Năm 2015, nền kinh tế Việt Nam có xu thế tăng trưởng với tốc độ cao, nhưng do sự cản trở của các nhân tố như thâm hụt ngân sách liên tục mở rộng, áp lực nợ chính phú ngày tăng nên nền tảng tăng trưởng kinh tế trong tương lai không vững chắc. Trong ngắn hạn, do sự thúc đẩy của các nhân tố như sự tăng tốc xuất khẩu của ngành chế biến – sản xuất, sự phục hồi nhanh của thị trường bất động sản cũng như chính sách thuận lợi mà Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XII đưa ra, nền kinh tế Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng với tốc độ nhanh. Tuy nhiên, xét về trung và dài hạn, do bị kiềm chế bởi các nhân tố như mô hình tăng trưởng thiếu tình bền vững, việc cải cách thể chế kinh tế còn trì trệ cũng như sự phân hóa của cục diện chính trị giữa hai miền Nam – Bắc, kinh tế Việt Nam vẫn đang đối mặt với sự không ổn định tương đối. Trong những năm gần đây, quan hệ kinh tế thương mại giữa Trung Quốc và Việt Nam ngày càng gắn bó, nhưng cũng đối mặt với những trở ngại thực tế như thâm hụt thương mại, rào cản đầu tư, sự khác biệt của môi trường kinh doanh cũng như sự thiếu hụt lòng tin chính trị với nhau. Trong thời kỳ mới, hai nước cần áp dụng song song nhiều biện pháp, thực hiện sự kết nối giữa sáng kiến “Một vành đai, một con đường” và ý tưởng “Hai hành lang, một vành đai kinh tế”, nâng cao tầng nấc và mức độ hợp tác kinh tế thương mại, đi sâu hợp tác trong những lĩnh vực trọng điểm, thúc đẩy toàn diện sự hợp tác năng lực sản xuất quốc tế, dốc sức đổi mới phương thức hợp tác kinh tế thương mại Trung – Việt, phát huy hết mức vai trò của cơ chế hợp tác Lan Thương – Mekong, chủ động tăng cường sự phối hợp chính sách kinh tế vĩ mô, đồng thời không ngừng tăng cường sự hợp tác trong các lĩnh vực chính đảng, khoa học kỹ thuật và nhân văn của hai nước, cùng nhau tạo dựng “phiên bản nâng cấp” của quan hệ kinh tế thương mại Trung – Việt.

1/ Kinh tế Việt Nam hiện nay có xu thế tăng trưởng mạnh, nhưng nền tảng tăng trưởng không vững chắc

a/ GDP tiếp tục tăng trưởng với tốc độ cao, tạo mức cao mới trong gần 8 năm

Trong những năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam không ngừng tăng tốc, GDP năm 2012, 2013, và 2014 lần lượt tăng 5,25%, 5,42% và 5,98%. Năm 2015 do những biểu hiện mạnh mẽ của ngành sản xuất và thương mại xuất khẩu, kinh tế Việt Nam tiếp tục xu thế tăng trưởng nhanh, GDP tăng 6,68% so với cùng kỳ, vượt qua mục tiêu của chính phủ là 6,2% là mức tăng cao nhất kể từ năm 2008. Trong đó, doanh thu bán lẻ thực tế, đầu tư tài sản cố định và sản xuất công nghiệp quý IV tăng 11,7%, 17,1% và 9,4% so với cùng kỳ, cho thấy nền kinh tế Việt Nam hiện nay có đà tăng trưởng mạnh mẽ.

b/ Mức lạm phát có phần tăng, tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục giảm

Năm 2016, thị trường bất động sản dần ầm lên, giá nguyên vật liệu theo đó cũng tăng, làm cho chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của tháng 1 tăng 0,8%. Thị trường nhìn chung nhận định cùng với sự yếu đi của nhân tố lạm phát thấp như xu thế của đồng USD và giá dầu, tỷ lệ lạm phát của năm 2016 có thể tăng cao nữa. Do sự tác động của các nhân tố như môi trường việc làm đã dần cải thiện và sức sống của thị trường được tăng cường, tỷ lệ thất nghiệp đã dần dần giảm đi kể từ quý II năm 2015, quý IV giảm còn 2,31%, năm 2016 thị trường việc làm vẫn tiếp tục lạc quan.

c/ Quy mô ngoại thương tiếp tục mở rộng, xuất hiện thâm hụt thương mại đầu tiên trong gần 3 năm qua

Nhu cầu của các đối tác thương mại chủ yếu tăng lên và việc đồng Việt Nam liên tục mất giá làm cho tổng kim ngạch xuất khẩu tăng lên rõ rệt, lòng tin của người tiêu dùng trong nước tiếp tục phục hồi đã làm tăng cường động lực nhập khẩu của doanh nghiệp, sự tương tác của hai nhân tố bên trong và ngoài nước làm cho kim ngạch ngoại thương của Việt Nam năm 2015 có xu thế tăng ổn định. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu là 162,05 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu 166,16 tỷ USD, lần lượt tăng 8,1% và 12% so với cùng kỳ. Do chịu tác động của các nhân tố như giá nhiều mặt hàng sụt giảm, đồng USD mạnh lên và việc tăng cường nhập khẩu nguyên liệu sản xuất, năm 2015 thâm hụt thương mại lên tới 4,11 tỷ USD, lần đầu tiên xuất hiện hiện tượng nhập siêu trong gần 3 năm qua, nhưng vẫn thấp hơn mục tiêu chính sách nhập siêu không được vượt quá 5% tổng kim ngạch xuất khẩu mà chính phủ đề ra. Thị trường nhìn chung nhận định cùng với nhiều hiệp định thương mại tự do lần lượt có hiệu lực, quy mô đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam sẽ tăng lên rõ rệt, đồng thời sẽ kéo theo lượng nhập khẩu vật tư sản xuất như máy móc thiết bị tăng lên, nhập siêu trong quý I năm 2016 giảm xuống còn 2 tỷ USD, khoảng 50% số tiền thâm hụt của cả năm 2015.

d/ Thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng nhanh, thu nhập từ kiều hối tạo mức cao mới trong lịch sử

Mấy năm gần đây, chính sách ngoại thương đa dạng hóa của Việt Nam có hiệu quả rõ rệt, năm 2015, Việt Nam đã lần lượt cùng Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Liên minh kinh tế Á – Âu ký hiệp định khu vực thương mại tự do, năm 2016 ký Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Trong bối cảnh này, tốc độ thu hút FDI của Việt Nam không ngừng được đẩy nhanh. Năm 2015, tổng vốn FDI đăng ký mới và bổ sung đạt 22,76 tỷ USD, tăng 12,5% so với cùng kỳ, giải ngân 14,5 tỷ USD, tăng 17,4%. Trong cùng kỳ, Việt Nam thu hút được 2013 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài, tăng 26,8% so với cùng kỳ. Kiều hối là nguồn thu lớn thứ hai chỉ đứng sau vốn FDI, đồng thời phát huy vai trò quan trọng trong việc điều tiết vĩ mô, tăng dự trữ ngoại hối cũng như ổn định tỷ giá của Việt Nam đồng. Do các nhân tố có lợi như chính sách ưu đãi giành cho kiều hối, năm 2015 Việt Nam thu hút được 12,3 tỷ USD kiều hối, tăng 2,5% so với cùng kỳ, chiếm 6,5% GDP, đồng thời đứng vào hàng 10 nước có mức kiều hối lớn trên thế giới.

e/ Thâm hụt tài chính mở rộng rõ rệt, áp lực nợ chính phủ ngày càng tăng

Xuất khẩu dầu mỏ là nguồn thu quan trọng của Việt Nam, từ năm 2015 tới nay, giá dầu lao dốc và liên tục tạo mức thấp mới, đã tác động mạnh tới thu nhập tài chính của chính phủ. Theo thống kê, năm 2015 giá dầu lao dốc dẫn tới doanh thu của tập đoàn tài chính quốc gia giảm 163.000 tỷ đồng, mức thâm hụt của chính phủ 11 tháng đầu năm tăng vọt lên 17.400 tỷ đồng. Để kích thích kinh tế tăng trưởng, quy mô nợ công của Chính phủ Việt Nam mấy năm gần đây liên tục tăng lên, năm 2015 nợ công chiếm 61,3% GDP, năm 2016 có khả năng tăng lên 64,9%, đã xích gần đến mục tiêu khống chế 65% của chính phủ.

II/ Nền kinh tế Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn

Trong ngắn hạn, nền kinh tế Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng nhanh. Một là, ngành công nghiệp chế biến – một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam đón đợi những cơ hội phát triển mới. Sau khi “Luật đầu tư” và “Luật doanh nghiệp” được sửa đổi vào tháng 7/2015, tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp gia công chế biến của Việt Nam được cải thiện đáng kể, lợi nhuận tăng lên rõ rệt và nguyện vọng đầu tư được tăng cường. Theo thống kê, 91,1% doanh nghiệp chế biến sản xuất cho rằng số lượng đơn đặt hàng nhận được trong năm 2016 cao hơn trong năm 2015, 90,8% doanh nghiệp chế biến sản xuất cho rằng số lượng đơn xuất khẩu trong năm 2016 tăng lên. Hai là, thị trường bất động sản tăng tốc phục hồi. Từ năm 2015, cùng với sự ồ ạt đổ vào của dòng vốn ngoại và vốn nội cũng như lòng tin của người tiêu dùng phục hồi, thị trường bất động sản Việt Nam nổi lên xu thế tăng về số lượng và giá cả cũng như nguồn cung và cầu, kỳ vọng trong năm 2016 – 2017 xuất hiện một vòng mới theo kiểu tăng trưởng bùng nổ, từ đó tiếp thêm động lực mạnh mẽ cho sự tăng turởng của nền kinh tế thực. Ba là, Đại hội Đảng lần thứ XII mở ra “công cuộc đổi mới lần hai”. Một mặt, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp tục lưu nhiệm, sẽ tiếp tục củng cố thành quả của những cải cách hiện có và duy trì tính liên tục, ổ định của chính sách cải cách; mặt khác, báo cáo của Đại hội 12 đã đưa ra biện pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống công nghiệp hiện đại, đồng thời vạch ra phương hướng phát triển kinh tế, mục tiêu chính của nhiệm vụ ưu tiên cho 5 năm tiếp theo, đảm bảo về mặt thể chế cho sự phát triển nhanh của nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng nhanh. Phân tích các số liệu cho thấy tốc độ tăng trưởng inh tế năm 2016 vào khoảng 6,9%, trở thành quốc gia có mức tăng trưởng thứ hai ở châu Á chỉ sau Ấn Độ.

(còn tiếp) 

Nguồn: Tạp chí Toàn cầu hóa (TQ)

TLTKĐB – 16 & 17/01/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s