Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội vừa trình đề án với nội dung đưa hơn 200.000 cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp đi làm việc ở nước ngoài giai đoạn 2017 – 2020.

Rất nhiều ý kiến, tranh luận về vấn đề này. Có người cho rằng, đề án này làm cho Việt Nam tiếp tục chảy máu chất xám. Có người lại nhận định rằng thất nghiệp là do quy trình giáo dục trong nước không đáp ứng được nhu cầu thực tế của phát triển kinh tế xã hội.

Bằng cấp không đi cùng chất lượng

Theo ông Doãn Mậu Diệp, Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, con số hơn 200.000 cử nhân mới ra trường và thạc sĩ thất nghiệp được đề cập là của năm 2016. Bên cạnh đó, một thống kê khác do báo VnExpress đưa ra, vào tháng 9/2016, cả nước có hơn 200.000 người thất nghiệp thuộc nhóm trình độ đại học. Thống kê này còn cho biết thêm, đây chính là nhóm có tỉ lệ thất nghiệp cao nhất.

Nhận định về tình trạng những người tốt nghiệp đại học nhưng không tìm được việc làm trong nước, ông Chu Tiến Dũng, Giám đốc Công ty phần mềm Quang Trung đưa ra ý kiến của ông trên vai trò của một nhà tuyển dụng lao động: “Phần lớn các công ty họ tuyển chọn không đặt ra tiêu chuẩn là cử nhân, thạc sĩ, hay các bằng cấp. Quan trọng nhất là họ có khả năng và kỹ năng làm việc, đáp ứng yêu cầu của công việc”.

Như thế, có thể thấy 4 năm học đại học và thêm 2 năm để có tấm bằng thạc sĩ thì hơn 200.000 cử nhân, thạc sĩ đã vượt qua được cửa ải đầu tiên của các công ty tuyển dụng, đó là bằng cấp. Tuy nhiên, theo phân tích của ông Chu Tiến Dũng, có thể hiểu, số người này chưa tìm được việc làm vì chưa đáp ứng được yêu cầu công việc do các công ty trong nước đưa ra. Đó là kỹ năng và khả năng. Ngoại trừ điều kiện tuyển dụng có những yêu cầu cụ thể khác như ông Chu Tiến Dũng nói là “mỗi công ty có tiêu chuẩn khác nhau”, “khuynh hướng tư nhân những năm gần đây phát triển rất mạnh, một năm tăng trưởng khoảng 30% nên nhu cầu về công việc ngày càng nhiều. Nhưng để đảm bảo điều kiện làm việc trong các công ty phần mềm thì mỗi công ty có các tiêu chuẩn khác nhau, trong khi có người học ra thì đáp ứng được những nhu cầu đó, nhưng có người chưa đáp ứng được”.

Hệ thống giáo dục bất cập

Một trong những nguyên nhân dẫn đến người có bằng cấp cử nhân tiến sĩ nhưng vẫn “chưa đáp ứng được yêu cầu”, theo thầy giáo Đỗ Việt Khoa, đó là vấn đề “muôn thuở mấy chục năm: hệ thống giáo dục không phù hợp với phát triển kinh tế hiện đại”. Ông Khoa nói: “Chúng tôi biết rất rõ hệ thống các trường học từ phổ thông đến cao đẳng, đại học Việt Nam không làm được nhiệm vụ đào tạo con người về mặt chuyên môn tốt nhất. Những lý thuyết dạy trong trường học không có ý nghĩa thực tiễn, trình độ thực hành của sinh viên, học sinh rất kém”.

Không những cử nhân, mà cả bằng cấp tiến sĩ, thạc sĩ cũng vậy. Giữa năm 2016, Phó Giáo sư Hoàng Văn Cường, Hiệu phó Đại học Kinh tế Quốc dân chia sẻ với VnExpress: “Nhiều người coi bản luận án là sản phẩm chính của đào tạo tiến sĩ, trong khi giá trị của quá trình đào tạo không nằm ở bản luận án mà phải ở tri thức và năng lực của người nhận học vị tiến sĩ”.

Chia sẻ này của ông Hoàng Văn Cường được nêu ra cùng thời điểm với những thông tin về “lò sản xuất tiến sĩ”, một ngày 3 giờ 55 phút cho ra đời một tiến sĩ. “Tiến sĩ giấy” là một cách gọi khác do báo chí trong nước dùng để nói về những người mang bằng cấp như thế.

Họ sẽ làm công việc gì?

Đề án xuất khẩu lao động do ông Doãn Mậu Diệp dự tính trình lên Chính phủ lần này tập trung vào “lao động có trình độ kỹ thuật”.

Ngô Minh Uyên, cựu du học sinh Nhật Bản, hiện đang làm công việc phiên dịch và quản lý nhóm thực tập sinh ở đảo Shikoku (Nhật Bản) cho biết thực tế về công việc của nhóm người này, được gọi là thực tập sinh kỹ năng, một tên gọi khác Nhật Bản dùng để nói về người xuất khẩu lao động phổ thông. Nói về đối tượng này, cô cho biết: “Các bạn đó tốt nghiệp đại học, có bạn sắp lấy bằng thạc sĩ, những người học rất cao nhưng không có công việc ổn định ở Việt Nam cho nên họ chọn con đường đi tu nghiệp”.

Tuy nhiên, theo Ngô Minh Uyên, bên Nhật Bản hiện đang cần IT, cần kỹ thuật rất cao. Tiếng Nhật ít nhất cũng phải là giao tiếp hàng ngày. Và bắt buộc họ phải trải qua những bài kiểm tra gắt gao của công ty tuyển chọn.

Mức lương cao hơn thì dĩ nhiên yêu cầu của họ sẽ cao hơn. Nói thật là những người tốt nghiệp đại học mà không có việc làm ở Việt Nam chưa chắc họ có đủ trình độ để đáp ứng nhu cầu của người ta”.

Chất lượng đầu ra của đại học Việt Nam tạo thành những người có bằng cấp cao, nhưng rất khó khăn trong quãng đường kế tiếp là thuyết phục nhà tuyển dụng.

Từ đó, con đường tu nghiệp sinh, hoặc xuất khẩu lao động là con đường những người này phải nghĩ đến. Và hiện nay là đề án mà nhà nước đang tạo ra cho họ. Không thiếu những ý kiến phản hồi về đề án này vì họ cho rằng, chất xám Việt Nam đang tiếp tục tuôn chảy ra nước ngoài một cách không thương tiếc.

Nguồn: RFA

TKNB – 24/02/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s