4/ Khu vực Đông Bắc Á với các sự kiện căng thẳng dồn dập

Chiến tranh Lạnh mặc dù đã kết thúc nhưng “chiến tranh nóng” ở Đông Bắc Á vẫn chưa hạ nhiệt, điều này chủ yếu là chỉ: sự đối đầu giữa hai miền Nam – Bắc Triều Tiên vẫn căng thẳng; Mỹ tăng cường triển khai quân sự tại nhiều nước đồng minh, Nhật Bản sửa đổi hiến pháp, đặc biệt là Triều Tiên quyết tâm trở thành cường quốc hạt nhân, nâng cao năng lực phóng tên lửa; Mỹ lắp đặt THAAD tại Hàn Quốc; Trung Quốc và Nhật Bản khiêu khích nhau xung quanh quần đảo Điếu Ngư, khiến cho tình hình khu vực Đông Bắc Á liên tục gặp nguy hiểm.

Vấn đề bán đảo Triều Tiên đã trở thành “điểm nóng” trong “điểm nóng” hiện nay, rủi ro xảy ra những điều bất trắc tăng cao. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Chính phủ Mỹ tuyên bố liệt Triều Tiên vào “trục ma quỷ” cùng với Iraq, Iran, Libya. Các nhà cầm quyền của Iraq, Libya đã bị Mỹ tiêu diệt, buộc nhà lãnh đạo Triều Tiên đẩy nhanh tốc độ phát triển vũ khí hạt nhân, coi đó là lá chắn bảo vệ chính quyền. Việc Trung Quốc thúc đẩy các cuộc đàm phán sáu bên với tôn chỉ là loại bỏ vũ khí hạt nhân của Triều Tiên và xây dựng hòa bình trên bán đảo Triều Tiên đã góp phần xoa dịu tình hình căng thẳng đối đầu. Tuy nhiên, chính sách cơ bản của Mỹ đối với Triều Tiên không có nhiều thay đổi. Triều Tiên cũng không thực sự chuẩn bị cho việc từ bỏ vũ khí hạt nhân, kết quả là các thỏa thuận đã đạt được bị xếp xó, Mỹ lại tiếp tục gia tăng sức ép với Triều Tiên, Triều Tiên lại tiếp tục nâng cao năng  lực phát triển vũ khí hạt nhân. Như vậy, tình hình bán đảo Triều Tiên không chỉ bế tắc, mà còn hình thành vòng xoắn ốc nguy hiểm. Mỹ muốn Triều Tiên thay đổi chính sách thù địch trước. Nền chính trị Hàn Quốc thỉnh thoảng lại chuyển hướng, hiện nay đi theo con đường cũ là dựa vào Mỹ để kiềm chế Triều Tiên.

Tình hình căng thẳng và đối đầu trên bán đảo Triều Tiên không đe dọa đến lãnh thổ của Mỹ, ngược lại tạo ra cơ sở cho không gian hoạt động và sự hiện diện lâu dài của Mỹ ở khu vực. Xét từ góc độ này, vấn đề bán đảo Triều Tiên ngược lại trở thành lý do và công cụ có thể lợi dụng để Mỹ quay trở lại châu Á – TBD. Điều khiến người ta lo ngại là trong tình hình ngày càng chịu nhiều áp lực (trong đó có trừng phạt và việc Mỹ – Hàn Quốc tập trận chung), khả năng Triều Tiên mạo hiểm hành động mù quáng sẽ tăng lên, từ đó có khả năng xảy ra chiến tranh, hỗn loạn, thậm chí mối nguy hiểm xảy ra thảm họa hạt nhân. Vì lý do đó, Trung Quốc phản đối Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân, chủ trương phi hạt nhân hóa trên bán đảo, ra sức đẩy mạnh cơ chế đàm phán 6 bên, tìm cách hạ cánh mềm cho những đối kháng trên bán đảo và tìm kiếm thiết lập cơ chế hòa bình ở Đông Bắc Á. Tuy nhiên, gốc rễ của vấn đề bán đảo Triều Tiên là chính sách của Mỹ và sự đối lập giữa hai miền Nam – Bắc, những nỗ lực của Trung Quốc cũng chịu sự hạn chế của điều này. Trên thực tế, chính sách của Mỹ đối với Triều Tiên không những là sự thù địch đối với Triều Tiên mà còn bao gồm bố cục lợi ích, hệ thống đồng minh và sự hiện diện ảnh hưởng của Mỹ ở Đông Bắc Á, những toan tính lâu dài về việc đối phó như thế nào với sức mạnh tổng hợp của Trung Quốc tăng lên, do đó muốn Mỹ thay đổi chính sách không phải là việc dễ. Xét từ góc độ này, việc giải quyết vấn đề bán đảo Triều Tiên phải mất nhiều thời gian, điều quan trọng là phòng ngừa bất ổn và chiến tranh. Trong tình thế nguy hiểm dồn dập như vậy, cần tìm kiếm môi trường tạo ra sự cân bằng, làm giảm nhiệt căng thẳng, thúc đẩy hợp tác và thương lượng. Tuy nhiên, để thực hiện không dễ dàng. Mỹ triển khai THAAD tại Hàn Quốc khiến cho tình hình quan hệ khu vực có sự thay đổi mới, tạo ra biến số trong diễn biến quan hệ Trung – Hàn, gia tăng rủi ro làm phát sinh xung đột trên báo đảo Triều Tiên.

Viễn cảnh quan hệ Trung – Nhật vẫn không lạc quan. Một mặt, cuộc tranh giành giữa 2 nước về quần đảo Điếu Ngư, khai thác tài nguyên và kiểm soát vùng biển Hoa Đông vẫn đang diễn ra. Đồng thời, Nhật Bản vẫn có tư tưởng chính trị coi Trung Quốc là mối đe dọa chủ yếu, việc xây dựng và thực hiện chính sách của Nhật Bản luôn cố tình nhằm vào Trung Quốc, điều này khiến cho những mâu thuẫn với Trung Quốc vượt lên trên cả trong quan hệ song phương. Ví dụ, Nhật Bản ủng hộ mạnh mẽ chiến lược quay trở lại châu Á của Mỹ, ra sức cổ vũ vụ kiện Nam Hải của Philippines, lợi dụng mọi điều kiện để tuyên truyền “mối đe dọa Trung Quốc”…, phủ bóng đen lên quan hệ 2 nước.

Tại khu vực Đông Bắc Á, nhiều cơ chế hợp tác khu vực đã được xây dựng, như cơ chế đàm phán 6 bên, hiện đã bị gián đoạn nhiều năm; hội nghị các nhà lãnh đạo Trung – Nhật – Hàn cũng không được tổ chức thường xuyên do ảnh hưởng của quan hệ chính trị, khó có thể phát huy được vai trò. Cơ chế tương đối sôi nổi lại là cơ chế đồng minh quân sự do Mỹ lãnh đạo, Nhật Bản và Hàn Quốc tham gia, tình thế này khiến mọi người đều lo lắng, có người thậm chí lo sợ Đông Bắc Á rơi vào tình cảnh đối đầu mới giữa Mỹ – Nhật – Hàn và Trung – Nga – Triều. Tác giả cho rằng sẽ không hình thành một cơ cấu đối đầu rõ ràng như vậy. Tuy nhiên, nếu các mối quan hệ ở khu vực Đông Bắc Á thiếu đi sự bàn bạc, phối hợp thì sẽ xuất hiện rủi ro mất kiểm soát.

Đông Bắc Á là khu vực quan trọng có liên quan đến lợi ích then chốt của Trung Quốc, từng nhiều lần khiến Trung Quốc rơi vào vòng xoáy chiến tranh, vì vậy, phòng ngừa bất ổn, chiến tranh là sự xác định mục tiêu quan trọng hàng đầu và nỗ lực thực hiện trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc đối với khu vực này. Trong thời gian tới, Trung Quốc đã phải nỗ lực hơn nữa cho mục tiêu đó. Tuy nhiên “một bàn tay vỗ không thành tiếng”, hòa bình và hợp tác đòi hỏi phải có sự phối hợp của nhiều bên, cùng nhau gánh vác trách nhiệm chung. Thực ra, ở một khu vực đan xen nhiều lợi ích quan trọng như vậy, rủi ro là khó tránh, luôn luôn đòi hỏi các bên bình tĩnh suy nghĩ, tìm kiếm lối thoát. Vì vậy, cần phải bình tĩnh quan sát diễn biến tình hình Đông Bắc Á, hạn chế sự cường điệu quá độ của giới truyền thông dẫn đến tình hình căng thẳng đến mức mất kiểm soát.

Nguồn: Tạp chí Thế giới đương đại (TQ)

TLTKĐB – 21/01/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s