1/ Tiền là gì?

“Tiền là gì?” là một câu hỏi buồn cười, quá ngớ ngẩn đối với người bình thường, nhưng đó lại là một câu hỏi khó bậc nhất đối với các bậc trí giả, từ xa xưa cho tới hiện nay, làm điên đầu các triết gia, các nhà khoa học nhiều thế hệ. Đó là một đó tượng vô cùng rắc rối phức tạp, và trí tuệ con người mất rất nhiều công sức để tìm hiểu và lý giải. “Tiền là gì?” là điều các nhà khoa học, kinh tế học, xã hội học, thậm chí các nhà văn của thế hệ này đến thế hệ khác đều tìm ra những lý do lý giải về nó bởi vì những sức mạnh vô song mà nó đem lại cho xã hội loài người, và mỗi thời đại người ta lại thấy được tiền có những sức mạnh khác với thời đại trước, có tầm hoạt động khác với thời đại trước, và mỗi xã hội có những vấn đề phải xử lý riêng với các loại tiền trong xã hội. Khi thì tiền giấy, khi thì vàng, khi thì ngoại tệ mạnh đóng vai trò lớn trong xã hội. Trong thời kỳ lạm phát cao thì người ta sẽ tìm cách tiêu ngay số tiền khi vừa kiếm được, tiền trong tay như hòn than nóng bỏng.

Tại sao một tờ giấy với những ký hiệu trên đó lại có những sức mạnh đến như vậy ? Nghiên cứu bí mật của tiền là điều các nhà khoa học dày công nghiên cứu. Khi các tạo phẩm vật thể thống trị xã hội thì vàng chói lọi và óng ánh chiếm được vị trí vật ngang giá chung, vị trí tiền. Nhưng khi các tạo phẩm phi vật thể chiếm ưu thế thì vàng đã mất đi vai trò hàng hóa tiền. Tiền trở thành vấn đề khó bậc nhất trong kinh tế học hiện đại, đặc biệt trong vấn đề tạo ra tiền và sử dụng tiền trong việc phát triển kinh tế xã hội.

Tiền là mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội, của mọi người sống trong nền kinh tế thị trường vì không thể có được một cuộc sống bình thường, hoạt động bình thường, nếu không có tiền. Nếu không có tiền thì ngay cả sự sống còn của người ta cũng bị đe dọa, chứ đừng nói gì làm những việc to tát cao xa. Trong nền kinh tế thị trường, ai mà chẳng biết đến tiền và thấy rằng không có tiền thì cuộc sống thật là gay go, và những mối quan hệ với đồng tiền chiếm rất nhiều tâm trí, tâm huyết của mình. Người ta phải mất rất nhiều thời gian trong cuộc đời vì tiền. Đó là một sự thật tàn nhẫn. Tiền là công cụ, là mục đích và phương tiện để tạo nên một cuộc sống tốt hơn, để làm được rất nhiều thứ khác nữa. Không có nguồn tiền thì chẳng công việc nào được thực hiện, không có tổ chức nào có thể vận hành được.

Đồng tiền điều vận toàn bộ nền sản xuất xã hội trong nền kinh tế thị trường. Không những thế nó còn điều vận mọi thành viên của xã hội vào trong các vòng xoáy của nó. Đồng tiền là tổng hòa các sức mạnh xã hội và chúng có những vấn đề nghịch lý.

Tiền là một quyền lực xã hội có sức mạnh bao trùm, đóng vai trò trung tâm trong xã hội mà nền kinh tế thị trường hoạt động. Tiền là một sức mạnh xã hội được xã hội tạo ra trước hết có khả năng thanh toán một cách phổ quát, dùng nó để mua rất nhiều thứ, hầu như là mua được các dịch vụ và sản phẩm thông thường. Tất nhiên có nhiều thứ cá nhân không được phép mua như các loại vũ khí giết người hàng loạt như bom nguyên tử chẳng hạn, hoặc mếu mua thì phải lén lút như các chất ma túy ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Tiền không còn là vật ngang giá phổ biến khi có rất nhiều thứ không được mua bán, như các bí mật quốc gia, các bí mật thương mại, và để sở hữu được thì người ta phải đi qua con đường bất hợp pháp. Không phải cứ có tiền là tiêu được. Đồng tiền bất hợp pháp phải qua các thủ đoạn rửa tiền để trở thành hợp pháp.

Công dụng chủ yếu của tiền là để chi tiêu, trong đó có chuyện chi tiêu để tạo ra được lượng tiền nhiều hơn nữa. Người có quyền tiêu tiền là người có quyền lực với số tiền mà mình có để tiêu. Do đó người đó có quyền lực xã hội. Nếu số tiền được tiêu là rất lớn thì người ta có khả năng chi phối rất nhiều tổ chức, rất nhiều người. Có tiền người ta trở nên khôn ngoan, mạnh bạo, làm chủ được các mối quan hệ, và được pháp luật bảo vệ. Nơi nào có nhu cầu chi tiêu là có người tìm đến. Sự hấp dẫn của lãi suất điều động các nguồn nhân lực cung ứng cho nó.

Trong nền kinh tế thị trường, đồng tiền có vị thế sức mạnh vô song, mà việc hành xử với đồng tiền ở tầng mức vĩ mô không phải là điều dễ dàng. Việc đối xử với giá trị đồng tiền có rất nhiều quan điểm trái ngược nhau đòi hỏi phải xử lý ở trình độ khoa học đỉnh cao. Việc bảo vệ giá trị đồng tiền, làm cho đồng tiền không mất giá không phải lúc nào cũng đúng trong việc phát triển kinh tế của một đất nước. Việc hình thành đồng tiền chung của nhiều quốc gia không phải lúc nào cũng đem lại lợi ích chung.

Trong nền kinh tế hiện đại, tiền là phương tiện trọng yếu phát triển kinh tế xã hội. Tiền giúp ích cho xã hội, giúp ích cho mọi người, làm cho xã hội hoạt động trơn tru. Có tiền thì sẽ làm được biết bao điều tốt đẹp, sẽ xây dựng được những công trình đem lại phúc lợi cho nhân dân. Có tiền thì sẽ đem lại rất nhiều cơ hội học tập cho những trẻ em nghèo vượt khó. Có tiền sẽ làm cho biết bao công trình nghiên cứu khoa học được tiến hành, có tiền để các điều tốt đẹp có thể đi vào cuộc sống, tạo điều kiện cho xã hội phát triển mạnh mẽ. Tiền tạo nên các tạo phẩm vật thể và phi vật thể hoàn toàn mới, làm thay đổi các quan hệ xã hội, thiết lập các cơ sở hạ tầng, khai thác tài nguyên, điều động các nguồn nhân lực và vật lực, khắc phục khó khăn trở ngại… Lợi nhuận đủ lớn khiến người ta hành động, điều động các nguồn nhân lực cần thiết.

Nhưng đồng tiền lại có những mặt trái của nó. Tiền gây ra lạm phát, gây ra các cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội, làm cho đời sống xã hội xuống dốc, trong đó có chiến tranh, có xung đột, đặc biệt là các cuộc chiến kinh tế khốc liệt. Đuổi theo đồng tiền sẽ làm băng hoại đạo đức xã hội, làm những điều phi đạo đức, phi pháp, gây ra thảm cảnh cho các nước, thậm chí với quy mô quốc tế thì gây ra chiến tranh giữa các quốc gia.

Với các cá nhân, dù thế nào cũng phải thừa nhận rằng có tiền bao giờ cũng hơn. Dù muốn hay không người ta ai cũng phải lo được những khoản tiền để bảo đảm được những nhu cầu của mình và trách nhiệm đối với những người thân và phải dành thời gian thích đáng cho việc kiếm được lượng tiền mà mình tự cho là đủ đó. Người ta chỉ băn khoăn về việc dành thời gian còn lại cho việc kiếm được nhiều hơn số tiền đó hay là cho những đam mê, sở thích hay những công việc mà có ý nghĩa đối với mình mà thôi, như làm từ thiện hay tham gia các hoạt động xã hội.

Vậy tiền ở đây ? Ai là người có tiền ? Ai có thể có tiền và Làm thế nào tiền đó chi cho mình ? là câu hỏi thường trực đặt ra đối với những ai muốn sống và sống tốt trong nền kinh tế thị trường. Làm thế nào để có được tiền, để có được nhiều tiền, để có được rất nhiều tiền? Hiển nhiên là câu hỏi này thuờgn xuyên được đặt ra cấp thiết mỗi khi người ta có khó khăn về tiền. Câu trả lời hoàn toàn không đơn giản vì nó thay đổi theo thời gian và điều kiện xã hội. Với những nước có nền kinh tế thị trường lâu đời, đương nhiên từ người dân bình thường tới những người có trách nhiệm điều hành các tổ chức, dù bí mật hay công khai, rất hiểu điều đó.

2/ Tiền trong tục ngữ của người Việt

Tục ngữ là túi khôn của nhân loại. Có rất nhiều câu tục ngữ nói về thứ quyền lực xã hội là đồng tiền. Những câu tục ngữ nói về tiền đề cập đến các vấn đề phức tạp liên quan tới tiền, các vấn đề xã hội xung quanh tiền và cách thức kiếm tiền. Về phương diện nào đó thì tiền, của, vàng bạc là đồng nghĩa với nhau. Có thể bình luận nhiều điều sâu xa về những gì mà các câu tục ngữ hàm ý, từ những tri thức mà tục ngữ đã đề cập tới những hoàn cảnh và điều kiện tri thức đó được ứng dụng trong thực tiễn. Nhưng ở đây chúng tôi chỉ nêu những điều cảm nhận trực tiếp về tiền mà các câu tục ngữ đem lại.

(còn tiếp) 

TH : T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo : Nguyễn Bình Giang – Tiền và kiếm tiền thời hội nhập – NXB GTVT 2007.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s