Ngày 31/10, Thủ tướng Malaysia, Najib bin Tun Haji Abdul Razak đã tới Bắc Kinh, bắt đầu tiến hành chuyến thăm Trung Quốc trong vòng 6 ngày. Đây là lần thứ ba Najib Razak thăm Trung Quốc trong vòng 7 năm qua, kể từ khi nhậm chức Thủ tướng Malaysia tháng 3/2009, số lần thăm Trung Quốc vượt qua các đời thủ tướng trước đây của Malaysia. Điều này cho thấy Chính phủ Najib Razak vô cùng coi trọng quan hệ với Trung Quốc. Trong bối cảnh hiện nay, Tổng thống Philippines Duterte đã có sự thay đổi lớn trong chính sách ngoại giao, chuyển sang hữu hảo với Trung Quốc, chuyến thăm Trung Quốc lần này của Najib Razak càng khiến dư luận chú ý hơn.

Vị trí chiến lược không thể thay thế của Malaysia

Trọng điểm quan tâm của dư luận quốc tế đối với chuyến thăm Trung Quốc lần này của Najib Razak là chuyến thăm này tác động như thế nào đối với tình hình biển Hoa Nam (Biển Đông) hiện nay? Thứ hai là quan hệ kinh tế thương mại Trung Quốc – Malaysia, nhất là hợp tác thương mại, đầu tư trong khuôn khổ chiến lược “Một vành đai, một con đường” sẽ có tình hình mới gì? Thứ ba là liệu Najib Razak có dựa vào chuyến thăm Trung Quốc để tăng điểm trong cuộc bầu cử quốc hội khóa mới? Điều này liệu có đồng nghĩa với bầu cử thủ tướng khóa mới của Malaysia vào năm 2017 sẽ được tiến hành sớm? Ba điểm này sở dĩ thu hút được sự chú ý của dư luận quốc tế, nguyên nhân chủ yếu là do địa vị quốc tế của Malaysia tại khu vực Đông Nam Á, nhất là vị trí chiến lược do địa chính trị của Malaysia tạo nên, có thể nói là khu vực buộc phải tranh giành của “nhà binh” (ý nói khu vực có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng).

Năm xưa, khi người Anh đến khu vực Đông Nam Á là từ Ấn Độ thừa thế tiến sang Myanmar, Bán đảo Mã Lai, Singapore, và ba bang vùng Borneo Utara gồm Sarawak, Brunei và Sabah. Trong đó, người Anh đặc biệt hứng thú với Bán đảo Mã Lai. Tiếp sau đó người Anh chiếm Hong Kong, thừa thế men theo vùng duyên hải Trung Quốc tiến lên phía Bắc. Như vậy, toàn bộ bố cục chiến lược của Anh là từ London men theo đường biển tới phía Đông, trong đó tất cả cứ điểm chiến lược lớn đều nằm trong tầm kiểm soát của người Anh, hình thành một tuyến chiến lược chủ chốt, xây dựng lực lượng hải quân hùng mạnh. Tuyến chiến lược phía Đông, phía Tây cùng hỗ trợ lẫn nhau, mỗi một cứ điểm đều liên kết chặt chẽ với nhau, trong đó bán đảo Mã Lai và Singapore là trọng điểm. Có được Bán đảo Mã Lai, đồng nghĩa với kiểm soát được Eo biển Malacca, trấn giữ yết hầu nối liền hai đại dương là Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Các nhà phân tích chiến lược quốc tế đều có chung quan điểm: người Anh xưng bá ở khu vực Viễn Đông trong hơn một thế kỷ, mặc dù thời thế có nhiều thay đổi, nhưng giá trị chiến lược địa chính trị của Bán đảo Mã Lai thì ngay cả trong cuộc chiến tranh vũ trụ hôm nay cũng không dễ gì thay đổi. Bởi vì chiến tranh không thể bàn đến thắng thua ở trên không, mà vẫn cần dựa vào đất liền để phân biệt thắng bại cuối cùng, cho dù thời gian thay đổi, thế giới thay đổi, nhưng vị trí chiến lược của Bán đảo Mã Lai không bao giờ thay đổi.

Duy trì chính sách trung lập đã gần 60 năm nay

Mối quan tâm nhất của Mỹ, Nhật Bản và Singapore chính là sợ Najib Razak vứt bỏ chính sách ngoại giao trung lập được thực thi gần 60 năm qua kể từ khi Malaysia dựng nước (1957). Nhất là trong 5 năm gần đây, sau khi Najib Razak giữ chức Thủ tướng Malaysia, đúng lúc Tổng thống Mỹ Obama ra sức thúc đẩy chiến lược “Tái cân bằng châu Á”, lôi kéo bè phái tại các nước xung quanh khu vực Biển Đông, Malaysia càng là đối tượng để Mỹ lôi kéo. Mới đây, tại Singapore, Phó Thủ tướng Malayisa Ahmad Zahid Hamidi đã bị các phóng viên vặn hỏi, Thủ tướng Najib Razak thăm Trung Quốc lần này liệu có thay đổi thái độ chuyển sang thân Trung Quốc, chống Mỹ? Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi đã thẳng thắn trả lời, sẽ không xuất hiện khuynh hướng là thân Trung Quốc, thân Mỹ hoặc chống Mỹ. Malaysia sẽ vẫn kiên trì quốc sách ngoại giao trung lập. Theo các nhà phân tích Trung Quốc, câu trả lời của Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi không phải là ngôn từ ngoại giao. Những người lâu nay quan sát chính sách ngoại giao của Malaysia sẽ đều tin tưởng câu trả lời của Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi là sự thật. Trong lập trường của ASEAN, đường lối trung lập của Malaysia đã ảnh hưởng đáng kể đến quan hệ quốc tế của ASEAN, trong số 10 nước ASEAN chỉ có Malaysia và Brunei duy trì chính sách trung lập, trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam đã như vậy, trong vấn đề tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông hiện nay cũng như vậy. Mặc dù Mỹ ra sức thúc đẩy Malaysia học theo cách làm của Philippines trong thời kỳ Aquino III nắm quyền, kiện vấn đề tranh cãi chủ quyền khu vực Biển Đông lên Tòa Trọng tài tại La Hay (Hà Lan). Thế nhưng Thủ tướng Malaysia, Najib Razak đã không làm như vậy, trái lại chủ trương đàm phán song phương để giải quyết tranh cãi. Tại các hội nghị cấp cao ASEAN, Malaysia cũng đã chủ trương không sử dụng những tuyên bố của ASEAN để gây sức ép với Trung Quốc. So với các nước thành viên chủ yếu khác trong ASEAN, trước đây Tổng thống Indonesia Sukarno (giữ chức Tổng thống Indonesia từ tháng 8/1945 – 3/1967) từng là thành viên của “Nhóm sáng kiến” không liên minh với thế lực thứ ba, nhưng đến đời Tổng thống Suharto (giữ chức Tổng thống Indonesia từ tháng 3/1967 – 5/1998) được Mỹ ủng hộ đã ra sức chống cộng sản. Việt Nam từng có thời gian giao chiến với Mỹ, nay trong vấn đề tranh chấp chủ quyền Biển Đông lại dựa vào Mỹ. Thái Lan từ trước đến nay luôn được biết đến là quốc gia thân Mỹ. Myanmar gần đây đã chuyển từ chống Mỹ sang ngả theo Mỹ. Campuchia từng bị Mỹ chèn ép, cuối cùng buộc phải lựa chọn đi theo hướng thân Trung Quốc và không còn sự lựa chọn thứ hai. Singapore từng thực hiện chính sách phi cộng sản, hiện nay Mỹ và Nhật Bản coi Singapore là “đồng minh” đáng tin cậy. Duy chỉ có Malaysia trong suốt 60 năm qua đã không thay đổi chính sách ngoại giao trung lập được thực hiện từ ngày lập nước cho đến nay. Câu trả lời trước báo giới của Phó Thủ tướng Malaysia Ahmad Zahid Hamidi là nói theo thực tế ngoại giao của Malaysia từ trước đến nay, hoàn toàn không khoa trương. Malaysia thực hiện chính sách ngoại giao trung lập là xuất phát từ lợi ích quốc gia và tính khả thi cũng rất cao. Bởi vì, khu vực địa chính trị mà Bán đảo Mã Lai nằm trong đó, giá trị chiến lược quá lớn, đến mức chỉ có kiên trì thực hiện đường lối ngoại giao trung lập mới có thể có được lợi ích tối đa, còn nếu theo đuổi chính sách ngoại giao ngả về bất kỳ một bên nào, sẽ đều trở thành kẻ thù của bên còn lại, kết quả sẽ là biến lãnh thổ quốc gia của mình thành chiến trường giành giật giữa hai bên (chỉ giữa phương Tây đứng đầu là Mỹ và Trung Quốc). Nhìn lại lịch sử năm xưa, khi Nhật Bản phát động cuộc chiến tranh xâm lược Thái Bình Dương, trước tiên là khóa chặt Bán đảo Mã Lai, sau đó tiến xuống phía Nam tấn công Singapore. Nguyên nhân chính là do khu vực này được coi là “lô cốt” của người Anh và Eo biển Malacca là khu vực buộc phải tranh giành của “nhà binh” (ý nói khu vực có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng). Nhận thức rõ điều này, sau khi lập nước năm 1957, Malaysia lập tức theo đuổi đường lối ngoại giao trung lập. Tất nhiên, trong lựa chọn này của Malaysia cũng có sự xem xét đến nhân tố tôn giáo. Chính là do Hồi giáo là dòng chính tín ngưỡng trong dân chúng Malaysia, cho nên ngả sang thân các cường quốc phương Tây với tín ngưỡng chủ yếu là Kito giáo (còn gọi là Cơ Đốc giáo), sẽ rất khó có được sự chấp nhận của bộ phận chủ yếu trong dân chúng theo tín ngưỡng Hồi giáo trong nước Malaysia. Hơn thế, tỷ lệ người gốc Hoa trong dân chúng Malaysia khá lớn, năm 1957, khi Malaysia giành độc lập, người Malaysia gốc Hoa chiếm khoảng 50% dân số. Trong bối cảnh như vậy, chỉ còn cách duy nhất là theo đuổi đường lối ngoại giao trung lập mới có thể tránh được thiệt hại do bất kỳ bên nào gây ra. Nhìn bề ngoài, tại Singapore, trước mặt giới báo chí, Phó Thủ tướng Malaysia Ahmad Zahid Hamidi nhấn mạnh lập trường trung lập, vừa không chống Mỹ cũng không thân Trung Quốc, vừa không chống Trung Quốc cũng không thân Mỹ, có vẻ như không muốn lấy lòng bên nào giữa Trung Quốc và Mỹ. Thế nhưng, các nhà phân tích chiến lược Trung Quốc cho rằng, trong bối cảnh Mỹ và Nhật Bản ra sức lôi kéo các nước ASEAN, hình thành thế trận đồng minh, với mưu đồ tạo ra cục diện bao vây chiến lược nhằm vào Trung Quốc thông qua việc xây dựng các chuỗi đảo, Malaysia bày tỏ rõ không liên minh với Mỹ, đồng nghĩa với ngoại giao của Mỹ rơi vào khoảng trống. Trái lại với Trung Quốc, đây lại là thành quả ngoại giao rõ rệt, chỉ cần Malaysia không trở thành căn cứ chiến lược của Mỹ, kết quả ngoại giao của Trung Quốc với Malaysia sẽ là không được không mất, hiển nhiên điều này tốt hơn rất nhiều so với tình trạng chỉ mất mà không được.

Thương mại Trung Quốc – Malaysia tăng trưởng mạnh

Theo các nhà phân tích Trung Quốc, cũng chính là do Trung Quốc thừa nhập lập trường ngoại giao trung lập của Najib Razak, cho nên trong suốt 7 năm qua kể từ khi Thủ tướng Najib Razak lên nắm quyền tại Malaysia, quan hệ thương mại Trung Quốc – Malaysia chỉ một chiều tăng trưởng đi lên, còn đầu tư trong hai năm gần đây đã vượt qua tổng giá trị của 10 năm trước đó. Hiện nay, Malaysia đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong số các nước thành viên ASEAN. Thêm vào đó, chiến lược “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc tập trung vào các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, vị trí chiến lược của Malaysia, phía Nam án ngữ Singapore, phía Bắc giáp với Thái Lan, Campuchia và tiếp giáp mặt biển với vịnh Thái Lan, phái Tây tiếp giáp với Sumatra của Indonesia, có thể nói là nằm ở vị trí chiến lược trung tâm. Hiển nhiên, Trung Quốc cũng vô cùng coi trọng vị trí chiến lược như trên của Malaysia. Vì thế, khi Mỹ tân công Tập đoàn 1MDB của Malaysia, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc, đứng đầu là Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc đã ra sức giúp đỡ 1MDB. Trong lúc 1MDB gặp khó khăn về tài chính do ba nước là Mỹ, Singapore và Thụy Sĩ phong tỏa vốn của 1MDB tại ba nơi này, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã tiếp vốn cho 1MDB và có được 24% cổ phần trong dự án “Malaysia City Project”, một dự án xây dựng khổng lồ của 1MDB. Ngoài ra, cũng do hỗ trợ vốn cho 1MDB mà các doanh nghiệp Trung Quốc được mời hợp tác khai thác và phát triển dự án trung tâm thương mại lớn thứ hai thế giới tại Kuala Lumpur và có được ưu thế trong việc góp vốn khai thác phát triển tuyến đường sắt cao tốc Singapore –  Kuala Lumpur. Vì thế, trong khi Thủ tướng Malaysia, Najib Razak thăm Trung Quốc lần này, tiếng nói kêu gọi Trung Quốc đầu tư xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Singapore – Kuala Lumpur dâng cao. Mặc dù Phó Thủ tướng Malaysia, Ahmad Zahid Hamidi tuyên bố sẽ tiến hành đấu thầu dự án này theo đúng quy chuẩn đấu thầu quốc tế, rõ ràng đây chỉ là cách nói để mọi người yên lặng chờ đợi, không nên quá vội vàng đưa ra kết luận. Nói đến điểm thứ ba, tức Thủ tướng Malaysia, Najib Razak thăm Trung Quốc lần này là để giành điểm cho cuộc bầu cử Thủ tướng Malaysia khóa mới vào năm tới, điều này cũng hoàn toàn hợp lý. Bởi vì người Hoa và người Mã Lai là hai dân tộc chiếm trên 80% dân số Malaysia hiện nay, tăng cường thương mại với Trung Quốc, không chỉ có thể khiến cho người Mã Lai có tình cảm tốt đẹp với người Hoa, từ đó loại bỏ cảm giác xa cách của người Mã Lai đối với người Hoa trong nước, mà còn khiến cho dòng chính người Hoa trong dân số Malaysia vui mừng nhìn thấy quan hệ thương mại đầu tư giữa Malaysia và Trung Quốc không ngừng được tăng cường. Để có được những lá phiếu của người Mã Lai và người Hoa với những tính toán như vậy, rõ ràng Thủ tướng Malaysia, Najib Razak thăm Trung Quốc lần này là để giành điểm cho cuộc bầu cử Thủ tướng Malaysia khóa tới vào năm tới là việc làm hợp tình hợp lý. Nhất là trong bối cảnh bài học rút ra từ hai cuộc bầu cử thủ tướng hai khóa trước, mất đi một lượng phiếu bầu của người Hoa, vẫn còn nguyên giá trị. Chuyến thăm Trung Quốc lần này của Najib Razak có được thành công lớn, thêm điểm chiếm ưu thế trong bầu cử cũng là điều được dự báo trước.

Nguồn: Tín Báo (Hong Kong) – 03/11/2016

TLTKĐB – 13/11/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s