Chính  những người này là những người mà giới lãnh đạo chính trị phải sắp vào hàng ngũ để tấn công một cách vũ bão vào hiện trạng và để thực hiện chương trình quốc gia không thể tránh khỏi về chính thức hóa quyền sở hữu. Tuy nhiên, một đội quân như vậy không bước lên phía trước một cách tự phát. Mỗi luật sư phải được định vị và tuyển chọn. Cùng nhau, họ sẽ tạo thành đội quân tiên phong, đội có thể chứng minh cải cách là đúng cho các luật sư đồng nghiệp của họ. Chính họ là những người sẽ có khả năng đánh bạo con khủng long và giải thích cho những người trong giới luật gia bằng chính ngôn ngữ của họ rằng, việc tích hợp tất cả các quyền sở hữu vào một hệ thống pháp luật thống nhất mở ra cho tất cả mọi người có ý nghĩa quan trọng như thế nào đối với họ và đối với tương lai của quốc gia. Chỉ riêng họ có thể giải thích cho phần còn lại của giới luật gia rằng, các thủ tục pháp lý hiện hành đã trở nên không chỉ đơn thuần là một mối phiền toái, mà còn chướng ngại vật không thể vượt qua được, cái kìm hãm hầu hết người dân của thế giới khỏi khả năng tạo ra tư bản. Các luật sư cũng là những con người. Một khi họ hiểu rằng hệ thống mà họ bảo vệ là hệ thống lỗi thời một cách vô vọng, hõ sẽ phản ứng một cách tích cực.

Các nhà kỹ trị. Các nước đang phát triển và xã hội chủ nghĩa trước đây luôn tiêu hàng trăm triệu USD về công nghệ lập bản đồ và hồ sơ tin học hóa để hiện đại hóa các hệ thống quyền sở hữu của họ – và họ vẫn không thể tích hợp các khu vực ngoài pháp luật của họ. Điều này chẳng còn làm ngạc nhiên bất kể ai đã suy ngẫm kỹ càng về các ưu tiên của cải cách quyền sở hữu. Năm 1993, một chuyên gia Ngân hàng Thế giới đã cảnh báo rằng “có xu hướng coi cấp chứng thư quyền sở hữu đất là một vấn đề kỹ thuật. Thường các bản đồ được lập và việc đo đạc được tiến hành, nhưng các chứng thư quyền sở hữu không được làm hoặc được cấp bởi vì có sự tắc nghẽn trong hệ thống hoặc có các vấn đề pháp lý”.

Thậm chí các nhà kỹ thuật lo ngại rằng họ có thể bị quá mê hoặc bởi các công nghệ mới gây kinh ngạc. Một trong những chuyên gia Canada lỗi lạc nhất về đất đai và các hệ thống công nghệ thông tin đã bày tỏ sự lo ngại rằng, một số chính phủ tiếp tục coi việc lập bản đồ là nền tảng của quyền sở hữu:

Chúng ta hiện lâm vào tình trạng nguy hiểm về việc duy trì chuyện hoang đường này bằng cách cố gắng quy việc quản lý tài nguyên về vấn đề hệ thống thông tin bản đồ (GIS). Công nghệ là hấp dẫn, nó tạo ra các kết quả hữu hình. Nhưng đó chỉ là một phần của giải pháp… Các nhà tư vấn và các tổ chức viện trợ thường xuất khẩu các hệ thống mà họ quen thuộc (thường là của chính họ hoặc là các hệ thống mà họ đã từng làm việc) mà không cân nhắc đủ tới những nhu cầu và ràng buộc của nước tiếp nhận… Cần có sự khiêm tốn hơn từ các nhà tư vấn chuyên nghiệp; đôi khi cần thú nhận rằng, họ không phải lúc nào cũng biết câu trả lời hoặc hệ thống của họ có thể không thích hợp.

Các chương trình tạo quyền sở hữu sẽ tiếp tục thất  bại chừng nào chính phủ còn nghĩ rằng việc tạo quyền sở hữu chỉ cần đến việc làm quen với các thứ tự nhiên – rằng một khi họ đã chụp ảnh, kháo sát, đo đạc và tin học hóa các bảng kê các tài sản vật lý của họ, họ đã có mọi thông tin cần thiết để cấp các chứng thư quyền sở hữu. Họ không có. Các bức ảnh và các bảng kê chỉ thông báo cho các nhà chức trách về trạng thái vật chất của các tài sản; chúng chẳng nói được điều gì về các quyền, những cái chi phối chúng. Tất cả các bức ảnh và các bảng kiểm kê trên máy tính trên thế giới không thể nói cho bất kể ai về quy tắc địa phương nào thực thi các quyền này hoặc mạng lưới các mối quan hệ nào duy trì chúng. Dẫu quan trọng, các bản đồ và các bảng kiểm kê là để đo và định vị các tài sản vật chất mà quyền sở hữu được neo vào, chúng không nói cho các chính phủ biết phải xây dựng khế ước xã hội quốc gia ra sao để cho phép họ tạo ra quyền sở hữu rộng rãi.

Xu hướng một số nước cố ép vấn đề liên quan đến quyền sở hữu vào các cục bản đồ và công nghệ thông tin đã làm lu mờ bản chất thực của quyền sở hữu. Quyền sở hữu không phải là một phần thực của thế giới vật chất: môi trường sống tự nhiên của nó là pháp lý và kinh tế. Quyền sở hữu là các thứ vô hình, trong khi các bản đồ tương tự như các thứ vật chất trên thực tế. Các bản đồ thể hiện thông tin vật chất của các tài sản nhưng không thấy bức tranh lớn. Không có thông tin thể chế và kinh tế thích đáng về những thỏa thuận ngoài pháp luật, thì chúng không thể lột tả thực tế ở ngoài lồng kính. Như thế, chúng không có khả năng thực hiện công việc thật của chúng, công việc giúp néo chặt các khía cạnh quyền sở hữu trong thực tại vật chất sao cho có thể duy trì thế giới ảo và thế giới thực đồng bộ với nhau.

Cho đến khi các trở ngại cho sử dụng các hệ thống quyền sở hữu chính thức được loại bỏ những thỏa thuận ngàoi pháp luật đã được thay thế bằng luật, người dân ít có động lực cung cấp thông tin cần thiết để giữ cho các bản đồ và các cơ sở dữ liệu được cập nhật và tin cậy. Người dân không muốn đi vào trong hệ thống quyền sở hữu chính thức chỉ vì họ hăm hở để được vẽ bản đồ, được lập hồ sơ, hoặc bị đánh thuế; họ sẽ gia nhập hệ thống khi những lợi ích kinh tế của nó là hiển nhiên đối với họ và khi họ chắc chắn rằng các quyền của họ sẽ tiếp tục được bảo vệ.

Chừng nào các quyền này được bảo vệ bởi khế ước xã hội ngoài pháp luật, người dân sẽ chẳng có lý do gì để thông báo cho các nhà chức trách bất kể thay đổi nào trong việc chuyển nhượng tài sản của họ. Chỉ khi luật chính thức thay thế những thỏa thuận ngoài pháp luật như nguồn bảo vệ cho quyền sở hữu, thì người dân sẽ chấp nhận tính hợp pháp của nó và quan tâm đến việc cung cấp cho các nhà chức trách những thông tin cần thiết để giữ cho các bản đồ và các hồ sơ của họ được cập nhật. Địa điểm, nơi mà khế ước xã hội định vị, quyết định nơi các hồ sơ và bản đồ có thể được giữ để cập nhật.

Đây không phải là điểm tầm thường. Các đề án cấp chứng thư quyền sở hữu thiên về (bị dẫn dắt bởi) kỹ thuật thường có xu hướng thoái hóa thành các hệ thống chứng minh cho kho vật chất, các Sổ điền thổ lỗi thời, hoặc các di tích lịch sử. Công nghiệp bản đồ và máy tính chịu tổn thất như một hệ quả. Ngân sách cho đề án của họ được phê duyệt bởi các nhà chính trị, những người mong đợi rằng các phương pháp mới này sẽ kết nạp những người nghèo vào. Một khi họ nhận ra rằng chúng không làm được vậy, các đề án lập bản đồ và tin học hóa sẽ cắt giảm hoặc chấm dứt. Nhóm của tôi và tôi đã thấy điều này diễn ra lặp đi lặp lại.

Lý do các công nghệ này hoạt động tốt đến như vậy ở các quốc gia tiên tiến, mà không cần nhiều đến sự vá ví pháp lý và chính trị, là sự chắp vá đó đã được tiến hành hơn một trăm năm trước rồi. Khế ước xã hội về quyền sở hữu bao trùm toàn bộ đã có chỗ đứng vững chãi. Khi các hệ thống cơ sở dữ liệu, các hệ thống thông tin bản đồ GIS, đo đạc từ xa, các hệ thống định vị toàn cầu GPS, và tất cả các công cụ công nghệ thông tin tuyệt vời trở nên sẵn có trong 30 năm qua, chúng thật ăn khớp với một hạ tầng thông tin và pháp lý đã được tích hợp tốt. Như vậy các công cụ và phương tiện biểu diễn bằng văn bản và đồ họa cho lưu trữ, truy tìm, phục ồi và xử lý thông tin có thể được đưa vào sử dụng tốt.

Tôi không nói rằng kỹ thuật ứng dụng, tích hợp hệ thống, các công ty công nghệ thông tin, các hãng bán thiết bị, các cố vấn đăng ký, và tất cả những người khác, những người cung cấp các dịch vụ quyền sở hữu được cuyên môn hóa về đo đạc, vẽ bản đồ, và hiện đại hóa đăng ký, là không quan trọng đối với việc tạo ra quyền sở hữu – mà hoàn toàn ngược lại. Nếu được làm cho thích ứng một cách hợp lý với đăng ký hàng loạt và với hoạt động trong môi trường pháp luật, không thể thiếu chúng trong việc xác định các vị trí vật lý cũng như xử lý và tích hợp thông tin. Chúng sẽ ngốn phần lớn tiền chi cho cải cách quyền sở hữu, nhưng chỉ sau khi vấn đề lôi kéo về mặt pháp lý và chính trị đối với khu vực ngoài pháp luật đã được giải quyết.

* * *

Chỉ có người lãnh đạo chính trị thật sự mới có thể dỗ dành luật quyền sở hữu ra khỏi sự bận tâm với quá khứ và chuyển sang một nhận thức sâu sắc về hiện tại, từ quả thần phục công nghệ sang quan tâm đến lợi ích của xã hội. Cần đến các nhà chính trị bởi vì các định chế hiện hành có xu hướng ưu ái và bảo vệ hiện trạng. Đây là một nhiệm vụ chính trị để thuyết phục chế độ kỹ trị tự thay đổi mình và ủng hộ sự thay đổi.

Sự can thiệp chính trị là cần thiết, bởi vì các tổ chức chính phủ, ở trong phạm vi của lồng kính, thường không được thiết kế để đảm đương các chương trình cải cách rộng lớn, mau lẹ. Chúng thường được tổ chức thành các bộ phận chuyên môn hóa, một cơ cấu có nhiều ý nghĩa hơn ở các quốc gia phát triển, nơi chỉ cần sự thay đổi từ từ bởi luật và quyền sở hữu chính thức đã hoạt động cho mọi người. Quá trình tạo quyền sở hữu hoàn toàn khôn giống một chương trình tư nhân hóa, cái liên quan đến bán vài chục hoặc một số gói tài sản mỗi năm. Mục đích của cải cách quyền sở hữu là trao quyền sở hữu hàng triệu tài sản cho hàng triệu người trong một thời gian ngắn. Điều này có nghĩa rằng, ít nhất một nửa công việc là về truyền thông. Các nhà lãnh đạo cải cách cần phải mô tả chủ nghĩa tư bản sẽ ảnh hưởng ra sao đối với nhiều nhóm lợi ích khác nhau, chỉ cho họ những lợi ích mà họ sẽ thu được từ nó, và thuyết phục họ rằng nó là một cuộc chơi mà các bên đều thắng, cho mọi mảng của xã hội. Đối với khu vực ngoài pháp luật, các nhà lãnh đạo phải đề cập đến năng lực kinh doanh bị dồn nén của họ và giải thích rõ những ưu điểm của việc tích hợp một luật chính thức. Đối với khu vực hợp pháp, họ phải giải thích rằng những cải cách được kiến nghị sẽ không làm tổn hại đến các quyền hợp pháp và có thể thực thi, và sẽ có những khoản lợi tổng hợp cho tất cả các nhóm được hưởng lợi.

Việc tạo ra một hệ thống quyền sở hữu, hệ thống có thể tiếp cận được cho tất cả mọi người, trước hết là một công việc chính trị bởi vì nó phải được theo dõi bởi những người hiểu rằng, mục đích cuối cùng của một hệ thống quyền sở hữu không phải là thảo ra các quy chế tinh vi, kết nối các máy tính bóng loáng, hoặc in ra các bản đồ nhiều màu sặc sỡ. Mục đích của quyền sở hữu chính thức là đưa vốn vào tay cả dân tộc.

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Hernando de Soto – Bí ẩn của vốn – NXB CTQG 2016.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s