Quyết định không kích căn cứ quân sự Shayrat, một trong 4 căn cứ không quân ở miền Trung Syria, của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang làm dấy lên những tranh cãi trái chiều, cả về nguyên nhân và hệ quả của hành động này. Điều khiến người ta ngạc nhiên là người đứng đầu Nhà Trắng gần như đã thay đổi hoàn toàn quan điểm mà ông đưa ra trong chiến dịch tranh cử hồi năm ngoái, cũng như những tuyên bố gần đây của Washington rằng không còn coi việc lật đổ chế độ Assad là một ưu tiên hàng đầu, rằng mục tiêu chính của họ nhắm đến là tiêu diệt tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng nói riêng và chủ nghĩa khủng bố nói chung. Tuy nhiên, dù nguyên nhân thực sự là những lo ngại về thương vong cho người dân, hay là gì đi chăng nữa, thì cuộc không kích chớp nhoáng của Washington cũng đang kéo theo những hệ quả khó lường.

Giới hạn?

Vụ tấn công bằng tên lửa hành trình vào Shayrat đã gửi một thông điệp rõ ràng tới Tổng thống Bashar al-Assad: Mỹ sẽ dùng sức mạnh quân sự để trừng phạt việc sử dụng vũ khí hóa học. Tuy nhiên, kết quả của lời cảnh báo này vẫn chưa rõ ràng. Cuộc tấn công vừa qua đang làm dấy lên hàng loạt câu hỏi về định hướng chính sách đối với Syria sắp tới của Mỹ sau khi ông Trump thay đổi hoàn toàn lập trường của mình.

Không một quan chức nào của Mỹ nói đến những rủi ro trong trường hợp rò rỉ, phát tán hay thậm chí là có thêm các vụ tấn công bằng vũ khí hóa học. Nếu thực sự vụ tấn công ngày 4/4 là do quân đội Damascus tiến hành, và sau khi bị Mỹ không kích, ông Assad không hề chùn bước, điều mà chúng ta phải tiếp tục chứng kiến sẽ là thêm hàng loạt người dân vô tội bị cướp đi mạng sống trong đau đớn, là những hình ảnh kinh hoàng về một thảm họa nhân đạo mà không ai có thể quên. Hãng tin AP dẫn lời Đô đốc Jeff Davis, người phát ngôn Lầu Năm Góc, cho biết Mỹ vẫn đang đánh giá kết quả cuộc không kích này và bày tỏ hy vọng rằng cuộc tấn công đã giúp chính quyền Assad có được một bài học đích đáng. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng Mỹ đang có nguy cơ lún sâu vào vũng lầy tại Syria. Cuộc nội chiến bước sang năm thứ 6 tại Syria đã khiến hàng trăm nghìn người thiệt mạng, tạo ra cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ nhất kể từ sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai và hiện vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Nước Mỹ dưới thời Obama đã tìm mọi cách để tranh sa lầy vào cuộc chiến tồi tệ này.

Việc coi chính quyền Syria là một kẻ thù có thể khiến Damascus có những đòn tấn công trả đũa. Điều này sẽ càng khiến các lực lượng Mỹ đang tham chiến tại phía Bắc Syria với IS, cũng như các máy bay Mỹ đang quần thảo tại bầu trời Syria để tiêu diệt các lực lượng cực đoan gặp nhiều nguy hiểm. Cho tới nay, dù vẫn vấp phải sự chỉ trích của dư luận, song thực tế là chính quyền Syria và các đồng minh như Nga và Iran đều đang cho phép Mỹ và các đối tác liên minh có không gian và những nhượng bộ nhất định để họ có thể tiến hành chiến dịch chống khủng bố trên lãnh thổ Syria.

Nếu Tổng thống Trump thực sự muốn bảo vệ người dân Syria khỏi các vụ tấn công bằng vũ khí hóa học, liệu ông có nghĩ đến việc bảo vệ những nạn nhân của các cuộc đàn áp mà chế độ Damascus tiến hành, như cáo buộc của phương Tây? Sai lầm có thể nảy sinh ở chỗ Tổng thống Assad có thể sẽ càng trở nên độc đoán hơn nếu nhà lãnh đạo này cho rằng sự can thiệp của Washington là mối đe dọa đối với quyền lực của mình. Chuyên gia về Trung Đông Jennifer Cafarella, hiện đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh, được hãng tin AP dẫn lời bình luận: “Một cuộc không kích nhằm vào căn cứ quân sự có thể đủ để răn đe (Assad) không tiếp tục dùng khí độc sarin, song sẽ không khiến ông ta dừng việc tấn công dân thường, hay tấn công các bệnh viện”.

Tuy nhiên, Giáo sư Edward Djerejian, cựu Đại sứ Mỹ tại Syria, hiện đang làm việc tại Đại học Rice, cho rằng cuộc tấn công nhằm vào Syria của ông Trump cũng hàm chứa một thông điệp mạnh mẽ gửi tới các đối thủ trong khu vực. AP dẫn lời ông nói: “Assad cho rằng ông ta có thể tự do làm những gì ông ta muốn để đàn áp phe đối lập… Cuộc tấn công vừa qua là tín hiệu gửi tới Assad, tới Nga, tới Iran, tới Hezbollah và tới những ai ủng hộ chế độ Assad rằng khu vực này không phải là một “sân chơi” tự do. Ở đó luôn có những giới hạn”.

Ẩn ý khác

Một số nhà phân tích cho rằng việc Mỹ không kích Syria còn là một thông điệp mạnh mẽ gửi tới Triều Tiên và đồng minh Trung Quốc, song vẫn chưa đủ mạnh để răn đe Bình Nhưỡng và khiến quốc gia bị cô lập này chùn bước trong tham vọng hạt nhân của mình.

Dù thời điểm tiến hành vụ không kích có thể chỉ là ngẫu nhiên, song việc ông Trump ra lệnh tấn công trong khi đang đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có sức ảnh hưởng lớn, nhất là bởi vấn đề hạt nhân của Triều Tiên, cũng như cách kiềm chế quốc gia này, là một trong những chủ đề chính của các cuộc thảo luận cấp cao song phương. Hơn thế nữa, việc hiện thực hóa một lựa chọn quân sự cũng giúp lời đe dọa đơn phương tấn công Bình Những nếu Bắc Kinh không chịu gây sức ép nhằm hạn chế chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của Triều Tiên mà ông Trump đưa ra gần đây có thêm sức nặng. Hãng tin AFP dẫn lời Giáo sư Kim Yong-Hyun, hiện đang làm việc tại Đại học Dongguk, cho rằng quyết định không kích Syria là tuyên bố nhằm vào một đối thủ lớn hơn. Ông nói: “Thông điệp mà Mỹ gửi đến Bình Nhưỡng là hiện họ đang có một nhà lãnh đạo mới, không ngần ngại rút súng và tấn công”.

Ngày 8/7, Bình Nhưỡng tuyên bố rằng cuộc tấn công nhằm vào Syria càng củng cố lập luận của họ rằng vũ khí hạt nhân là nhân tố then chốt để đảm bảo sự tồn tại của chế độ này. Truyền hình nhà nước Triều Tiên dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao, không được nêu tên, của nước này nói: “Những gì diễn ra ngày hôm nay cho thấy chúng ta phải chống lại vũ lực bằng vũ lực, và điều này 1 triệu lần cho thấy quyết định củng cố khả năng răn đe bằng vũ khí hạt nhân của chúng ta là lựa chọn đúng đắn”. Quan chức này cũng nhấn mạnh các cuộc không kích Syria là “hành động xâm lược không thể tha thứ”.

AFP dẫn nhận định của ông Joel Wit, một nhà nghiên cứu cấp cao hiện đang làm việc tại Viện Mỹ – Hàn thuộc Đại học Johns Hopkins, cho rằng việc ông Trump quyết định tấn công Syria khó có thể tác động mạnh tới Triều Tiên, bởi quốc gia này đã nhận thức được quá rõ những mối đe dọa từ Mỹ. Khi Mỹ dẫn đầu cuộc can thiệp quân sự vào Iraq năm 2003, cố lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-Il đã không xuất hiện trước công chúng trong liên tục 6 tuần, và nhiều người cho rằng ông ta đã ở trong hầm trú ẩn do lo ngại một cuộc tấn công của Mỹ. Trong khi đó, Chang Yong-Seok, nhà nghiên cứu cấp cao hiện đang công tác tại Viện Hòa bình và Thống nhất thuộc Đại học Quốc gia Seoul, nhận định con trai của Kim Jong-Il, nhà lãnh đạo đương nhiệm Kim Joung-un, không có lý do gì để có những biện pháp phòng ngừa như thế này. Ông nói: “Với việc sở hữu vũ khí hạt nhân, Kim Jong-un khó có thể cảm thấy lo ngại”. Và như càng để khẳng định lập trường này, truyền thông chính thức của Triều Tiên đã đăng tải hình ảnh ông Kim Jong-un tươi cười tới thăm một trang trại trồng nấm.

Câu hỏi đặt ra là quyết tâm thể hiện sức mạnh quân sự của Tổng thống Mỹ có thể tác động thế nào tới các tính toán của Trung Quốc. Trung Quốc là “mạnh thường quân” của Triều Tiên và điều này cho phép họ có sức ảnh hưởng lớn đối với nước láng giềng cứng đầu hơn hẳn các quốc gia khác này. Cũng giống như người tiền nhiệm, ông Trump muốn Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng và gây sức ép để thay đổi cách hành xử của Triều Tiên, song ông Trump là người đe dọa đơn phương tấn công quốc gia này nếu Bắc Kinh không sử dụng được lợi thế của mình. Xét từ góc độ này, có thể cuộc tấn công Syria nhằm vào Trung Quốc nhiều hơn là Bình Nhưỡng. AFP dẫn lời Phó Giáo sư Wang Dong, hiện là Hiệu trưởng Trường Nghiên cứu Quốc tế thuộc Đại học Bắc Kinh, nói: “Đó là tín hiệu cho thấy chính quyền Trump sẽ không chỉ nói suông, mà họ sẽ hành động”.

Tuy nhiên, dù Trung Quốc rõ ràng đã mất kiên nhẫn với liên tiếp các hành động khiêu khích của Bình Nhưỡng, song Bắc Kinh vẫn rất lo ngại những diễn biến có thể khiến chế độ Bình Nhưỡng sụp đổ và dẫn đến một làn sóng bất ổn ngay ngưỡng cửa của mình. Ông Wang cho rằng “Trung Quốc tin là vẫn có thể tìm kiếm một giải pháp ngoại giao”.

Trong khi đó, ông Jia Qingguo, Giáo sư chuyên ngành quan hệ quốc tế tại Đại học Bắc Kinh, nhìn nhận việc Triều Tiên sở hữu kho vũ khí hạt nhân cùng vị trí địa chính trị nhạy cảm của quốc gia này khiến một cuộc tấn công quân sự tại đây, nếu có, sẽ đồng nghĩa với một thảm họa nghiêm trọng. Ông nhấn mạnh với AFP: “Chỉ một mồi lửa nhỏ cũng đủ bùng lên thành một thảm họa. (Triều Tiên) không giống Iraq”.

Nguồn: TKNB – 11/04/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s