Khi Tòa Trọng tài tại La Hay (Hà Lan) ra phán quyết hồi tháng 7/2016 bác bỏ tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc ở Biển Đông, chiến lược của Bắc Kinh nhằm thống trị “sân sau” dường như bị đảo lộn. Các chính trị gia ở Washington cố gắng một cách vô ích để che giấu chủ nghĩa Trump của họ.

Theo bài viết mới đây trên trang ft.com, phán quyết của Tòa Trọng tài là cột mốc quan trọng trong cuộc đấu tranh giành quyền thống trị ở Biển Đông, một trong những tuyến đường biển quan trọng trên thế giới, ước tính mỗi năm vận chuyển lượng hàng hóa trị giá khoảng 5 nghìn tỷ USD. Mỹ đã liên tiếp thất bại trong nỗ lực nhằm tập hợp các nước cùng có tuyên bố chủ quyền ở vùng biển này trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh các hoạt động quân sự hóa và xây dựng tại các đảo nhân tạo nhằm kiểm soát hiệu quả khu vực tranh chấp. Ngay cả một số quan chức Mỹ cũng thừa nhận Trung Quốc đã thắng trong cuộc chiến giành Biển Đông mà không vấp phải sự chống trả về quân sự. Trong các cuốn sách lịch sử của nước Mỹ, sự kiện này chắc chắn sẽ là “vết nhơ” quá lớn.

Mao Trạch Đông, lãnh đạo Trung Quốc suốt 27 năm, từng mô tả Mỹ là “con hổ giấy” với vẻ ngoài hung dữ nhưng rút cục lại vô hại. Từ năm 2011, Chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama đã thừa nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc như một thách thức lớn đối với vị thế lãnh đạo của Mỹ trên thế giới và rõ ràng Bắc Kinh tìm kiếm một vai trò trung tâm từ các cuộc chiến tranh tàn khốc ở Trung Đông cho tới bàn cờ quyền lực ở châu Á – Thái Bình Dương. Điều này càng có ý nghĩa hơn khi cuộc cách mạng dầu đá phiến ở Mỹ giúp nước này giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ của các nước Arab.

Tuy nhiên, khi chiến lược “xoay trục” được lặng lẽ thay thế bằng “tái cân bằng” sau nhiều năm không hoạt động, rõ ràng chính sách này đã trở thành một thảm họa. Không chỉ gây thù địch với Bắc Kinh và khiến Đảng Cộng sản Trung Quốc có cớ để gia tăng các tuyên bố gây hấn về chủ quyền lãnh thổ, chính sách này còn khiến các đồng minh trong khu vực thực sự nghi ngờ khả năng và quyết tâm của Mỹ. Trong bối cảnh đó, Bắc Kinh đã đẩy nhanh việc xây dựng các đảo nhân tạo và quân sự hóa ở Biển Đông. Trong 3 năm qua, Trung Quốc đã cải tạo thêm 3200 hécta đất – gấp 10 lần diện tích của công viên Hyde Park ở London (Anh) – trên 7 rạn san hô và đá, xây dựng các đường băg, cảng, hệ thống radar và vũ khí. Những động thái này được tiến hành cùng với nỗ lực ngoại giao thành công trong năm qua của Trung Quốc nhằm thuyết phục các nước láng giềng tránh xa Washington và đi theo Bắc Kinh. Điểu hình nhất là Philippines, thuộc địa trước kia của Mỹ, khi Tổng thống Rodrigo Duterte tuyên bố “chia tay” Mỹ.

Trừ Đài Loan – vùng lãnh thổ mà Bắc Kinh luôn tuyên bố là một phần không thể tách rời của Trung Quốc, tất cả những yêu sách của các quốc gia trong khu vực như Malaysia và Brunei đã trở nên gần gũi với Bắc Kinh hơn kể từ sau phán quyết của Tòa Trọng tài hồi tháng 7/2016. Tổng thống Trump quá bận tâm với những cuộc tranh cãi và cuộc chiến trên Twitter nên không có thời gian chú ý hoặc nắm bắt được tình hình diễn biến phức tạp ở Biển Đông. Những nhân vật mà ông bổ nhiệm, như Rex Tillerson vào chức vụ Ngoại trưởng Mỹ, chỉ làm trầm trọng thêm thái độ do dự gần đây của Mỹ khi tuyên bố cứng rắn về việc hạn chế chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc.

Việc Mỹ tiếp tục nhấn mạnh muốn đảm bảo tự do hàng hải ở Biển Đông là điều không trung thực vì thật ra điều Washington muốn là các tàu và máy bay của Mỹ được tự do thực hiện các hoạt động giám sát dọc theo bờ biển Trung Quốc đại lục. Đó là điều mà Bắc Kinh không bao giờ chấp nhận.

Không thể hy vọng Trung Quốc sẽ phá bỏ các đảo nhân tạo của họ (ở Biển Đông) và trả ại nguyên trạng. Washington cần thừa nhận thực tế về sức mạnh của Trung Quốc trên biển và tìm kiếm một thỏa hiệp, bao gồm tất cả các bên liên quan trong khu vực, tránh để rơi vào một cuộc chiến tranh. Đây chắc chắn sẽ là một chiến thắng về mặt chiến lược cho Trung Quốc, nhưng nó cũng có thể cho phép Mỹ và các nước khác thuyết phục Bắc Kinh rằng những quan điểm về mở rộng lãnh thổ và các mối quan hệ cường quốc ở thế kỷ 19 đã lỗi thời và không chính đáng. Trong khi đưa ra lập luận chống chủ nghĩa đế quốc mới của Trung Quốc, Mỹ có thể nhắc nhở các nhà lãnh đạo Trung Quốc về những tuyên ngôn của Mao như “Chủ nghĩa đế quốc sẽ không tồn tại lâu bởi nó luôn làm những điều xấu xa”, hay “những kẻ theo chủ nghĩa đế quốc sẽ luôn có kết cục giống như ‘những con hổ chết’”.

Nguồn: TKNB – 12/04/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s