Thế giới đa cực

Ý tưởng chủ nghĩa đa biên và ưu tiên của các thể chế đa phương trong ngoại giao đối với ASEAN có ý nghĩa to lớn. Sẽ không có nền dân chủ lý tưởng trong chính sách đối nội, các quốc gia Đông Nam Á đang mong muốn thể hiện chủ nghĩa dân chủ tối đa trong chính sách đối ngoại, ví dụ ủng hộ các nguyên tắc đồng thuận trong việc thông qua các quyết định về các tiến trình hội nhập. Cái được gọi là “Phương thức ASEAN” ngụ ý lưu ý tối đa lợi ích của tất cả các nước thành viên trong Cộng đồng, nơi sự đồng ý với nhau trên thực tế quan trọng hơn sự tiến triển.

Hình ảnh tương tự, những nguyên tắc của chủ nghĩa đa biên đang được chuyển thành lĩnh vực quốc tế rộng rãi hơn xung quanh ASEAN. Một nhóm đang mong muốn trở thành trung tâm ngoại giao đa phương trong khu vực thông qua những hình thức như ARF, ADMM+ và EAS. Hơn nữa, ASEAN thấy mình trong các thể chế này như là người sáng tạo ra những giá trị và nguyên tắc, tất cả các cường quốc hiện diện trong khu vực cần phải thông qua và trên cơ sở đó cần phải giải quyết những vấn đề phát sinh.

Và, việc bảo vệ nguyên tắc thế giới đa cực cũng nằm trong dòng chủ nghĩa dân chủ đối ngoại như thế. Các nước Đông Nam Á không muốn trên thế giới hay tại châu Á thống trị một cường quốc nào đó hoặc hai cường quốc cạnh tranh gay gắt. Biện pháp tránh khỏi điều này là hình thành một số cực. Rõ ràng, ASEAN nhận thấy mình là một trong những cực mới. Hơn nữa, ý tưởng vai trò trung tâm của ASEAN trong hệ thống an ninh khu vực và ý nghĩa lớn của nó với tư cách là một cực nhận được sự ủng hộ không chỉ của các nước ASEAN mà còn các đấu thủ lớn bên ngoài.

Sự thống nhất của ASEAN như một nhóm và vai trò lớn của nó trong khu vực về mặt lý thuyết cần phải giúp các quốc gia thành viên rơi vào tình cảnh hóc búa đối đầu giữa các khối. Ví dụ, trong tình huống lý tưởng Việt Nam hay Philippines không cần thiết phải dựa vào sự ủng hộ chính trị hay quân sự của Trung Quốc hay Mỹ trong trường hợp xung đột giả định với một trong những nước này.

Các cuộc xung đột cần phải được ngăn chặn không phải bằng cách nâng cao khả năng phòng thủ mà nhờ có trật tự khu vực vững chắc, nơi các quốc gia nhỏ bé tạo thành nhóm, phổ biến những giá trị chủ nghĩa đa biên của mình đến tất cả các quốc gia Đông Nam Á. Tất nhiên, bức tranh như mô tả ở trên hiện vẫn tồn tại chỉ trong giấc mơ của những người thực tế của ASEAN. Mức độ hội nhập chính trị thấp của ASEAN và tính dân chủ của các thủ tục không cho phép nhóm này thậm chí đua vào những tuyên bố hơi gay gắt một chút về những vấn đề quan trọng nhất của thể chế chính trị khu vực, ví dụ về vấn đề Biển Đông. Những nước cảm thấy mối đe dọa từ Trung Quốc, trước hết dựa vào những cơ hội chính trị, kinh tế và quân sự. Còn một số nước thì ngược lại, phụ thuộc mạnh mẽ vào ý kiến của Bắc Kinh, sẵn sàng hủy hoại sự thống nhất trừu tượng trong ASEAN vì lợi ích cụ thể và rõ ràng.

Có thể phỏng đoán rằng những đấu thủ bên ngoài chính vì vậy mà ủng hộ trật tự khu vực ASEAN trung tâm, trung tâm cấu trúc như thế bị xói mòn đáng kể. Lập trường trung dung mềm mỏng cho phép bẻ cong hệ thống an ninh ra những hướng khác nhau, chỉ để lại sự cứng rắn dưới dạng sự hiện diện quân sự của Mỹ, của mối quan hệ đồng minh và gia trưởng.

Ủng hộ ASEAN và vai trò nổi bật của cộng đồng này trong khu vực là phong thái tốt, hình ảnh dân chủ và tích cực của ASEAN có lợi cho hình ảnh của bất cứ quốc gia nào. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu các đấu thủ bên ngoài có ủng hộ ASEAN mạnh mẽ như thế hay không, nếu bỗng nhiên ASEAN có thể hoạt động trôi chảy hơn và có được những chức năng điều tiết thực sự.

Công cụ đối với Nga

Ngữ nghĩa cấu trúc và luận chứng đang hình thành hệ tư tưởng đối ngoại hiện nay ở Đông Nam Á, có thể có lợi cho Nga và thúc đẩy diễn giải có lợi cho Nga. Thuyết không phổ biến và áp dụng hạn chế những công thức phát triển đất nước, khu vực hay văn hóa là một phần quan trọng của hệ tư tưởng Nga. Ví dụ, ASEAN là luận chứng có lợi cho việc thúc đẩy xích lại gần hệ thống chính trị của các quốc gia thậm chí rất khác nhau về nhiều phương diện, có thể có mối quan tâm chung đối với phát triển kinh tế và hợp tác. Tuy nhiên, trong đó cần phải lưu ý rằng các quốc gia thành viên ASEAN gần như không có bất cứ yêu sách đối ngoại nào với nhau và có thể vượt qua được những vấn đề tiêu cực trong quan hệ. Vì lợi ích của Nga cần tập trung chú ý vào thành công của các mô hình phát triển nhà nước trung ương của Đông Nam Á. Việc sử dụng quyền lực được tập trung trong tay giới tinh hoa để tiến hành các cuộc cải cách hiệu quả từ trên và thu hút đầu tư nước ngoài, cũng như hội nhập của các nước vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu cho phép duy trì tính hợp pháp không có các cuộc cải cách chính trị mang tính hệ thống đảm bảo tốc độ tăng trưởng cao và nâng cao mức sống người dân.

Dựa vào các thể chế đa phương cũng có lợi cho Nga. Moskva có thể được lợi nhiều từ việc gia tăng bảo vệ thực sự chủ nghĩa đa biên, hồi sinh tối thượng luật pháp quốc tế, áp dụng những “luật chơi” rõ ràng và phát triển các thể chế quốc tế hữu hiệu trong những điều kiện khi các nguồn lực gần như không phát triển theo quan niệm tuyệt đối và khi ảnh hưởng của Nga sẽ giảm xuống trong bối cảnh nổi lên các đấu thủ mới. Hệ thống thể chế mới như vậy có thể trở thành bộ phận trung tâm quan điểm của Nga đối với việc giải quyết những vấn đề an ninh trên toàn thế giới, từ hệ thống an ninh thống nhất và không chia cắt ở châu Âu và hiệp ước hợp tác chặt chẽ với Mỹ về những vấn đề chiến lược xây dựng hệ thống an ninh tập thể tại Trung Đông và trật tự pháp lý khu vực ở châu Á xung quanh những cấu trú trung tâm mạnh của ASEAN.

Kết luận

Hiện, Nga không có sự hiện diện đáng kể tại khu vực Đông Nam Á. Sự gia tăng chú ý gần đây đối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương có thể không kéo theo bước nhảy vọt về chất trong quan hệ với các quốc gia ASEAN. Vấn đề không phải ở chỗ nền tảng thấp mà do hiện Nga có nhiều phương hướng ưu tiên hơn trong chính sách đối ngoại.

Không nên nỗ lực biến quan hệ đối tác của Nga với các quốc gia Đông Nam Á thành cái gì đó lớn lao hoặc chờ đợi nhanh chóng làm sâu sắc và mở rộng quan hệ hợp tác. Tuy nhiên, sẽ hợp lý hơn nếu cố gắng thu lợi tối đa từ các tiến trình đang diễn ra tại khu vực phát triển năng động này. Nhiều thị trường đã được các đấu thủ có mặt sớm hơn chiếm lĩnh, nhưng các thị trường Đông Nam Á mở rộng rất nhanh chóng, thường xuyên xuất hiện thị trường mới. Trong hợp tác với các thành viên ASEAN, đi tiên phong là giới doanh nhân, lợi ích của họ cần được nhà nước bảo vệ và thúc đẩy. Cần hỗ trợ cho các công ty Nga hoạt động trong phân khúc sản xuất và tiêu dùng vươn ra các thị trường Đông Nam Á. Thậm chí trong tình trạng khủng hoảng hiện nay Nga có thể trở thành đối tác kinh tế hấp dẫn đối với ASEAN. Nga vẫn là thị trường lớn, còn tại vùng Viễn Đông của Nga trước hết cót hể tạo những điều kiện thu hút dòng đầu tư từ ASEAN, cho dù không lớn. Trong khi đó, Đông Nam Á là phương hướng đầy triển vọng để tăng cường nỗ lực kinh tế trong những lĩnh vực truyền thống đối với Nga như: năng lượng, chế tạo máy, vũ trụ.

Trung tâm hệ tư tưởng chính sách đối ngoại của ASEAN là những giá trị hoàn toàn không xa lạ đối với nước Nga hiện đại. Các nước Đông Nam Á có thể trở thành đồng minh của Moskva trong việc bảo vệ trật tự thế giới đa cực thực sự, nơi các mối quan hệ giữa các nước được thể chế hóa bằng nhữg thể chế quốc tế hiệu quả. Khu vực sẽ phải vượt qua thử thách chính sách thực tế và những tham vọng của các cường quốc vĩ đại, tuy nhiên kết quả có thể xuất hiện hệ thống đa phương thiết thực của trật tự khu vực. Nga, nếu củng cố được vị thế của mình với tư cách là một cường quốc tại châu Á, thì có thể tham gia hình thành trật tự này và chuyển giao kinh nghiệm xây dựng thể chế từ các khu vực khác trên thế giới.

Nguồn: http://carnegie.ru

CĐQT số 12/2016

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s