo lộn trật tự chính trị ở Italy, khiến phong trào 5 Sao của cựu danh hài Grillo tiến gần hơn tới vai trò lãnh đạo.

Những nhân vật cánh hữu theo chủ nghĩa dân tộc đang điều hành chính phủ ở Ba Lan và Hungary. Ở Tây Âu, viễn cảnh một nhân vật như ông Trump sẽ nắm quyền hiện vẫn được cho là khá xa vời. Tại các nền dân chủ theo mô hình nghị viện châu Âu, các đảng cánh tả và cánh hữu truyền thống đã gạt sang một bên những thù hận lịch sử để cùng nhau loại bỏ các đảng theo chủ nghĩa dân túy.

Tuy nhiên, Tina Fordham – nhà phân tích chính trị tại tập đoàn Citi – cho rằng bài học từ cuộc bỏ phiếu Brexit, đó là các đảng chính trị không nhất thiết nằm trong chính phủ mới, có thể định hình cuộc tranh luận chính trị, và dẫn chứng đảng Độc lập Vương quốc Anh (UKIP) chỉ có một ghế trong Nghị viện Anh. Bà Fordham nói: “UKIP đã thể hiện không tốt trong cuộc bầu cử trước đó, nhưng họ vẫn có ảnh hưởng lớn đến động lực chính trị ở Anh. Sự kết hợp của chiến dịch Brexit cùng kết quả thắng cử của ông Trump đã hoàn toàn thay đổi cách thức các chiến dịch đang được tiến hành hiện nay”.

Trong khi các phong trào chính trị mới nổi lên, các đảng truyền thống sẽ cảm thấy ngày một khó khăn trong việc hình thành các liên minh và tập hợp cùng nhau. Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Mariano Rajoy đã trở lại nắm quyền tuần trước sau 2 cuộc bỏ phiếu không dẫn đến một kết quả rõ ràng, mà ở đó các cử tri đã chuyển từ việc ủng hộ đảng Nhân dân bảo thủ của ông và đảng đối lập Xã hội sang 2 đảng mới là Pdemos và Ciudadanos. Trong năm 2017, “virus” gây ra sự bất ổn chính trị có thể lây lan từ Tây Ban Nha sang Hà Lan, nơi đảng Tự do của ông Wilders đang bám đuổi sát nút đảng Tự do và Dân chủ của Thủ tướng Mark Rutte. Để có thể ở lại cầm quyền sau cuộc bầu cử vào tháng 3/2017, ông Rutte có thể buộc phải xem xét lựa chọn thành lập liên minh khác với các đảng nhỏ hơn như đảng Xanh. Tại Pháp, khả năng Chủ tịch đảng Mặt trận Dân tộc cựcu hữu Marine Le Pen nổi lên giành chiến thắng là khá mong manh. Người được các cử tri mong muốn trở thành tổng thống trong mùa Xuân sắp tới là Alain Jupé, 71 tuổi, một người theo quan điểm trung dung với nhiều kinh nghiệm trong chính phủ và đáp ứng lòng khao khát của người dân về một ban lãnh đạo có trách nhiệm sau một thập kỷ thất vọng chứng kiến cách điều hành của ông François Hollande và Nicolas Sarkozy. Tuy nhiên, trong một dấu hiệu khả quan, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy bà Le Pen sẽ nhận được nhiều ủng hộ hơn bất kỳ chính trị gia nào khác trong vòng bỏ phiếu đầu tiên. Cho dù nếu bà để thua ở vòng 2 như kết quả các cuộc thăm dò dự đoán, thì sự thể hiện của bà có thể được xem là bước ngoặt cho phong trào cực hữu ở châu Âu.

Tại Đức, nơi các cử tri sẽ đi bỏ phiếu vào mùa Thu năm tới, các đảng cực hữu đang vật lộn để giành chỗ đứng trong thời kỳ hậu Phát xít, song bối cảnh chính trị cũng đang thay đổi. Mới chỉ thành lập được 3 năm, song đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) đã trở thành một phong trào có ảnh hưởng ở cấp độ quốc gia, làm dấy lên lo ngại trong Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) theo đường lối bảo thủ của Thủ tướng Angela Merkel, vốn chứng kiến thất bại trong một loạt các cuộc bầu cử địa phương do chính sách đón nhận người tị nạn của bà. Có thể đầu tháng 12 tới, bà Merkel sẽ tuyên bố kế hoạch chạy đua cho nhiệm kỳ thủ tướng thứ 4, và có thể bà sẽ giành chiến thắng như theo các cuộc thăm dò dư luận cho thấy. Tuy nhiên nếu vậy, bà sẽ trở thành một nhân vật không còn được coi trọng ở một quốc gia thậm chí còn bị chia rẽ hơn thời hậu chiến.

Nguồn: Reuters – 10/11/2016

TKNB – 11/11/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s