Để tránh vị trí bá quyền rơi vào tay kẻ khác, những năm gần đây, Mỹ nhanh chóng thực hiện chiến lược “Quay trở lại châu Á” không ngừng “gây rối” ở Biển Đông. Một mặt, Mỹ đi đầu trong việc thực hiện cái gọi là kế hoạch tự do hàng hải Biển Đông, ngang nhiên khoe khoang việc sử dụng vũ lực. Mặt khác, Mỹ kéo bè kết phái, ủng hộ các liên minh của mình để chống lại Trung Quốc, bao gồm xúi giục Philippines đưa ra trọng tài quốc tế về vấn đề tranh chấp Trường Sa, ý đồ lợi dụng Luật Quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật biển để ép Trung Quốc nhượng bộ. Trong khi Trung Quốc bác bỏ quyền phán quyết của Tòa Trọng tài thường trực và cho rằng Philippines nên tìm cách giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán song phương, Mỹ đã đẩy mạnh các cuộc tập trận ở vùng Biển Đông trong những tháng gần đây. Điều nực cười là Mỹ, với tư cách nước lớn duy nhất, đã từ chối ký “Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển” – một trong những luật quan trọng nhất giải quyết tranh chấp biển, tài nguyên trên toàn cầu. Trung Quốc đã ký công ước và cũng đã tuân thủ công ước. Mỹ không ký công ước nhưng lại không ngừng lôi công ước ra “khua chân múa tay” với Trung Quốc, sợ các nước đồng minh đơn phương đi ngược lại quy định của công ước, đưa ra Tòa Trọng tài thường trực về việc quốc tế hóa vấn đề Biển Đông. Điều này cho thấy Mỹ không tôn trọng Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, nhưng khi chiến lược toàn cầu của Mỹ là cần thiết thì họ coi công ước như một vũ khí để tấn công Trung Quốc.

Biển Đông có ý nghĩa địa – chính trị – kinh tế to lớn, có tuyến đường hàng hải thương mại quan trọng, thủy sản phong phú và lượng dầu khí tự nhiên và trữ lượng dầu khổng lồ. Biển Đông vốn rất bình yên, tự do hàng hải nhiều thập kỷ qua không bị ảnh hưởng. Nhưng do Mỹ vì muốn thực hiện chiến lược “Quay trở lại châu Á” nên đã đẩy mạnh việc tham gia chính trị và quân sự đối với Biển Đông, thổi phồng tình hình căng thẳng khu vực, gây ra tình hình phức tạp, gay gắt ở Biển Đông. Đây là vùng tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và một số nước trong khu vực. Một số nước ở Biển Đông không ngừng mở rộng vũ trang xâm lược các đảo của Trung Quốc và triển khai xây dựng các đảo. Điều này không những không đáp trả chủ trương của Trung Quốc là cùng nhau khai thác phát triển ở các vùng biển có tranh chấp, ngược lại đơn phương khai thác phát triển, thậm chí không cho phép Trung Quốc khai thác phát triển, khiến Trung Quốc chịu tổn hại nghiêm trọng quyền lợi chủ quyền ở Biển Đông. Mỹ thì với danh nghĩa duy trì “tự do hàng hải”, cử tàu quân sự, máy bay chiến đấu nhiều lần tới gần lãnh hải, không phận của Trung Quốc, đe dọa sự hòa bình ổn định Biển Đông.

Trung Quốc thực thi chính sách ngoại giao láng giềng hữu nghị, kiên trì thông qua đàm phán thương lượng giải quyết hòa bình tranh chấp lãnh thổ. Vấn đề Biển Đông tuy phức tạp và nhạy cảm, nhưng không phải không có cách giải quyết. Chìa khóa giải quyết tình trạng khó khăn này luôn nằm trong tay các nước khu vực. Các nước này thông qua đàm phán trực tiếp là có thể giải quyết các tranh chấp liên quan. Lâu nay, Trung Quốc cùng các nước đương sự liên quan duy trì sự trao đổi về những tranh chấp ở Biển Đông, và thông qua những điều kiện song phương coi đàm phán là biện pháp giải quyết mọi vấn đề tranh chấp. Sở dĩ tình hình Biển Đông duy trì tổng thể ổn định, các tranh chấp liên quan được kiểm soát ổn thỏa là vì Trung Quốc luôn tuân thủ nguyên tắc bàn bạc bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, tìm kiếm các biện pháp giải quyết dựa theo luật quốc tế. Việc chỉ trích Trung Quốc là cá lớn nuốt cá bé, lấy mạnh chèn ép yếu, về cơ bản không có bất kỳ căn cứ thực tế nào. Hòa bình và ổn định Biển Đông là lợi ích to lớn của Trung Quốc cũng như các nước ở Biển Đông. Các nước trong khu vực tăng cường hợp tác với Trung Quốc, không nên bị các nước ngoài khu vực lợi dụng, đi theo con đường mới “đối thoại chứ không nên đối kháng, kết bạn chứ không nên kết đồng minh”, kiên trì chủ trương “gác lại tranh chấp, cùng nhau khai thác phát triển”, đẩy mạnh sự tin tưởng lẫn nhau và hợp tác sâu rộng, cùng nhau tạo ra cục diện mới phù hợp với nhu cầu hợp tác an ninh khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Trịnh Trạch Quang cho biết, trong cuộc đối thoại chiến lược, hai bên Trung Quốc và Mỹ cùng nhau quan tâm, trao đổi thẳng thắn với nhau về vấn đề nhạy cảm và quan trọng. Ông nhấn mạnh, về vấn đề trên biển, nhiều đảo trên Biển Đông từ trước đến nay thuộc lãnh thổ Trung Quốc, Trung Quốc có quyền giữ vững chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi hải dương chính đáng, hợp pháp của mình. Trịnh Trạch Quang cho rằng Trung Quốc dồn sức vào giữ vững hòa bình, ổn định Biển Đông, kiên trì thông qua đối thoại để kiểm soát những bất đồng, thông qua thương lượng để giải quyết các vấn đề một cách hòa bình, tích cực thông qua hợp tác để thực hiện cùng thắng cùng có lợi. Trên thực tế, Mỹ không phải là bên đứng ra tranh chấp ở Biển Đông, chính Mỹ cũng từng tỏ rõ không giữ lập trường về tranh chấp chủ quyền lãnh thổ. Vì thế, Trung Quốc hy vọng phía Mỹ có thể thực hiện cam kết, không nên đứng về phía bên nào. Bài báo viết, Trịch Trạch Quang bày tỏ, nếu có thể chấm dứt bất kỳ hành động khiêu khích nào nhằm vào lợi ích an ninh và chủ quyền của Trung Quốc, Mỹ có thể phát huy vai trò mang tính xây dựng trong việc duy trì hòa bình ổn định Biển Đông và làm hạ nhiệt vấn đề nhạy cảm này. Ông tỏ rõ, trong cuộc đối thoại chiến lược, Ủy viên Quốc vụ Dương Khiết Trì đã trao đổi sâu hơn với Ngoại trưởng Mỹ John Kerry về vấn đề Biển Đông để tăng thêm sự hiểu biết lẫn nhau, tránh hiểu lầm về chiến lược, tiến tới giải quyết một cách ổn thảo vấn đề nhạy cảm này.

2/ Về kinh tế – chiến lược

Thông qua cơ chế đối thoại, sân chơi trao đổi, tìm hiểu lẫn nhau của cuộc Đối thoại kinh tế – chiến lược Trung – Mỹ lần thứ 8 này, quan hệ Trung – Mỹ sẽ không ngừng phát triển trong tình hình khó khăn, đúng như bài diễn thuyết với chủ đề “Không ngừng nỗ lực xây dựng mối quan hệ nước lớn kiểu mới Trung – Mỹ” của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho thấy những thành quả hợp tác cơ bản nhất giữa hai nước. Điều này thể hiện rõ ở việc hai bên cần kiên trì nguyên tắc không xung đột, không đối kháng, tôn trọng lẫn nhau, hợp tác cùng có lợi, kiên trì thúc đẩy việc xây dựng mối quan hệ nước lớn kiểu mới Trung – Mỹ. Cho dù môi trường quốc tế biến đổi ra sao, hai nước Trung Quốc và Mỹ đều cần phải giữ vững phương hướng này. Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh, canh bạc một mất một còn, xung đột đối kháng sớm đã không còn phù hợp, đồng tâm hiệp lực, hợp tác cùng có lợi trở thành nhu cầu của thời đại, Trung Quốc và Mỹ cần tăng thêm lòng tin lẫn nhau, muốn tránh hiểu sai về chiến lược cần phải trao đổi thường xuyên, tích lũy sự tin tưởng lẫn nhau về chiến lược.

Cuộc Đối thoại kinh tế – chiến lược Trung – Mỹ lần này với nội dung phong phú, và không chỉ do nguyên thủ hai nước chủ trì và tích cực tham gia, mà còn có Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Diên Đông, Uông Dương, Ủy viên Quốc vụ Dương Khiết Trì và Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jack Lew cũng tham dự. Điều này cho thấy sự coi trọng hội nghị này của hai nước. Lĩnh vực đề cập tại hội nghị này cũng rộng hơn, từ lĩnh vực kinh tế đến tất cả các lĩnh vực như biến đổi khí hậu, phát triển, mạng Internet, ngăn ngừa phổ biến vũ khí, chấp hành luật pháp, quân sự của hai nước. Ngoài ra, hai bên còn đẩy mạnh sự trao đổi và điều tiết lẫn nhau về các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng cũng như các vấn đề mang tính toàn cầu, đề cập đến Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo G20 tổ chức tại Hàng Châu (Trung Quốc)… Từ đó có thể thấy, đối thoại không những liên quan đến mối quan hệ song phương, mà còn liên quan đến đại cục chính trị, kinh tế của khu vực thế giới. Một nước đang phát triển lớn nhất trên thế giới, một nước phát triển mạnh nhất thế giới, Trung Quốc và Mỹ trở thành hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, không còn nghi ngờ sự tồn tại lợi ích chiến lược chung rộng lớn, cùng nhau gánh vác trách nhiệm của hai nước. Sự phát triển của Trung Quốc đem lại thời cơ phát triển hợp tác cho toàn cầu, trong đó bao gồm cả Mỹ. Mỹ không nên coi Trung Quốc là mối đe dọa, bất luận kế hoạch “5 năm lần thứ 13”, hay sáng kiến “Một vành đai, một con đường”…, đều đem lại sân chơi cùng có lợi cho toàn cầu, trở thành động lực mới thúc đẩy kinh tế thế giới. Trung Quốc và Mỹ nên dồn sức mở rộng quan hệ hợp tác, cùng nhau lựa chọn ước số chung lớn nhất cùng có lợi. Điều này chính là tiền đề cơ bản của cuộc đối thoại chiến lược giữa hai nước. Đương nhiên, xét về bối cảnh văn hóa lịch sử, giữa Trung Quốc và Mỹ xuất hiện những bất đồng. Đối với điều này, hai nguyên thủ Tập Cận Bình và Obama đều nhìn nhận thẳng thắn. Điều quan trọng là hai bên cần phải tuân thủ nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng, kiên trì tìm kiếm điểm chung gác lại bất đồng mới có thể bảo đảm chắc chắn mối quan hệ Trung – Mỹ tránh được những đảo lộn quá lớn. Ngoài ra, hai bên cần phải tiếp tục xoay quanh việc cùng có trách nhiệm, cùng chung lợi ích để cùng nhau xây dựng mối quan hệ song phương tốt đẹp. Ví dụ về vấn đề tranh chấp Biển Đông, nếu hiểu sai hoặc đánh giá sai tình hình, thách thức, đối lập và đối kháng nhau thì chỉ có thể dẫn đến tình hình khu vực thêm căng thẳng và vấn đề trở nên phức tạp hơn. Ông Tập Cận Bình nhấn mạnh, Thái Bình Dương rộng lớn không nên trở thành nơi tranh đấu của các nước, mà nên trở thành sân chơi lớn hợp tác bao dung của các nước lớn. Đây là trách nhiệm của nước lớn trong việc giữ vững hòa bình và phía Mỹ cũng nên lời nói đi đôi với việc làm. Trung Quốc và Mỹ hòa bình thì cả hai bên đều có lợi, đấu tranh hai bên đều thiệt hại, xây dựng mối quan hệ nước lớn kiểu mới là trách nhiệm chung của hai nước, và điều đó cả thế giới đều muốn đón nhận.

(còn tiếp) 

Nguồn: Báo Đông Phương (Hong Kong)

TLTKĐB – 25/06/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s