Theo RFA, Việt Nam kỳ vọng rất nhiều vào Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và có những nỗ lực cải cách để được hưởng lợi lớn từ Hiệp định này. Tổng thống đắc cử Donald Trump có xu hướng xem xét lại các Hiệp định thương mại tự do mà Mỹ đã ký kết, đặc biệt với TPP mà Quốc hội Mỹ chưa phê chuẩn. Nếu TPP không hiệu lực sẽ gây ảnh hưởng gì tới quá trình cải cách ở Việt Nam?

Ông Trump chống TPP

Tương lai TPP, mà 12 nước trong đó có Việt Nam ký vào ngày 4/2/2016 ở New Zealand đang trở nên bất định hơn bao giờ hết. Tổng thống đắc cử Donald Trump của Mỹ đã thể hiện quan điểm rõ rệt chống TPP, trong giai đoạn tranh cử với lập luận TPP không có lợi cho nước Mỹ. Nếu Quốc hội Mỹ không phê chuẩn TPP, thì việc đó đồng nghĩa với việc TPP không hiệu lực. TPP có điều khoản quy định phải được ít nhất 6 nước phê chuẩn, 6 nước này phải có nền kinh tế gộp chiếm 85% GDP của toàn khối. Trên thực tế, Mỹ chiếm 62% và Nhật Bản 17% toàn khối. TPP có thể hiện thực hay không hầu như tùy thuộc Mỹ và Nhật Bản.

TPP là hiệp định thương mại tự do trải dài từ Australia qua một phần châu Á tới châu Mỹ, 12 nền kinh tế của TPP chi phối 40% kinh tế toàn cầu bao gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam. TPP là hiệp định tiêu chuẩn cao, đòi hỏi những quốc gia như Việt Nam, phải cải cách thể chế kinh tế và luật pháp sâu rộng để được hưởng lợi ích rất lớn nhờ cắt giảm thuế quan, gia tăng kim ngạch xuất khẩu, đặc biệt là sản phẩm dệt may, da giày. Ngoài ra, TPP cũng tạo ra cơ hội cho Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài. Điển hình trong 2 năm 2014 – 2015, các nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư 5,8 tỷ USD vào các dự án dệt may ở Việt Nam, nhằm đón bắt cơ hội từ TPP.

Nếu TPP không hiệu lực, quá trình cải cách ở Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng như thế nào? Phó Giáo sư Ngô Trí Long chuyên gia kinh tế từ Hà Nội, nhận định:

Quan điểm của ông Trump nếu trở thành tổng thống, ông ấy sẽ rút Mỹ khỏi TPP. Hiện nay, Việt Nam trông đợi Quốc hội của 12 nước đã ký kết thông qua. Việc này gây cản trở rất lớn đối với tiến trình cải cách của Việt Nam là vì TPP là hiệp định thế hệ mới cao hơn thế hệ cũ và nó tạo động lực thúc đẩy Việt Nam phải cải cách mạnh hơn. Cho nên việc này sẽ làm cho tiến trình cải cách của Việt Nam chậm lại. Điều đó chắc chắn sẽ xảy ra”.

Hướng cải cách sẽ thay đổi

Tiến sĩ Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách Đại học Kinh tế Hà Nội vẫn nuôi hy vọng TPP sẽ được Quốc hội Mỹ thông qua, vì bản thân TPP cũng mang lại lợi ích cho nước Mỹ. Trong trường hợp xấu nhất, TS Nguyễn Đức Thành nhận định:

Nếu TPP bị chững lại, bị lùi lại hay bác bỏ thì tôi nghĩ là nó sẽ ảnh hưởng tới động lực cũng như tính năng động trong việc cải cách của Việt Nam, điều này là có. Nhưng Việt Nam vẫn phải tiếp tục cải cách để tăng hội nhập quốc tế một cách hiệu quả, cũng như nâng sức cạnh tranh của nền kinh tế và cải thiện nội bộ của nền kinh tế. Nhưng cải cách theo chiều hướng nào, ở những khía cạnh nào thì tôi nghĩ nó sẽ có một số thay đổi”.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam từ Hà Nội nói rằng, có hay không có TPP, Việt Nam sẽ vẫn phải đẩy mạnh tiến trình cải cách, tái cơ cấu nền kinh tế và hàng hóa Việt Nam sẽ tiếp tục vào Mỹ. Theo bà Phạm Chi Lan, Việt Nam đang có 10 hiệp định thương mại tự do đã có hiệu lực, ngoài ra còn có Hiệp định thương mại tự do với EU và một số FTA khác. Trong trường hợp TPP không hiệu lực vì Mỹ không phê chuẩn, thì cũng còn những cơ hội khác với 10 nước đã cùng ký kết TPP với Việt Nam, theo một hình thức khác như ký kết hiệp định song phương. Việt Nam không còn con đường nào khác là phải tiếp tục cải cách.

Cùng bàn về vnấ đề vừa nêu, Phó Giáo sư Ngô Trí Long nhận định: “Cải cách kinh tế Việt Nam là yêu cầu cấp thiết hiện nay, cải cách lần thứ nhất đến nay bắt đầu chững lại. Muốn một sự đổi mới phát triển có hiệu quả tốt hơn, thì chắc chắn phải tiếp tục cải cách lần thứ hai. Hiện nay, Việt Nam đã ký kết trên 10 hiệp định thương mại tự do và chuẩn bị ký 4 – 5 cái nữa. Tất nhiên những hiệp định thương mại tự do này so với TPP thì mức độ thế hệ thấp hơn. Dù đã có những hiệp định kia, nhưng nếu TPP không thực thi thì chắc chắn ảnh hưởng tiến trình cải cách của Việt Nam, đây là điều tất yếu. Tất nhiên, nó không phải là dừng hẳn mà nó chậm lại, tiến trình cải cách của Việt Nam sẽ không được thực hiện như kế hoạch mà TPP được ký kết”.

Việt Nam đã chấp nhận nhiều điều kiện khó để được tham gia thị trường mở cửa của TPP, kỳ vọng tăng kim ngạch xuất khẩu hơn 30% nhờ cắt giảm thuế quan. Đảng Cộng sản Việt Nam được cho là đã chấp nhận lộ trình cải cách pháp luật tương thích với quốc tế, tạo sân chơi bình đẳng với mọi thành phần doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài. Chấp nhận các tổ chức xã hội dân sự độc lập, công nhân có quyền thành lập nghiệp đoàn cơ sở và tạo liên kết với các nghiệp đoàn khác. Ngoài ra còn có các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về lao động, bản quyền, vệ sinh an toàn thực phẩm…

Khi TPP được ký kết chậm trễ vào ngày 4/2 ở Auckland (New Zealand) sau 5 năm và rất nhiều vòng đàm phán, giới phân tích cho rằng Quốc hội Mỹ khó phê chuẩn Hiệp định này trong mùa bầu cử ở nước này, chưa bàn đến nhân tố mới là quan điểm muốn Mỹ rút khỏi TPP của Tổng thống đắc cử Donald Trump.

Việt Nam có thể chưa chuẩn bị tốt cho tiến trình cải cách để phù hợp với TPP, cùng sự kiện Quốc hội Việt Nam không lên kế hoạch xem xét để thông qua TPP trong kỳ hợp thứ hai, giới nghiên cứu đặt câu hỏi nếu không còn TPP thì kế hoạch cải cách của Việt Nam sẽ có những điều chỉnh như thế nào.

Ông Trump “buông” TPP, Trung Quốc đắc lợi?

Theo VOA, tương lai của thỏa thuận mà Việt Nam kỳ vọng đang ở thế bấp bênh sau khi ông Donald Trump đắc cử, trong khi Trung Quốc có tham vọng nhảy vào thiết lập một khu vực thương mại tự do mới ở châu Á – Thái Bình Dương. Trong suốt chiến dịch vận động tranh cử đầy tranh cãi, tỷ phú bất động sản Mỹ luôn bác bỏ và chỉ trích TPP mà Tổng thống Obama cố công vận động để thông qua. Theo ông Trump, hiệp định này là một “thảm họa”. Ông còn cáo buộc đối thủ Hillary Clinton từng hậu thuẫn thỏa thuận thương mại tự do TPP, mà ông cho rằng chỉ giúp công nhân các nước khác, trong đó có Việt Nam, “đánh cắp công ăn việc làm” của người Mỹ, đồng thời tuyên bố sẽ rút Mỹ ra khỏi hiệp định này.

Dù ông Trump đã tuyên bố thắng cử, kinh tế gia Hà Huy Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Môi trường và Phát triển bền vững, nói rằng việc xóa bỏ vai trò của Mỹ trong TPP “không phải là điều dễ dàng”. Ông Thành nói thêm:

Ông Trump nói thế thôi chứ không phải đơn giản nói là làm được. Mà làm được thì ông ấy phải tính toán lợi ích của nước Mỹ, của những bạn đồng minh của Mỹ. Sẽ không có điều đó xảy ra, mà tốt hơn như thế nào, hay là phát triển cầm chừng hoặc là nó có thể có những mặt này, mặt kia gián đoạn hoặc kém phát triển. Chắc không có điều đó xảy ra”.

Kinh tế gia này nhận định “việc phát triển quan hệ kinh tế với các nền kinh tế lớn trên thế giới như Mỹ, phải được duy trì”, và “ĐCSVN chắc chắn sẽ không làm một cái gì đó quá cực đoan để mà không lợi dụng mối quan hệ đó”. Ông Thành nói rằng TPP được coi là một trong những “cứu cánh” cho nền kinh tế Việt Nam trong những năm tới. Nhà nghiên cứu cũng nói rằng chính quyền Việt Nam “luôn cần dựa vào ưu thế thương mại tự do để phát triển nền kinh tế”.

Báo điện tử VnExpress ngày 10/11 dẫn lời Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh nói rằng “hiện chưa thể đánh giá kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ ảnh hưởng như thế nào đến TPP, song quan điểm của Việt Nam là luôn sẵn sàng hội nhập, cạnh tranh”. Ông nói: “Các thay đổi hay bất cứ tình hình phức tạp gì thì vẫn còn thời gian dự đoán, tiếp tục sử dụng các phương án. Tất nhiên, những phương án đưa ra phải dựa trên cơ sở của các chính sách đối ngoại được công bố chính xác”.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cũng được dẫn lời cho rằng “từ chiến lược cạnh tranh của ứng cử viên đến tổ chức thực hiện khi nhậm chức cũng có thể có khoảng cách”, và “khi xem xét lại toàn bộ TPP với tư cách một Tổng thống, ông Trump có thể sẽ thấy mục tiêu của hiệp định là gì và cái lợi của doanh nghiệp Mỹ ra sao để có hướng đi phù hợp”.

Trong bối cảnh “tranh tối tranh sáng” về TPP, hãng tin Reuters ngày 10/11 dẫn lời quan chức Trung Quốc nói rằng tại một hội nghị thượng đỉnh khu vực ở Peru cuối tháng này, Bắc Kinh sẽ mưu tìm hậu thuẫn cho một thỏa thuận về khu vực thương mại tự do ở châu Á – Thái Bình Dương do Trung Quốc dẫn đầu.

Một quan chức ngoại giao cấp cao của Trung Quốc được cho biết Trung Quốc tin rằng cần “thiết lập một kế hoạch làm việc mới, thực tiễn để phản hồi tích cực trước các kỳ vọng cũng như duy trì tiến độ và thiết lập một khu vực thương mại tự do ở châu Á – Thái Bình Dương sớm nhất có thể”.

Nguồn: TKNB – 14/11/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s