+ Dài, ác liệt: Kể từ năm 2015, chiến tranh ác liệt càng kéo dài, kết quả và triển vọng đối với Trung Quốc càng tồi tệ. Tuy nhiên, đến năm 2025, các kết quả không mang tính quyết định từ đầu cuộc chiến có thể thúc đẩy hai bên chiến tranh bất chấp thiệt hại nặng nề phải gánh chịu và vẫn còn có thể xảy ra. Mặc dù triển vọng chiến thắng của quân đội Mỹ khi đó sẽ xấu hơn bây giờ, nhưng điều này không nhất thiết hàm ý Trung Quốc chiến thắng. Khi chiến tranh tiếp diễn, phần lớn khu vực Tây Thái Bình Dương, từ biển Hoàng Hải đến biển Nam Trung Hoa, có thể trở nên nguy hiểm đối với giao thông thương mại bằng đường biển và đường hàng không. Hoạt động thương mại bị giảm đột ngột, bao gồm các nguồn cung cấp năng lượng, có thể gây tổn hại đến nền kinh tế Trung Quốc một cách trầm trọng và không tương ứng. Xung đột càng kéo dài và gay gắt, khả năng lôi kéo sự tham gia của các nước khác, đặc biệt là các đồng minh của Mỹ trong khu vực – quan trọng nhất là Nhật Bản, càng cao.

+ Ngắn, cường độ nhẹ: Do triển vọng giành thắng lợi quân sự một cách nhanh chóng là không chắc chắn, nguy cơ mất quyền kiểm soát và bóng ma thiệt hại kinh tế nghiêm trọng, các nhà lãnh đạo của cả Trung Quốc và Mỹ – vì điều này sẽ đòi hỏi cả hai bên – có thể từ chối cho phép tiến hành các cuộc tấn công dốc sức toàn lực vào lực lượng đối phương. Điều có thể xảy ra sau đó là giao chiến được hạn chế một cách chặt chẽ, ở cấp thấp, không thường xuyên và không mang lại kết quả rõ ràng, với thiệt hại quân sự tối thiểu. Giả dụ các nhà lãnh đạo của cả hai nước có ý sẵn sàng và có đủ quyền chính trị để thỏa hiệp, một cuộc xung đột như vậy có thể được chấm dứt trước khi nó gây ra tổn thất kinh tế hay những chấn động chính trị trong nước và quốc tế nghiêm trọng.

+ Dài, cường độ nhẹ: Với tình trạng giao chiến được hạn chế và thiệt hại ở mức có thể chịu được, hai bên có thể cố gắng tránh các phí tốn chính trị của sự thỏa hiệp bằng cách duy trì một cuộc xung đột cấp độ thấp. Vì không bên nào chiếm ưu thế về mặt quân sự nên tình trạng này có thể tiếp diễn trong một khoảng thời gian. Trong khi đó, ngay cả với tình trạng giao chiến được hạn chế, các thiệt hại kinh tế sẽ gia tăng, đặc biệt là đối với Trung Quốc. Theo thời gian, các phản ứng chính trị trong nước và quốc tế sẽ mạnh lên, mặc dù theo hệ quả ít mạnh hơn so với trường hợp chiến tranh kéo dài, ác liệt.

Những trường hợp này cho thấy năng lực đối kháng quân sự thông thường tiên tiến của cả Mỹ và Trung Quốc có thể gây ra những thiệt hại quân sự nghiêm trọng ngay từ đầu và trong suốt những hành động thù địch không bị kiềm chế (dù là phi hạt nhân). Một khi quân đội của một trong hai nước được phép mở màn các cuộc tấn công, khả năng cảhai bên kiểm soát xung đột sẽ giảm một cách đáng kể. Mỗi bên có thể coi việc tấn công phủ đầu vào lực lượng đối phương là cách để giành lợi thế lớn ngay từ đầu và bền vững nhằm tránh thiệt hại và vì thế mà có khả năng thắng thế; điều này nhấn mạnh tính chất không ổn định gắn liền với năng lực đối kháng nhau thông thường và quan niệm về tiến hành chiến tranh.

Đến năm 2025, các hệ thống A2/AD của Trung Quốc được tăng cường sẽ rút ngắn khoảng cách chênh lệch về thiệt hại quân sự giữa Trung Quốc và Mỹ: thiệt hại của Trung Quốc vẫn sẽ rất nặng nề; thiệt hại của Mỹ dù ít hơn của Trung Quốc, có thể nặng nề hơn là trong một cuộc chiến vào năm 2015. Cho dù khả năng quân đội Mỹ giành chiến thắng là ít đi nhưng khả năng Trung Quốc giành chiến thắng vẫn còn khó nắm bắt. Vì hai bên có thể tiếp tục gánh chịu những thiệt hại nặng nề, nên có khả năng không bên nào sẵn sàng chấp nhận thất bại. Trong lịch sử chưa có trường hợp nào cho thấy chiến sự gây tàn phá nhưng bế tắc lại khiến các bên tham chiến phải chấp nhận dừng lại. Một cuộc chiến không mang lại kết quả rõ ràng về mặt quân sự, kéo dài và ác liệt sẽ làm suy yếu và khiến cả hai cường quốc dễ gặp nguy hiểm trước những mối đe dọa khác.

Tầm quan trọng của các yếu tố phi quân sự

Triển vọng một cuộc đối đầu quân sự có nghĩa là chiến tranh rốt cuộc có thể được định đoạt bởi các yếu tố phi quân sự. Các yếu tố này có lợi cho Mỹ trong hiện tại và tương lai. Mặc dù chiến tranh sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế của hai nước, nhưng thiệt hại đối với nền kinh tế Trung Quốc có thể sẽ nặng nề và kéo dài: tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc sẽ giảm khoảng 25 – 30% nếu chiến tranh kéo dài 1 năm, so với mức giảm GDP của Mỹ khoảng 5 – 10%. Ngay cả một cuộc xung đột ôn hòa, trừ phi chấm dứt nhanh chóng, cũng có thể làm suy yếu nền kinh tế Trung Quốc. Một cuộc chiến kéo dài và ác liệt có thể tàn phá nền kinh tế Trung Quốc, cản trở sự phát triển khó khăn lắm mới đạt được, gây khó khăn và bất ổn rộng khắp.

Kết quả là, thiệt hại kinh tế như vậy có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn về chính trị và kích động các phần tử ly khai ở Trung Quốc. Mặc dù chế độ và các lực lượng an ninh của nó được cho là có khả năng chống chọi những thách thức như vậy, nhưng làm như vậy có thể khiến đàn áp gia tăng, đòi hỏi nhiều năng lực và làm suy yếu tính hợp pháp của chế độ Trung Quốc giữa một cuộc chiến rất cam go. Ngược lại, sự đụng độ giữa các bè phái trong nội bộ nước Mỹ có thể cản trở nỗ lực chiến tranh nhưng không gây nguy hiểm đến sự ổn định xã hội, ảnh hưởng ít hơn nhiều đến sự tồn vong của quốc gia, dù xung đột có kéo dài và ác liệt đến thế nào đi chăng nữa, chừng nào nó vẫn diễn ra theo lối thông thường. Leo thang chiến tranh mạng, mặc dù gây tổn hại cho cả hai bên, có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề kinh tế của Trung Quốc và cản trở khả năng chính phủ kiểm soát dân chúng đang trong tình trạng bất an.

Phản ứng quốc tế có thể, sau khi cân nhắc kỹ, cũng có lợi cho Mỹ trong một cuộc chiến kéo dài và ác liệt: Sự ủng hộ của các đồng minh của Mỹ ở Đông Á có thể gây bất lợi đến các cơ hội quân sự của Trung Quốc; phản ứng của Nga, Ấn Độ và NATO sẽ có ít ảnh hưởng hơn; và NATO có thể vô hiệu hóa các mối đe dọa mang tính cơ hội của Nga ở châu Âu. Việc Nhật Bản tham chiến là có thể nếu nước này tham gia vào tranh chấp tiềm ẩn và gần như là chắc chắn nếu lãnh thổ nước này (nơi có các căn cứ của Mỹ) bị tấn công. Với cách hiểu thoáng hơn của Tokyo về những giới hạn được quy định trong hiến pháp về việc sử dụng vũ lực và những tiến bộ đã được lập trình về năng lực quân sự của Nhật Bản, việc Nhật Bản tham chiến có thể tạo nên một sự khác biệt vào năm 2025 về chiều hướng và kết quả cuộc chiến. Tình trạng bất ổn gia tăng ở Trung Đông có thể có hại cho lợi ích của cả Trung Quốc và Mỹ.

Những phát hiện này củng cố quan điểm phổ biến cho rằng chiến tranh Trung – Mỹ sẽ gây tác hại đến mức cả hai nước nên dành ưu tiên rất cao cho việc tránh để nó xảy ra. Mặc dù những dự đoán về các khoản chi phí khổng lồ khiến cho cuộc chiến dự tính từ trước khó có khả năng xảy ra, nhưng chúng cũng đòi hỏi sự quản lý chắc chắn khủng hoảng và sự kiểm soát dân sự đối với quân đội của cả hai chính phủ. Do cái giá phải trả cho việc để cho lực lượng của mình bị tấn công trước khi tấn công đối phương ngay từ khi bắt đầu những hành động thù địch có thể là khó khăn nhưng cũng rất quan trọng. Điều này đòi hỏi khả năng hợp tác, trong thực tế, ngay cả sau khi giao chiến bắt đầu. Vì vậy, nhu cầu trao đổi thông tin tức thì và bí mật giữa lãnh đạo với lãnh đạo khi các hành động thù địch bắt đầu cũng lớn như khi các cuộc khủng hoảng có thể dẫn đến chúng đang diễn ra.

Vì Mỹ có thể không có khả năng kiểm soát, chiến thắng hay tránh được những thiệt hai và chi phí lớn trong một xung đột ác liệt, nên nước này phải ngăn ngừ tính tự động trong việc tiến hành, nếu không nói là khởi xướng, các hành động đối kháng quân sự đột ngột và nhanh chóng. Điều này đòi hỏi phải có sự đảm bảo chắc chắn là tổng thống nhất định sẽ phê chuẩn việc tiến hành các kế hoạch quân sự, điều lại đòi hỏi các nhà chỉ huy quân sự phải cung cấp cho tổng thống nhiều lựa chọn mang tính khả thi.

Mặc dù năng lực A2/AD của mình đã được cải thiện, Trung Quốc vẫn có nhiều thứ để mất hơn trong một xung đột ác liệt, nhưng nước này lại có ít kinh nghiệm hơn trong phối hợp dân sự – quân sự trong chiến tranh công nghệ cao, tốc độ cao. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc sẽ nhẹ dạ khi nghĩ rằng các xu hướng hiện đại hóa quân đội sẽ dẫn đến một cuộc chiến ngắn ngủi và thành công. Có nhiều khả năng xảy ra hơn sẽ là một cuộc chiến ác liệt, kéo dài và không mang lại kết quả rõ ràng về mặt quân sự , với những ảnh hưởng kinh tế, chính trị và quốc tế mà có thể có lợi cho Mỹ. Trung Quốc có nhiều lý do như Mỹ để ngăn chặn việc tiến hành một cách tự động các kế hoạch quân sự cho một cuộc đấu quân sự đối kháng đột ngột và nhanh chóng, bao gồm một yêu cầu rõ ràng về việc ra quyết định chính trị.

(còn tiếp) 

Nguồn: www.rand.org

CĐQT số 01/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s