Vì vậy, giải thích việc ngoại giao Việt Nam làm phức tạp hóa vấn đề Nam Hải có những ý nghĩa sau:

Một là nghiên cứu việc ngoại giao Việt Nam làm phức tạp hóa vấn đề Nam Hải có lợi cho việc tìm hiểu xu thế ngoại giao Việt Nam trong nhiệm kỳ Đại hội 12. Bài viết là từ góc độ đặc biệt – góc độ của vấn đề Nam Hải, phân tích ngoại giao Việt Nam, nghiên cứu và đánh giá ngoại giao Việt Nam trong nhiệm kỳ Đại hội 12. Ngoại giao Việt Nam không chỉ làm thay đổi môi trường địa an ninh của Việt Nam, mà còn làm thay đổi xu thế địa an ninh của khu vực xung quanh Việt Nam, ảnh hưởng đến môi trường ngoại giao của các nước xung quanh Việt Nam. Trong đó, môi trường ngoại giao của Trung Quốc đã chịu ảnh hưởng sâu sắc của xu thế ngoại giao Việt Nam. Nhin xa hơn, “sự cấu thành” của ngoại giao Việt Nam trong vấn đề Nam Hải đã có từ nhiệm kỳ Đại hội 11, làm cho ưu thế đọ sức của Việt Nam trong vấn đề Nam Hải tăng lên rõ rệt, cũng làm cho thách thức của Trung Quốc trong vấn đề Nam Hải ngày càng lớn. Liệu xu thế này có tiếp diễn? Từ góc độ của vấn đề Nam Hải nghiên cứu đánh giá xu thế ngoại giao của Việt Nam có lợi cho việc nghiên cứu đánh giá xu thế nêu trên.

Hai là phân tích việc ngoại giao Việt Nam là phức tạp hóa vấn đề Nam Hải có lợi cho việc tìm hiểu một cách toàn diện hơn thời kỳ mới – xu thế vấn đề Nam Hải sau vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải. Năm 2016 không chỉ là thời kỳ mới của ngoại giao Việt Nam – ngoại giao Việt Nam sau khi tổ chức Đại hội 12, mà còn vì Tòa Trọng tài về vấn đề Nam hải đưa ra phán quyết, và tiến vào thời đại mới của vấn đề Nam Hải – thời đại “hậu Tòa Trọng tài” của Nam Hải; xu thế của ngoại giao Việt Nam nhằm vào vấn đề Nam Hải sau khi tổ chức Đại hội 12 trùng hợp với xu thế của vấn đề Nam Hải sau vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải. Từ góc độ Philippines nghiên cứu vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải là rất cần thiết, từ góc độ Việt Nam phân tích vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải cũng rất quan trọng, tuy Việt Nam không phải là bên khởi xướng vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải, nhưng là bên được lợi, trên thực tế cũng là bên ủng hộ của vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải. Tuyên bố củ quyền Nam Hải trước kia của Việt Nam trùng hợp với phán quyết của vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải, đều là lấy Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) để phủ định tuyên bố chủ quyền Nam Hải của Trung Quốc. Ngay từ năm 1994, Chính phủ Việt Nam đã mời luật sư Mỹ từ góc độ UNCLOS dường như phủ định hoàn toàn tuyên bố chủ quyền Nam Hải của Trung Quốc, như tính hợp pháp của “đường 9 đoạn” và chủ trương quyền lợi mang tính lịch sử của Trung Quốc.

II/ Ngoại giao Việt Nam: Làm phức tạp hóa vấn đề Nam Hải như thế nào?

Đưa vấn đề Nam Hải – chủ yếu là lập trường và lợi ích Nam Hải của Việt Nam – vào vị trí chủ yếu của ngoại giao Việt Nam, hoặc nói trong ngoại giao toàn diện xuyên suốt, vấn đề Nam Hải là một trong những đặc sắc rõ rệt của ngoại giao Việt Nam trong nhiệm kỳ Đại hội 11. Dựa vào sự đầu tư của ngoại giao Việt Nam trong vấn đề Nam Hải, con bài để Việt Nam kiềm chế Trung Quốc ở trong và ngoài khu vực tăng lên chưa từng có, đồng thời đã nâng cao trực tiếp hoặc gián tiếp trọng lượng của Việt Nam trong chiến lược “kiềm chế Trung Quốc” của các nước như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Nga, cải thiện mạnh mẽ mối quan hệ giữa Việt Nam với các nước này… Trong nhiệm kỳ Đại hội 11, dường như mọi lĩnh vực quan hệ song phương của Việt Nam trừ quan hệ với Trung Quốc đều đã giành được sự đột phá chưa từng có, đây là kết quả tự nhiên của giá trị địa lý của Việt Nam, cũng là kết quả của nỗ lực ngoại giao Việt Nam – nhất là kết quả của sự đầu tư tích cực của ngoài giao Việt Nam trong vấn đề Nam Hải.

Sau khi Đại hội 11 được tổ chức năm 2011, mức độ đầu tư của ngoại giao Việt Nam trong vấn đề Nam Hải tăng lên chưa từng có, bao gồm ngoại giao chính đảng và ngoại giao chính phủ. Về ngoại giao ngoài các nước xã hội chủ nghĩa, phạm vi và mức độ tham gia của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 11 đã vượt qua Tổng Bí thư khóa trước. Lấy chuyến thăm Mỹ mang tính lịch sử của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam làm đại diện, mức độ và cấp độ rộng rãi trong trao đổi đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam đều đạt đến mức độ mức, vấn đề Nam Hải trở thành một trong những đề tài chủ yếu trong các chuyến thăm nước ngoài của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngoài ra, trong chuyến thăm Nhật Bản và Ấn Độ của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, vấn đề Nam Hải là một trong những vấn đề chủ yếu trong chương trình nghị sự song phương.

Sự đầu tư toàn diện của ngoại giao Việt Nam trong vấn đề Nam Hải, chủ yếu được thể hiện ở chỗ: (1) Sự đầu tư của Việt Nam trên kênh ASEAN cho vấn đề Nam Hải: lợi dụng diễn đàn ASEAN và sự hợp tác với các đối tác ASEAN để mở rộng ảnh hưởng quốc tế của vấn đề Nam Hải, từ đó hình thành sức ép lớn hơn với Trung Quốc và bầu không khí dư luận bất lợi cho Trung Quốc trong vấn đề Nam Hải. (2) Sự đầu tư của Việt Nam trong ngoại giao với Mỹ cho vấn đề Nam Hải: Tìm cách giành lấy sự ủng hộ của Mỹ đối với một phần Nam Hải mà Việt Nam tuyên bố chủ quyền; thu hút viện trợ của Mỹ, nâng cao năng lực (quân đội và cảnh sát) của Việt Nam ở Nam Hải; thu hút các công ty năng lượng Mỹ tham gia thăm dò và khai thác tài nguyên dầu khí ở vùng biển có tranh chấp trên Nam Hải. Từ tháng 5 – 7/2014, Việt Nam và Trung Quốc đối đầu ở vùng biển phía Nam đảo Trung Kiến thuộc quần đảo Tây Sa, cách mỏ khí Cá Voi Xanh do Tập đoàn dầu khí Việt Nam (PVN) và Tập đoàn dầu khí ExxonMobil của Mỹ hợp tác khai thác không xa, mỏ khí Cá Voi Xanh được cho là mỏ khí lớn nhất trên vùng biển châu Á. (3) Trong ngoại giao với Nga, Nhật Bản và Ấn Độ đều quán triệt chủ trương của Việt Nam trong vấn đề Nam Hải, trong vấn đề Nam Hải thu hút thế lực của Nga, Nhật Bản và Ấn Độ, để phục vụ cho mục tiêu của Việt Nam. (4) Trong các văn kiện công khai của ngoại giao song phương của Việt Nam (thông cáo chung hoặc thông cáo báo chí chung) thông thường đều trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến nội dung của vấn đề Nam Hải.

Việc Việt Nam làm nổi bật vấn đề Nam Hải trên kênh ngoại giao song phương là tương đối thành công, cũng đem đến không ít lợi ích cho việc thực hiện chủ trương và lợi ích Nam Hải của Việt Nam. Điều này được thể hiện ở những mặt sau:

(1) Dựa vào Mỹ, Nhật Bản, Nga và ASEAN…., gián tiếp “tán thành” tuyên bố chủ quyền Nam Hải của Việt Nam. “Tán thành” cho vấn đề Nam Hải là cụm từ khi tờ Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc tháng 9/2016 đưa tin Singapore hưởng ứng gián tiếp cách làm của Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải tại Hội nghị Phong trào không liên kết (NAM), với ý chỉ là Singapore gián tiếp ủng hộ hành vi của vụ Tòa Trọng tài về vấn đề Nam Hải. Việc Mỹ, Nhật Bản, Nga và ASEAN đều “ủng hộ” Việt Nam trong vấn đề Nam Hải, không phải trực tiếp ủng hộ chủ turơng quyền lợi của Việt Nam đối với một số đảo, đá và vùng biển ở Nam Hải, mà là gián tiếp ủng hội đòi hỏi của Việt Nam ở Nam Hải, trên thực tế đã ủng hộ chủ trương của Việt Nam, hoặc có những biểu hiện công khai có lợi cho Việt Nam. Biểu hiện rõ rệt nhất là: lặp lại sự kiên trì của Việt Nam đối với luật biển trong vấn đề Nam Hải; nếu dựa vào sự giải thích của Việt Nam đối với UNCLOS, không chỉ có “quần đảo Trường Sa” và vùng biển gần quần đảo này đều “thuộc về” Việt Nam, mà thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế do lục địa Việt Nam sinh ra sẽ chiếm phần lớn vùng biển Nam Hải; không chỉ phần lớn vùng biển của quần đảo Nam Sa và quần đảo Tây Sa bị thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam “bao phủ”, mà phần lớn vùng biển của “đường 9 đoạn” cũng bị thềm lục đại và vùng đặc quyền kinh tế mà Việt Nam chủ trương cũng bị “bao phủ”. Vì vậy, trong các văn kiện công khai song phương giữa Việt Nam và các nước khác đều nêu bật lập trường và chủ trương của Việt Nam trong vấn đề Nam Hải, trên thực tế là lấy hình thức văn kiện chung để ủng hộ chủ trương (hoặc lập trường) Nam Hải của Việt Nam. Trong văn kiện chung Việt – Mỹ, Việt – Nhật, Việt – Nga, cũng như giữa Việt Nam và các nước ASEAN đều có biểu hiện tương tự.

(còn tiếp) 

Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á (TQ)

TLTKĐB – 11/04/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s