4.2/ Sự tiến triển về thu nhập

Sự tiến triển về thu nhập mang tính tương đối ở Việt Nam đạt mức rất cao. Trong giai đoạn giữa những năm 2004 và 2008, chỉ có 21% số hộ gia đình giữ nguyên số đo thập phân vị, có 39,5% số hộ gia đình đạt mức tăng hoặc có mức giảm ít nhất một phân vị. Ngoài ra, các hộ gia đình cũng có sự chuyển biến khác xa trong quá trình phân phối thu nhập. Mức biến chuyển trung bình phi hướng của các hộ gia đình đạt mức 1,86 thập phân vị.

4.3/ Các yếu tố quyết định đối với sự tiến triển về thu nhập

Một phép toán hồi quy đa tố dạng hàng logit đã được sử dụng để kiểm định giả thuyết cho rằng những thay đổi trong thị trường lao động, vốn xuất hiện trong các giai đoạn mở cửa thị trường, chính là dẫn tố cho sự tiến triển về mặt thu nhập. Bài viết này vận dụng mô hình mà Fields & những người khác (2003) đã đưa ra – mô hình của Fields là một phiên bản có chỉnh sửa từ mô hình của Duncan (1983) – cho khái niệm về sự tiến triển mang tính tương đối vận dụng. Chỉ số biến chuyển (tồn tại trong các hàm số thập phân với tính cách là một nhóm đối sánh):

MI = f(lnyi, t-1, di,t-1di,lmi,ici,t-1)

MI ở đây là Chỉ số biến chuyển (Movement Index), một biến số xác thực hàm chứa các giá trị khác nhau của các hộ gia đình: tồn tại trong hàm số thập phân lượng tính thu nhập, có giá trị tăng cao hoặc giảm thấp, yi,t-1 là thu nhập đương lượng của hộ gia đình trong năm thị sát đầu tiên. Thêm vào đó, các phép hồi quy còn bao gồm một vector hướng lượng của hộ gia đình cùng với các đặc tính của người chủ hộ và những thay đổi của các đặc tính này (di). Tác động của cơ cấu kinh tế vĩ mô được ước định bằng việc khảo xét sự tiến triển về việc làm của người chủ hộ (lmi), và bằng kết cấu thu nhập của các hộ gia đình (ici) (xem Phụ lục 1).

20161227-154710_p3

20161227-154710_p4

20161227-154710_p5

Toàn cầu hóa, thông qua tác động của nó đối với khu vực công nghiệp, có tác động khiêm tốn hơn nhiều đối với sự tiến triển về thu nhập mang tính tương đối so với những gì người ta có thể kỳ vọng. Sự chuyển đổi từ khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp làm giảm khả năng tồn tại hướng tác động tích cực đến sự tiến triển đi lên (mô hình 2). Thay vì thế, ở mô hình 3, sự chuyển đổi từ khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp lại không mang ý nghĩa nào quan trọng, trong khi sự chuyển đổi từ khu vực nông nghiệp sang khu vực dịch vụ đã làm giảm hướng tiến triển tụt dốc. Do đó, sự chuyển đổi trong khu vực ngành nghề có vẻ như chỉ có tác động nhỏ và không ổn định, cho thấy việc phát triển mở ộng các khu vực công nghiệp và dịch vụ không hề giúp các hộ gia đình cải thiện được vị thế của họ trong quá trình phân phối thu nhập; trong điều kiện tốt nhất, nó chỉ góp công vào việc giảm trừ khả năng tồn tại một sự suy biến.

Tuy nhiên, bằng việc phân tích tác động của các cơ hội xuất khẩu mới đối với quá trình phân công lao động, McCaig và Pavcnik (2013) đã phát hiện thấy, trong lĩnh vực công nghiệp ở Việt Nam, các phân khúc khác nhau sẽ phải chịu những ảnh hưởng khác nhau. Điều này đồng thuận với quan điểm cho rằng, ở một quốc gia đang trong thời kỳ quá độ, người ta buộc phải chú trọng đến các thực thể nhỏ yếu hơn để nắm bắt được những bước tiến triển chuẩn xác. Theo quan điểm này, mô hình 1 đã phân định giữa hoạt động nông nghiệp mang tính tự sản tự tiêu, hoạt động nông nghiệp mang tính thương mại với các hoạt động khai thác mỏ, sản xuất chế tạo năng suất thấp, sản xuất chế tạo năng suất trung bình, với các hoạt động dịch vụ công và dịch vụ tư nhân. Trên thực tế, sự thay đổi về việc làm của người chủ hộ từ lĩnh vực nông nghiệp tự sản tự tiêu sang lĩnh vực sản xuất chế tạo năng suất thấp, và đặc biệt là từ lĩnh vực sản xuất chế tạo năng suất thấp sang lĩnh vực sản xuất chế tạo năng suất trung bình đã có tác động hết sức tích cực đối với sự tiến triển về thu nhập mang tính tương đối. Điều này chỉ ra rằng, những  thay đổi về cơ cấu kinh tế đang bắt đầu có những tác động tích cực đối với các hộ gia đình.

Sự tiến triển về kỹ năng chuyên môn, giống như sự tiến triển theo khu vực ngành nghề, không gây ảnh hưởng nào đáng kể đối với sự tiến triển về mặt thu nhập. Đóng góp duy nhất tích cực của chiều hướng đi lên về kỹ năng chuyên môn nằm ở sự chuyển đổi từ lao động thủ công có kỹ năng chuyên môn thành lao động phi thủ công. Hơn thế nữa, chúng ta cũng không thể tìm ra bất cứ một bằng chứng nào chứng minh việc chuyển đổi sang việc làm được trả lương lại giúp cải thiện vị thế của hộ gia đình trong quá trình phân phối thu nhập. Tác động duy nhất đáng kể ở đây chính là đóng góp của người chủ hộ gia đình khi họ tham gia vào thị trường lao động (Bảng 3).

20161227-154710_p6

20161227-154710_p7

20161227-154710_p8

Nguồn thu nhập từ khu vực các ngành nghề công nghiệp và dịch vụ (có được từ tổng lương cố định và theo sản lượng), trái với mong đợi, không phải là dẫn tố mạnh mẽ nhất đưa đến sự tiến triển về mặt thu nhập (mô hình 3). Chính phần đóng góp ban đầu ở mức cao của nguồn thu nhập từ khu vực các ngành nghề nông nghiệp mới có tác động mạnh mẽ nhất đối với sự tiến triển về mặt thu nhập mang tính tương đối. Phát hiện này nhấn mạnh, nông nghiệp vẫn là một khu vực kém phát triển để có thể tạo thành những cơ hội rõ nét giúp cải thiện vị thế mang tính tương đối của các hộ gia đình. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhắc nhở chính là sản lượng đầu ra và vấn đề việc làm trong khu vực nông nghiệp không phải chịu quá nhiều ảnh hưởng từ cuộc suy thoái kinh tế 2008. Thay vì thế, khu vực công nghiệp (bao gồm nhiều chủ sở hữu các doanh nghiệp hộ gia đình phi nông nghiệp và nhiều lao động có việc làm được trả lương) đã phải trải nghiệm sự suy giảm mức tăng trưởng sản lượng đầu ra và số lượng công ăn việc làm (Bảng 4).

20161227-154710_p9

(còn tiếp) 

Người dịch: Mai Diên Nhi

Nguồn: I. Brand-Weiner, F. Francavilla & M. Olivari – Globalisation in Vietnam: An Opportunity for Social Mibility? – Asia and the Pacific Policy Studies, 2015

TN 2016 – 1, 2 & 3

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s