Khó mà nói khi nào thì tâm lý không có khuyết điểm nổi lên trong lục quân, mặc dù rõ ràng nó phát triển trong thời bình. Cũng khó thâu tóm được ý nghĩa đa dạng và áp dụng của nó. Một cái nhìn của người đứng ngoài, mà không bất ngờ là cái nhìn của người Anh, giúp đỡ ít nhiều ở đây. Như câu ngạn ngữ nói : « Thật dễ dàng hơn là đi xác định các đặc điểm của người khác, chúng có thể đã thể hiện diện tất cả song không được chú ý trong chúng ta ». Trung tá D.T. Eccles, trong một bài báo đăng trên tờ Bristish Army Review năm 1996, đã miêu tả 4 khuynh hướng văn hóa quân sự Mỹ, được quan sát trong một chuyến đi làm nhiệm vụ ở Sara-Jevo : Trạng thái bồn chồn đối với sự an toàn thế lực binh lính, sự ràng buộc chặt chẽ với tính đúng đắn về chính trị, sự phạm sai sót về quản trị cá nhân và ngần ngại không muốn bất đồng với cấp trên. Ông này tiếp tục cho rằng các khuynh hướng này « kết hợp để sản sinh ra việc không dung thứ với sai lầm hoặc cái được biết đến như «văn hóa không sai sót» trong giới quân nhân Mỹ.

FM 22 – 100 cũng cảnh báo về trạng thái tâm lý không sai sót : «không có chỗ cho tâm lý không sai sót trong một tổ chức đào tạo. Nếu bức điện bạn muốn nhấn mạnh để người khác hiểu là «sẽ không có sai sót » hoặc nếu bạn cáu gắt… lúc nào cũng sẽ có tin xấu, cuối cùng người của bạn sẽ không nói với bạn khi tình hình mắc sai phạm hoặc không dám đề xuất để chấn chỉnh tình hình cho đúng. Thậm chí một người lãnh đạo luôn khích lệ một tiêu chuẩn tuyệt vời cũng có thể không chủ ý là nạn nhân của tinh thần không sai sót bằng cách nói « đừng đánh liều xem sao. Đừng cố gắng bất cứ việc gì mà bạn đã không làm được hoàn hảo, và lạy trời, đừng cố làm cái gì mới mẻ » bầu không khí chỉ huy không sai sót bóp nghẹt sáng kiến, làm thui chột kinh nghiệm và xét đoán. Thành ra, mặc dù tâm lý không sai sót làm giảm nhiều cơ hội mắc sai phạm, nó đồng thời giảm khả năng phát triển tích cực, như vậy nuôi dưỡng trì trệ và miễn cưỡng.

Đáng giá, gánh vác trách nhiệm và tránh né rủi ro

« Các thế hệ sĩ quan Mỹ đang lớn lên mà không được khích lệ phải thực thi quyền tự trị và ít được giáo dục phải đánh giá ra sao và rồi được chuẩn bị ra sao để lao vào rủi ro khi theo đuổi một mục tiêu quân sự. Như vậy có sự xói mòn đức tính chủ chốt làm trụ cho bất kỳ tổ chức quân sự nào : sự can đảm về mặt tinh thần chấp nhận rủi ro ».

D.T. Eccles

FM 100 – 14 định nghĩa rủi ro là « sự có thể có và tính ác liệt của một sự mất mát tiềm tàng có thể từ mối nguy hiểm do sự hiện diện của kẻ địch, của đối thủ hoặc một vài điều kiện mạo hiểm khác ». Đánh giá, gánh vác trách nhiệm và né tránh rủi ro, đặc biệt là rủi roc ho sinh mạng người lính, là cái mà người lãnh đạo làm hàng ngày. Vẫn còn việc người lãnh đạo phải liều sinh mạng người lính hàng ngày, ở mọi nơi. Khi huấn luyện hoặc khi đáp ứng mọi việc từ cứu trợ thảm họa cho tới chiến tranh toàn cầu. Từ 1989, lục quân đã triển khai 35 lần và đã ở Kosovo đến một năm. Bosnia 5 năm, Tây Nam Á 10 năm, Sinai 18 năm, Hàn Quốc 50 năm và Châu Âu 55 năm. Cộng với tốc độ tác chiến cao này, là áp lực của một quân chủng lục quân đang chuyển mình, nguồn lực chao đảo, kỹ thuật số hóa và lộn xộn cố hữu về tổ chức và cá nhân và khả năng mất mát tăng lên rất nhanh. Mặc dù nước Mỹ có đạo quân được quý trọng nhất, được tôn trọng nhất và đáng sợ nhất trên thế giới, cả trong thời bình mang tính răn đe và trong chiến tranh thì vô địch – quân đội không phải trơ trơ trước thương vong.

Mặc dù hiểm họa rõ ràng mà tình hình trên đặt ra, đánh giá rủi ro dường như chịu điều kiện của việc quan sát và kinh nghiệm. FM 100 – 14 về quản lý rủi ro, đã khẳng định « nhận thức về rủi ro khác nhau tùy từng người. Cái là nguy hiểm hoặc rủi ro với người này lại có thể không đối với người khác. Nhận thức chịu ảnh hưởng của quyết định của người chỉ huy ».

Rất nhiều nhận thức về rủi ro đã gây tranh luận lớn về các biện pháp bảo toàn lực lượng trong chiến dịch Joint Endeavor (nỗ lực chung) là chiến dịch giữ gìn hòa bình cảu NATO ở Bosnia. Vì nhận thức khác nhau về hiểm nguy cho binh sĩ, các biện pháp bảo vệ lực lượng cũng khác nhau trong số các quân đội tham gia. Các viên chỉ huy Pháp và Anh nới lỏng tư thế bảo toàn lực lượng của họ với mũ bê rê, mũ mềm, không có giáp che thân trong khi các viên chỉ huy Mỹ lại quân của họ « lỉnh kỉnh đầy đủ trang phục chiến đấu ». Ông Clark, lúc đó làm chủ nhiệm kế hoạch – chiến lược và chính sách của tham mưu liên quân, đã quy quyết định của Mỹ vào một vài yếu tố : Chiến tranh Việt Nam, thương vong thấp cực kỳ ở vùng Vịnh và cuộc tấp kích thất bại ở Mogadishu (Somalia). Ông phát hiện thú vị rằng : « Cùng những sức ép lại không đổ xuống đồng minh châu Âu của ta, Pháp và ở mức độ ít hơn là Anh, đã chịu hết tổn thất này đến tổn thất khác trong các chiến dịch gìn giữ hòa bình ở vùng Balcan và nơi khác. Các rủi ro kia, tuy đáng tiếc, song lại được xem là phần của nghĩa vụ ».

Trung tá Alistair Deas, một sĩ quan của Anh trao đổi thụ huấn tại Học viện chỉ huy và tham mưu lục quân Mỹ đã soi rọi ít ánh sáng vào đề tài này : « Tôi chưa từng nghe nói đến né tránh rủi ro ho tới khi tôi đến nước Mỹ. Quân đội Anh và xã hội Anh xem rủi ro là phần của binh lính làm nhiệm vụ. Có thể cả chết chó ttrong chiến đấu và điều này được chấp nhận như bản chất đơn thuần của nghề nghiệp. Binh sĩ Anh được huấn luyện và làm lính bộ binh trước hết, và tiến hành ước tính nhiệm vụ độc lập và chế ngự rủi ro từ cấp hạ sĩ đến đại úy, đến thiếu tá. Chúng tôi không bao giờ tráo đổi nhiệm vụ của chúng tôi vì lý do rủi ro và chúng tôi chấp nhận rủi ro trong huấn luyện và hành động sát thực tế và nguy hiểm. Nếu chúng tôi dính thương vong, chúng tôi tiếc thương họ, tất nhiên nhưng không bàn tới bàn lui với các vụ điều tra kéo dài hoặc khủng bố tư tưởng người khác.

Nhận thức khác nhau, tuy đúng đắn hoặc có thể thích hợp, vẫn dẫn đến thừa nhận và lên án của cả 2 phía ở Bosnia. Một số viên chỉ huy NATO tin rằng quân Mỹ nhút nhát và sợ sệt trong khi một số viên chỉ huy Mỹ tin rằng phía NATO đánh giá sinh mệnh của binh sĩ mình thấp hoặc binh lính Mỹ là các mục tiêu sinh lợi hơn. Bất kể thế nào, các nhận thức khác biệt không được giải quyết hoặc hội nhập.

FM 22 – 100 không đề cập việc né tránh rủi ro, đặc biệt tránh né thương vong, có thể dẫn tới việc thực hiện quá thận trọng các chiến dịch quân sự. Một số lập luận rằng Tổng thống Clinton rút quân khỏi Somalia năm 1993 vì kết quả trực tiếp của thương vong phải chịu đựng và rủi ro phải trải qua nhiều cũng như Tổng thống Reagan rút quân khỏi Liban năm 1984 cũng vì các lý do như thế. Điều đó có làm cho quân nhân Mỹ rủi ro và thương vong ? Không thật vậy.

Đúng như FM 22 – 100 hiện hành khẳng định không mập mờ rằng trạng thái tinh thần không sai sót không có chỗ trong lục quân thì các  lần tái bản sắp tới của FM 22 – 100 có lẽ cảnh báo các vị lãnh đạo quân sự cũng vẫn những điều như thế về sự tránh né rủi ro. Về bản chất, tránh né rủi ro phá vỡ quá trình quản lý rủi ro mang tính học thuyết của lục quân. Quá trình này nhằm giảm bớt tình trạng binh lính bị đặt vào tình thế nguy hiểm, song không làm suy giảm khả năng chiến đấu mạnh bạo và quyết đoán của lục quân. « Quản lý rủi ro không phải là một đặc điểm thêm thắt vào quá trình ra quyết định mà trái lại là một yếu tố gắn bó hoàn toàn  với việc hoạch định và thực hiện tác chiến. Quản lý rủi ro giúp chúng ta duy trì sức mạnh chiến đấu và khả năng linh hoạt dễ có hành động mạnh bạo và quyết định. Quản lý rủi ro một cách thích hợp là cái nhân sức mạnh chiến đấu lên nhiều lần. Không phải chính yếu tố rủi ro làm cho tác chiến « quá tốn kém về mặt chính trị, kinh tế và bằng cái giá của sức mạnh chiến đấu (sinh mạng người lính và trang thiết bị) mà chính là không quản lý được rủi ro một cách có hiệu quả. FM 3 – 0 (tác chiến) đề cập cùng điểm này : « Quản lý rủi ro có hiệu quả dẫn đến việc hoàn thành nhiệm vụ với giá phải trả ít nhất ».

(còn tiếp) 

Người dịch: Lê Bình

Nguồn: Tạp chí Military Review – số 7 + 8/2002

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s