TÓM TẮT

Khi lợi thế quân sự của mình giảm sút, Mỹ sẽ bớt tự tin rằng một cuộc chiến với Trung Quốc sẽ diễn ra theo kế hoạch của mình. Năng lực quân sự của Trung Quốc được cải thiện, đặc biệt là năng lực chống tiếp cận và ngăn chặn xâm nhập khu vực (A2/AD), có nghĩa là Mỹ không thể hy vọng giành quyền kiểm soát tác chiến, phá hủy các hệ thống phòng thủ của Trung Quốc và giành chiến thắng quyết định nếu chiến tranh xảy ra. Với suy nghĩa đó, báo cáo này xem xét các con đường thay thế mà một cuộc chiến giữa Mỹ và Trung Quốc có thể diễn ra, những thiệt hại và ảnh hưởng khác đối với cả hai bên, những chuẩn bị mà Mỹ cần thực hiện và các cách nhằm cân bằng giữa mục tiêu và chi phí chiến tranh của Mỹ nếu chiến tranh xảy ra.

Các tác giả cho rằng cuộc chiến sẽ mang tính khu vực và diễn ra theo lối thông thường. Nó sẽ được tiến hành chủ yếu bằng tàu trên mặt biển và dưới đáy biển, bằng máy bay và tên lửa nhiều loại, trong không gian vũ trụ (chống lại các vệ tinh) và không gian mạng (chống lại các hệ thống máy tính). Các tác giả cho rằng cuộc chiến sẽ bắt đầu và tiếp diễn ở Đông Á, nơi tập trung các điểm bùng nổ tiềm ẩn giữa Trung Quốc và Mỹ và gần như tất cả mọi lực lượng của Trung Quốc. Sự bố trí lực lượng ngày càng rộng cùng khả năng theo dõi và tấn công các lực lượng đối phương ngày càng gia tăng của mỗi bên có thể biến phần lớn khu vực Tây Thái Bình Dương thành một “vùng chiến”, với những hậu quả kinh tế trầm trọng. Không chắc các vũ khí hạt nhân sẽ được sử dụng: Kể cả một cuộc xung đột thông thường vô cùng ác liệt, sẽ không bên nào coi những thiệt hại của mình là nghiêm trọng, những triển vọng của mình là đáng sợ hay những lợi ích quan trọng đến mức phải mạo hiểm đập tan đòn trả đũa hạt nhân bằng các sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên. Các tác giả cũng cho rằng Trung Quốc sẽ không tấn công nước Mỹ, ngoại trừ thông qua không gian mạng, do khả năng thực hiện việc này bằng các vũ khí thông thường là rất thấp. Ngược lại, các cuộc tấn công phi hạt nhân của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự ở Trung Quốc có thể diễn ra trên diện rộng. Khoảng thời gian được nghiên cứu là từ năm 2015 đến năm 2025.

Sự phát triển về năng lực quân sự khiến nhu cầu xem xét đầy đủ chiến tranh với Trung Quốc trở nên quan trọng hơn. Các thiết bị cảm biến, điều khiển vũ khí, sự kết nối mạng kỹ thuật số và các công nghệ thông tin khác được sử dụng nhằm vào các lực lượng đối phương đã tiến bộ đến điểm mà lực lượng quân sự của Mỹ và Trung Quốc đều đe dọa lẫn nhau một cách nghiêm trọng. Điều này tạo nên phương tiện cũng như động lực để tấn công các lực lượng thù địch trước khi bị họ tấn công. Kết quả là, điều này tạo nên xu hướng tiến hành các cuộc tấn công dữ dội lẫn nhau từ đầu cuộc chiến, nhưng sẽ không bên nào có khả năng dành quyền kiểm soát và cả hai đều dư thừa khả năng duy trì cuộc chiến, kể cả khi thiệt hại quân sự và chi phí kinh tế gia tăng.

Một cuộc xung đột giữa Trung Quốc và Mỹ không chắc sẽ kéo theo chiến tranh diện rộng trên đất liền. Hơn nữa, khả năng chưa từng có là lực lượng Mỹ và Trung Quốc nhắm vào và tiêu diệt lẫn nhau – lực đối kháng thông thường – có thể làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự chỉ trong vòng vài tháng. Sau đó, hai bên có thể bổ sung và củng cố lực lượng trong một cuộc đua huy động công nghiệp – công nghệ – nhân lực, mà kết quả của nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố đến mức không thể đoán trước được, ngoại trừ việc nói rằng chi phí sẽ tiếp tục gia tăng.

Mặc dù độc giả chính cảu nghiên cứu này là cộng đồng chính sách Mỹ, nhưng các tác giả hy vọng rằng các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cũng xem xét thấu đáo các chiều hướng và hậu quả có thể có của chiến tranh với Mỹ, bao gồm thiệt hại có thể có đối với sự phát triển kinh tế của Trung Quốc và các mối đe dọa với trạng thái cân bằng và cố kết của Trung Quốc. Các tác giả tìm thấy rất ít minh chứng trong phạm vi công cộng cho thấy giới lãnh đạo chính trị Trung Quốc đã thể hiện sự quan tâm thích đáng đến vấn đề này.

4 trường hợp phân tích

Con đường chiến tranh có thể được xác định chủ yếu bởi 2 biến số: cường độ (từ nhẹ đến ác liệt) và thời lượng (từ vài ngày đến một năm trở lên). Do vậy, chúng tôi sẽ phân tích 4 trường hợp: ngắn và ác liệt, dài và ác liệt, ngắn và cường độ nhẹ, dài và cường độ nhẹ. Yếu tố chính quyết định cường độ là liệu có hay không, ngay từ đầu, việc các nhà lãnh đạo chính trị Mỹ và Trung Quốc cho phép hay không cho phép quân đội của mình thực hiện kế hoạch tấn công các lực lượng đối phương một cách không do dự. Yếu tố chính quyết định thời lượng, do cả hai cường quốc đều có đủ điều kiện vật chất để chiến đấu lâu dài, là liệu có hay không và khi nào thì ít nhất một bên sẽ không còn ý chí chiến đấu hay sẽ cho rằng việc duy trì cuộc chiến sẽ là phản tác dụng.

Các tác giả phân loại các ảnh hưởng của từng trường hợp ra thành ảnh hưởng quân sự, ảnh hưởng kinh tế, ảnh hưởng chính trị trong nước và ảnh hưởng quốc tế. Các thiệt hại quân sự bao gồm thiệt hại về máy bay, tàu nổi, tàu ngầm, thiết bị phóng tên lửa và các phụ kiện đi kèm, và các hệ thống C4ISR (chỉ huy, kiểm soát, thông tin liên lạc, máy tính, tình báo, giám sát và do thám), những thứ ngày càng dễ bị ảnh hưởng trong chiến tranh mạng và chiến tranh chống vệ tinh (ASAT). Các phí tổn kinh tế bao gồm sự cắt giảm hoạt động thương  mại, tiêu dùng và thu nhập từ đầu tư nước ngoài. (Sự gián đoạn các nguồn cung cấp năng lượng xảy ra do ảnh hưởng của sự cắt giảm hoạt động thương mại). Nếu chiến tranh mạng leo thang từ lĩnh vực quân đội sang lĩnh vực dân sự và lan sang cơ sở hạ tầng thông tin then chốt thì hoạt động kinh tế có thể bị gián đoạn hơn nữa. Các ảnh hưởng chính trị tronng nước có thể bao gồm từ việc cản trở chính sách chiến tranh đến việc gây nguy hại cho sự ổn định trong nước. Các phản ứng quốc tế có thể mang tính chất hỗ trợ, chống đối hoặc gây bất ổn.

Tốc độ hiện thời của các tiến bộ trong công nghệ quân sự, đặc biệt là ở năng lực A2/AD của Trung Quốc và năng lực chiến tranh mạng và ASAT của cả hai bên hàm ý một triển vọng thay đổi lớn trong thập niên tới, điều khiến cho việc xem xét các trường hợp năm 2025 khác với các trường hợp năm 2015. Các điều kiện kinh tế cũng thay đổi từ nay đến năm 2025 – với nền kinh tế Trung Quốc có khả năng vượt nền kinh tế Mỹ, đầu tư nước ngoài của Trung Quốc gia tăng và nền kinh tế hai nước phụ thuộc vào sự kết nối máy tính nhiều hơn bao giờ hết – cho dù không đủ để thay đổi về chất ảnh hưởng kinh tế của một cuộc chiến tranh. Việc cố gắng xác định những ảnh hưởng chính trị trong nước và ảnh hưởng quốc tế của chiến tranh trong vòng một thập kỷ kể từ nay trở đi sẽ mang tính suy đoán hơn nhiều. Vì vậy, năm 2025 được phân tích một cách khác biệt so với năm 2015 chỉ trong lĩnh vực quân sự.

4 trường hợp và những phát hiện mang tính chỉ báo về những thiệt hại, chi phí và các ảnh hưởng khác được trình bày dưới đây:

+ Ngắn, ác liệt: Nếu các nhà lãnh đạo chính trị Mỹ hoặc Trung Quốc cho phép các chỉ huy quân đội của mình tiến hành các kế hoạch tấn công dữ dội vào các lực lượng đối phương thì một cuộc chiến vô cùng ác liệt sẽ bùng nổ. Kể từ năm 2015, những thiệt hại của Mỹ về lực lượng không quân và hải quân trên biển, bao gồm các tàu sân bay và căn cứ không quân trong khu vực bị vô hiệu hóa, có thể là đáng kể, nhưng những thiệt hại của Trung Quốc, bao gồm thiệt hại về các hệ thống A2/AD có căn cứ trong nước, còn lớn hơn nhiều. Trong vòng vài ngày, điều hiển nhiên đối với cả hai bên là sự cách biệt về thiệt hại có lợi cho Mỹ sẽ gia tăng nếu chiến tranh tiếp diễn. Tuy nhiên, đến năm 2025, thiệt hại của Mỹ sẽ tăng lên do năng lực A2/AD của Trung Quốc gia tăng. Kết quả là, điều này có thể hạn chế thiệt hại của Trung Quốc, mặc dù thiệt hại của Trung Quốc vẫn lớn hơn thiệt hại của Mỹ. Khi đó không rõ việc tiếp tục cuộc chiến liệu có đem lại chiến thắng cho một trong hai bên hay không. Xét về mặt kinh tế, ngay cả một cuộc chiến tranh ngắn, ác liẹt cũng sẽ tạo nên một cú sốc đối với hoạt động thương mại toàn cầu của Trung Quốc, mà phần lớn sẽ phải quá cảnh ở vùng chiến Tây Thái Bình Dương, trong khi thiệt hại về kinh tế của Mỹ đa phần sẽ giới hạn ở các hoạt động thương mại song phương với Trung Quốc. Phản ứng quốc tế và chính trị trong nước có ảnh hưởng rất nhỏ.

(còn tiếp) 

Nguồn: www.rand.org

CĐQT số 01/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s