Đối với những công việc cụ thể và các hành vi cụ thể có thể hình dung được và tác động trự ctiếp được như các vật vô tri vô giác, thì người ta tuân theo những điều đã được đúc kết và truyền thụ lại vì những thứ đó không biến đổi nhiều qua thời gian. Những hoạt động của con người tác động vào một hoàn cảnh cụ thể hoàn toàn dễ hiểu và dễ kiểm chứng.

Nhưng trong xã hội có những hoạt động, những lĩnh vực người ta không nhìn thấy cụ thể bằng các giác quan và các tác động đến chúng phải thông qua các phương tiện, công cụ nào đó. Vì người ta không thể nhìn được toàn cục, không thể thấy hết được sức mạnh của chúng nên tác động không bao giờ theo ý muốn cả, luôn phải ứng biến với tình hình mới.

Sự khắc nghiệt của cuộc sống đòi hỏi phải có thực tế, đừng ảo tưởng.

Hoạt động thực tiễn sẽ gặp những sự cố gì và chúng có tác dụng thế nào? Do thực tiễn là thiên biến vạn hóa, nên nguyên tắc chung trong hoạt động thực tiễn là phải luôn theo đuổi mục tiêu, dù hoàn cảnh có thế nào đó mà phải có những hạn chế tạm thời, là tiếp cận được các nguồn lực, tìm kiếm sự hỗ trợ từ các thiết chế mà tuân theo các tiêu chuẩn nhất định, và tạo nên được các kết quả cụ thể, tạo nên được những cái mới. Hoạt động phải có nguyên tắc, có những quy luật của nó thì mới đạt được mục đích. Hoạt động tuân theo các phận sự và phải sáng tạo trong những khuôn khổ đó phải biết cách thuyết phục, biết cách ra quyết định, biết cách ra lệnh để lệnh đó có thể htực hiện. Một khi nguyên tắc bị vi phạm thì sẽ có hậu quả không lường trước được. Hiểu biết về hoạt động thực tiễn với tất cả tầm vóc và chiều sâu của nó là điều kiện cần thiết để mỗi người phấn đấu vươn lên đến mức tầm vóc mà mình có thể vươn tới.

Thực tiễn có rất nhiều tầng mức khác nhau, nên người hoạt động ở tầng mức nào đó thì chỉ có khả năng biết được lĩnh vực nhất định. Khi có sự phát triển vượt bậc ra khỏi những khuôn khổ đó thì cần phải có sự hỗ trợ mới để hình thành các nguồn lực theo nhiều cách thức khác nhau. Có những cách thức của ngày hôm nay khác hẳn với cách thức của ngày hôm qua và ngày mai sẽ khác với ngày hôm nay. Người ta nghĩ ra cách thức mới chi phối những người khác, tạo nên nhu cầu nơi những người khác tìm đến.

Hoạt động thực tiễn có rất nhiều tầng mức khác nhau: tầng mức sản xuất ra các tạo phẩm vật thể cụ thể, tầng mức kết hợp các sản phẩm vật thể, tầng mức tạo ra các tạo phẩm phi vật thể. Tầng mức đỉnh cao là sáng tạo ra các tạo phẩm phi vật thể để xã hội vận hành được, phát triển được. Phải hiểu được hoạt động thực tiễn ở tầng mức khác nhau, đặc biệt là các tầng mức xã hội, thì không bị bất ngờ trước những sự biến xoay vần, có thể lợi dụng được những sự biến để làm lợi cho mình.

Hoạt động thực tiễn sẽ cho phép người ta đạt được các quyền lực xã hội, và do đó sẽ sử dụng được những người có trí tuệ phục vụ cho mình. Vì thế không thiếu những người có trình độ học vấn không cao nhưng lại đạt được các quyền lực xã hội đỉnh cao. Có những người nhân danh xã hội để hoạt động thực tiễn, trong khi đó có những người chỉ có thể nhân danh được chính bản thân mình mà thôi, thậm chí có những người không thể nhân danh được cái gì hết. Chỉ có những người có khả năng thấy được các triển vọng mang tính phổ quát hơn thì mới được tầm vóc vươn lên được. Nhưng những hoạt động của họ thì lại chịu những ràng buộc, giới hạn riêng.

Vấn đề ở đây là muốn hoạt động thực tiễn có hiệu quả thì đòi hỏi những phẩm chất và hành động khác với nghiên cứu. Hoạt động thực tiễn là sự sáng tạo thường trực mà có những điều ngời ta không biết nghiên cứu như thế nào, trong đó có những cách thức sáng tạo ở những hoàn cảnh luôn biến đổi. Không trường lớp nào dạy được người ta phải hoạt động thực tiễn như thế nào trong hoàn cảnh luôn luôn xuất hiện những yếu tố mới chưa từng có, vì kiến thức được dạy trong trường hầu như bao giờ cũng lạc hậu so với thực tiễn. Chỉ có rất ít lý thuyết được coi là kim chỉ nam cho hành động khi chúng đặt trọng tâm vào cải tạo thế giới chứ không chỉ là giải thích thế giới. Hoạt động thực tiễn là hoạt động cải tạo thế giới, vì thế nó đòi hỏi phải tập trung được các sức mạnh xã hội, và tập trung được những con người lại với nhau, đoàn kết được với nhau, mà trong thời đại ngày nay, đó là sự kết hợp của các cá nhân, các cộng đồng vượt qua các không gian địa lý, vượt qua thời gian, vượt qua các khác biệt về văn hóa, lối sống…

Hoạt động thực tiễn trước hết là phải biết tổ chức, phải biết cách hợp tác, biết cách thương lượng, biết cách tranh thủ các đối tác, thậm chí tranh thủ cả đối thủ… Không những hiểu biết mà còn phải có quyết tâm, có ý chí. Cải tổ hoạt động là điều thường xuyên phải tiến hành, đòi hỏi phải làm công việc tổ chức rộng lớn, phải làm công việc kết nối rộng lớn, đòi hỏi phải biết phối hợp rất nhiều tiến trình với nhau, biết cách kết hợp những gì tưởng chừng không thể kết hợp được.

Trong hoạt động thực tiễn, người ta thiết lập các mối quan hệ, chắp nối các quan hệ. Quan hệ rộng là để khi có việc thì biết nhờ vào đâu, nhờ vào ai, tìm cho ra được cách thức che chắn mỗi khi có sự cố bất lợi. Người ta cần có mối quan hệ rộng và biết được trong những người có quan hệ đó có khả năng móc nối với những ai, tiềm năng của người đó làm những việc gì, và với những ai quan tâm đến kiếm tiền thì việc gì sẽ làm ra được tiền.

Cần phải thể hiện sự vượt trội trong hoạt động thực tiễn khi đồng thời nhìn nhận ra nhiều vấn đề, đồng thời làm một lúc được nhiều việc. Những công việc đó luôn đòi hỏi phải ứng biến linh hoạt dựa trên những nguyên tắc nào đó. Mỗi người cần phải thể hiện điều khác biệt với những người khác ở chỗ có tầm xa hay tầm rộng khi giải quyết một công việc, nhưng lại thấy được rất nhiều vấn đề có liên quan, đồng thời có biện pháp dự phòng khi tình hình cần đến. Tầm nhìn xa trông rộng biểu hiện như thế nào? Sự nhìn xa trông rộng thể hiện rằng hiểu được các đối tác trong xã hội đang làm việc gì, dưới sự chỉ đạo của các thế lực nào, từ đó thấy được các triển vọng phát triển đến đâu. Không hiểu được những vấn đề phổ biến của xã hội hiện đại, không hiểu được những vấn đề chung của kinh tế thị trường hiện đại thì hoạt động thực tiễn sẽ mù quáng, rất nhiều khi người ta không hiểu được điều gì đã xảy ra và phải trả giá.

Khi lăn lộn với thực tiễn, trải qua nhiều kinh nghiệm thất bại của mình và của người khác, người ta luôn luôn su nghĩ rút ra những kinh nghiệm từ những thiếu sót, sai lầm, và người ta phát triển sự nhạy bén đặc biệt, phát riển bản năng thấy được cơ hội, thấy được những triển vọng, thấy được những cạm bẫy. Người ta biết cách tránh hay vượt qua các cạm bẫy, biết cách nhanh chóng nắm bắt cơ hội.

Hoạt động thực tiễn khó khăn là do luôn luôn bị nhiều thế lực cản trở, chống phá, và nguồn lực có hạn. Sự chống phá đó có dạng ngấm ngầm như sự cạnh tranh, hoặc với sự tàn phá như sự phá hoại do thiên tai, chiến tranh, bạo loạn và dù thế nào thì kết quả cũng đem lại những tổn hại nhất định. Hoạt động thực tiễn trong bối cảnh có nhiều nhánh quyền lực khác nhau, và có nhiều loại quyền lực cạh tranh với nhau, nên phải hiểu được những đòn cạnh tranh từ các đối thủ, thậm chí từ các đối thủ nước ngoài. Cần phải biết cách chống lại các hành động phá hoại từ bên ngoài và bên trong. Đối thủ luôn có những thủ đoạn, có những mưu sâu kế hiểm. Đối thủ không từ một thủ đoạn nào là điều phải nằm lòng đối với những ai hoạt động thực tiễn, và phải xác định rằng luôn luôn có những thủ đoạn mới, chưa từng được biết đến. Có khi đòn đánh củ đối thủ lại có vẻ ngoài có lợi cho mình khiến mình bị mắc bẫy. Những đòn trời giáng lại là những thứ có hình thái nhẹ nhàng, lịch thiệp, thoạt tưởng vô hại.

Sự khắc nghiệt của thương trường, của chính trường không cho phép những sơ xảy lớn. Thành công trên chính trường lúc này không có gì bảo đảm cho tương lai sau này. Cựu nghị sĩ quốc hội, trình độ học vấn cao bị thất nghiệp ở CHLB Đức và phải làm nghề quét dọn, rửa bát.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Nguyễn Bình Giang – Tiền và kiếm tiền thời hội nhập – NXB GTVT 2007.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s