Năm 2016 tình hình quốc tế biến hóa khôn lường. Các sự kiện “Thiên nga đen” như Donald Trump bất ngờ giành thắng lợi trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, Anh “rời khỏi Liên minh châu Âu (EU)”, Italy trưng cầu dân ý về cải cách hiến pháp thất bại… liên tiếp xảy ra. Năm 2017, rất nhiều sự kiện mang tính không xác định vẫn tồn tại. Trong một năm tới, sự thay đổi của Chính phủ Mỹ sẽ tác động như thế nào đến bản đồ chính trị quốc tế? Anh rời khỏi EU, chủ nghĩa dân túy và khủng hoảng di cư sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tiến trình nhất thể hóa châu Âu? Tình hình rối ren của Trung Đông sẽ diễn biến ra sao? Liệu toàn cầu hóa mất cân bằng có tiếp diễn? Trung Quốc phát huy vai trò gì trong tiến trình xây dựng lại trật tự thế giới?

“Hiệu ứng Donald Trump” tác động đến sự điều chỉnh của quan hệ nước lớn

Cách đây không lâu, những người dân Mỹ có tinh thần bất mãn đã bầu ông Donald Trump – người luôn kêu gọi thực hiện chính sách “nước Mỹ trước tiên” – làm tổng thống. Vị tổng thống này luôn có những phát ngôn khác thường, tuyên bố muốn kết thúc một số hiệp định thương mại, bố trí hàng rào thuế quan, điều chỉnh quan hệ Mỹ – Nga, cho rằng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) “đã lỗi thời”… “Phát ngôn theo kiểu ngẫu hứng” của ông Trump liên tục tách rời tư duy chiến lược truyền thống của Mỹ, gây ra sự lo ngại của bên ngoài đối với tính không xác định trong chính sách của Mỹ trong tương lai. Châu Âu lo ngại quan hệ truyền thống xuyên Đại Tây Dương sẽ đứng trước những biến số. Khi trả lời phỏng vấn phóng viên Tân Hoa Xã, Phó giám đốc Trung tâm nghiên cứu các vấn đề chiến lược và quốc tế châu Âu David Fouquet cho rằng giá trị quan của Donald Trump tồn tại bất đồng nghiêm trọng với đa số các nhà lãnh đạo Tây Âu, tháng 1/2017 Donald Trump lên cầm quyền sẽ tạo thành thách thức nghiêm trọng đối với quan hệ kinh tế thương mại và đồng minh quân sự châu Âu – Mỹ. Đối với triển vọng của Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP), Giám đốc điều hành Quỹ Madariaga thuộc Đại học châu Âu Pierre Defraigne tỏ ra bi quan. Ông nói thẳng sau khi Donald Trump lên cầm quyền, “liệu châu Âu và Mỹ có thể thực hiện tự do thương mại hay không đã bị hoài nghi”, và việc Mỹ cắt giảm phòng ngự của NATO có thể buộc Liên minh châu Âu (EU) phải tăng cường năng lực phòng vệ độc lập. Cùng với việc Donald Trump lên cầm quyền, liệu quan hệ Mỹ – Nga liên tục căng thẳng có thể cải thiện hay không vẫn phải chờ đợi. Nhiều chuyên gia được phỏng vấn cho rằng Donald Trump có thể lấy tư thế mềm hóa trong vấn đề NATO và Ukraine để cải thiện quan hệ song phương, nhưng do sự khác biệt quá lớn giữa Nga và Mỹ trong vấn đề lợi ích địa chính trị và nguồn gốc tư tưởng, nên việc xích lại gần nhau không dễ dàng. Khi trả lời phỏng vấn phóng viên Tân Hoa Xã, Chủ tịch Ủy ban chính sách đối ngoại và quốc phòng Nga, Giám đốc Câu lạc bộ thảo luận quốc tế Valdai, Giáo sư Fyodor Lukyanov nói: “Sau khi Donald Trump lên cầm quyền, quan hệ căng thẳng Nga – Mỹ có thể hòa dịu, nhưng khó nói sẽ được cải thiện, phe mà Donald Trump dựa vào là phe bảo thủ nhất trong tầng lớp tinh hoa chính trị thống trị của đảng Cộng hòa, bạn bè của Nga ở đó có thể đếm trên đầu ngón tay”. Cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissnger am hiểu về con đường chung sống Trung – Mỹ tỏ ra lạc quan đối với xu hướng quan hệ Trung – Mỹ trong tương lai. Ông cho rằng: “Chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc vượt qua đảng phái, bất kỳ tổng thống mới nào khi xem xét lợi ích quốc gia của Mỹ, cuối cùng đều nhận thức được quan hệ Trung – Mỹ tốt đẹp là bộ phận cấu thành quan trọng của lợi ích quốc gia Mỹ”. Chuyên gia về các vấn đề quốc tế của Đại học Công nghệ Nam Dương, Singapore Lý Minh Giang cho rằng kinh tế của Trung Quốc và Mỹ phụ thuộc nhau sâu sắc, khuôn khổ trao đổi của quan hệ song phương đã hoàn thiện, trong tương lai hai bên có thể xuất hiện một số va chạm trên lĩnh vực thương mại và tiền tệ, nhưng về kinh tế hợp tác vẫn lớn hơn bất đồng. Nếu Mỹ giữ thái độ khoan dung hơn đối với việc Trung Quốc đầu tư sang Mỹ và lĩnh vực cơ sở hạ tầng, hai bên sẽ có thể có cơ hội hợp tác nhiều hơn.

Trào lưu chủ nghĩa dân túy thách thức tiến trình nhất thể hóa châu Âu

Ngày 4/12/2016, Áo tổ chức bỏ phiếu bầu tổng thống lần thứ hai, ứng cử viên phe cực hữu Norbert Hofer thất bại thảm hại. Tuy kết quả này khiến cho các nhà lãnh đạo châu Âu bớt đi phần nào áp lực, nhưng sự nổi lên mạnh mẽ của chủ nghĩa dân túy và thế lực phe cực hữu đã là sự thực không phải bàn cãi. Ngày 5/12/2016, Italy trưng cầu dân ý về cải cách hiến pháp thất bại, Thủ tướng Italy Matteo Renzi tuyên bố từ chức, “phe hoài nghi châu Âu” chiếm ưu thế. Các thách thức như kinh tế suy thoái, khủng hoảng di cư và chủ nghĩa khủng bố hiện nay… khiến cho tư tưởng cực hữu châu Âu muốn sinh sôi nảy nở, chủ nghĩa dân túy thịnh hành, một số chính đảng cực hữu lợi dụng tinh thần bất mãn của người dân nhanh chóng nổi lên, và chủ nghĩa bài ngoại, hoài nghi châu Âu và dân túy mà các đảng này tuyên truyền đang đem đến những ảnh hưởng quan trọng đối với môi trường chính trị châu Âu. Năm 2017 là năm bầu cử của châu Âu, các chính đảng truyền thống của các nước như Đức, Pháp, Hà Lan… đều chào đón thách thức. Hiện nay, Chủ tịch đảng Mặt trận quốc gia (FN) – chính đảng có tư tưởng cực hữu của Pháp Marine Le Pen và đảng Tự do – phe phản đối EU của Hà Lan đều đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò dư luận, sau khi Thủ tướng Italy Matteo Renzi từ chức, chính phủ mới đang đối diện với thách thức của đảng Phong trào 5 sao – thế lực chủ nghĩa dân túy tự do… Nghiên cứu viên của Viện châu Âu thuộc Viện nghiên cứu quan hệ quốc tế hiện đại Trung Quốc Trần Dương cho rằng sự thay đổi của môi trường chính trị châu Âu sẽ không vì kết quả của cuộc bầu cử Áo mà dừng lại, xu thế nóng lên của chủ nghĩa dân túy vẫn đang tiếp diễn. Trong tương lai, làm thế nào để thích ứng với môi trường chính trị mới trở thành đề tài quan trọng của các chính đảng truyền thống châu Âu. Đức được coi là nước hạt nhân của EU, Thủ tướng Đức Angela Merkel cũng đang có sự điều chỉnh để thích ứng với môi trường chính trị mới này. Khi trả lời phỏng vấn phóng viên Tân Hoa Xã, chuyên gia chính trị học người Đức gốc Hoa Cô Học Vũ cho rằng cho dù trong cuộc bầu cử thủ tướng Đức năm 2017 việc bà Merkel tiếp tục đảm nhận chức thủ tướng dường như không có gì bất ngờ, nhưng để giành lấy phiếu bầu của cử tri trung dung và thiên hữu, dự tính bà sẽ cứng rắn hơn trong chính sách tiếp nhận và đồng hóa người tị nạn. Chủ nhiệm phòng quan hệ quốc tế của Viện châu Âu thuộc Viện KHXH Trung Quốc Triệu Thần cho rằng “Năm 2017 là năm then chốt đối với nhất thể hóa châu Âu, nếu đảng Mặt trận quốc gia giành thắng lợi trong cuộc bầu cử tổng thống Pháp, ứng cử viên của đảng này bà Marine Le Pen có thể sẽ tổ chức trưng cầu dân ý về vị thế của EU đối với nước Pháp, vì thế, có thể EU phải đối diện với sự tồn vong của mình”. Hiện nay, sự nổi lên của các chính đảng và trào lưu tư tưởng dân túy ở châu Âu đã hình thành xu thế hòa nhập với việc Donald Trump lên cầm quyền ở Mỹ, khiến cho dòng chính của địa vị tư tưởng của toàn cầu hóa kinh tế, tự do hóa thương mại bị thách thức, nhất là tiến trình nhất thể hóa châu Âu “gặp trở ngại”, nảy sinh ảnh hưởng đối với cục diện đa cực hóa thế giới. Triệu Thân cho rằng nhất thể hóa châu Âu có lợi cho kinh tế thế giới, nếu sự rạn nứt của EU ngày càng lớn, thì mức độ khó khăn để các nước và khu vực khác trong đó có Trung Quốc tiến hành hợp tác tổng thể với EU cũng sẽ tăng lên, buộc phải đầu tư nhiều tinh lực hơn so với trước kia để tiến hành trao đổi với các nước thành viên, điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả hợp tác.

(còn tiếp) 

Nguồn: Mạng Tân Hoa (TQ) – 19/12/2016

TLTKĐB – 09/01/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s