Định hướng dài hạn, định hướng ngắn hạn và sự phát triển kinh tế

Sau Thế chiến thứ hai (1939 – 1945), các cường quốc chiến thắng phân chia lại trật tự thế giới do Liên hợp quốc với nhân quyền phổ quát yêu cầu. Vấn đề đầu tiên trong chương trình nghị sự của thế giới trong những năm 1950 và 1960 là độc lập chính trị. Thời kỳ thuộc địa đã chấm dứt và những thuộc địa trước kia của các nước giàu đã trở thành quốc gia mới. Khoảng những năm 1979, các nước chuyển sang ưu tiên phát triển kinh tế. Ba tổ chức quốc tế đã thành lập vào năm 1944 – Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và GATT đã thực hiện một cam kết để chấm dứt đói nghèo.

Tuy nhiên, những nước nghèo không biến mất. Từ năm 1970 tới 2000, một vài quốc gia đã có sự thành công ngoạn mục trong việc từ nghèo thành giàu. Những nước chiến thắng tuyệt đối được mệnh danh là những con rồng: Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore, Hong Kong và Nhật Bản – bất chấp khủng hoảng khu vực nghiêm trọng trong năm 1997. GNI bình quân đầu người tính theo USD của Đài Loan năm 2000 tăng gấp 36 lần năm 1970. GNI danh nghĩa bình quân đầu người của Nhật Bản tăng thêm 18 lần. Mặt khác, GNI bình quân đầu người của các nước cận Sahara và Mỹ Latinh tăng không đáng kể.

Thành công về kinh tế của 5 con rồng không được các nhà kinh tế dự đoán. Thậm chí sau đó khi nó xảy ra, một số thất bại trong thời gian nhận định nó. Dự báo cho khu vực của các nhà kinh tế thuộc Ngân hàng Thế giới trong giới nghiên cứu “Nhìn lại kinh tế Mỹ năm 1996” đã không bao gồm Hong Kong và Singapore bởi vì họ bị coi là không quan trọng, nó đánh giá thấp năng lực của Đài Loan, Hàn Quốc và đánh giá cao Ấn Độ, Sri Lanka. 15 năm sau, Singapore với dân số 2,5 triệu người đã xuất khẩu hơn Ấn Độ 70 triệu USD.

Sau khi không thể phủ nhận sự kỳ diệu của 5 con rồng, các nhà kinh tế không có sự giải thích cho điều này. Theo tiêu chí kinh tế, ví dụ là Colombia phải vượt trội so với Hàn Quốc trong khi kết quả lại ngược lại. Nhà tương lai học người Mỹ Herman Kahn (1922 – 1983) xây dựng một giả thuyết Tân Nho giáo. Ông gợi ý rằng sự thành công của kinh tế của các nước Đông Á có thể là do các giá trị Nho giáo, gốc rễ chung đang trở lại vào lịch sử.

Giả thuyết của Kahn vẫn chưa được chứng minh cho tới khi bản điều tra Giá trị Trung Hoa xuất hiện. Sự tăng trưởng kinh tế trong ba thập niên gần đây có sự liên quan chặt chẽ tới LTO – CVS, điều này là lý do ban đầu Geert thông qua định hướng dài hạn như là chiều giá trị thứ năm.

Điều tra giá trị Trung Quốc được thực hiện vào năm 1985 với 23 quốc gia trên thế giới; chỉ số LTO bắt nguồn từ nó không chỉ tương uan tới sự tăng trưởng kinh tế của chúng trong 20 năm trước (1965 – 85) mà còn hóa ra tốt hơn tiên đoán vào 10 năm sau (1985 – 95).

Tại thời điểm bản nghiên cứu được viết, hơn 15 năm đã trôi qua, và LTO – CVS của chúng tôi đã được kế tục bởi quy mô mới, LTO – WVS, mở rộng cơ sở dữ liệu từ 23 nước tới 93 nước. Liệu quy mô của LTO mới có giải thích được sự tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia trong một thế giới đã thay đổi không?

Trong giai đoạn 1970 – 95, bao gồm trong tương quan LTO – CVS, LTO – WVS vẫn tương quan với sự gia tăng của GNI bình quân đầu người. Không còn trường hợp này cho giai đoạn 1995 – 2005. Qua nhiều quốc gia mà chúng tôi có dữ liệu, tương quan giữa LTO – WVS và sự tăng lên trong GNI bình quân đầu người từ năm 1995 tới 2005 là không.

Tuy nhiên, dữ liệu sau năm 1995 dẫn tới không phải cùng nhóm quốc gia, cũng như cùng một nền kinh tế thế giới. Danh sách các nước của chúng tôi bao gồm 19 cái tên mà không phải là các nền kinh tế độc lập vào năm 1970. Nam Tư cũ tan rã vào năm 1991 thành Croatia, Slovenia, Macedonia, Bosnia và liên minh lỏng lẻo giữa Serbia và Montenegro. Liên bang Xô viết cũng không tồn tại vào năm 1991, và bị thay thế bằng Liên bang Nga (nước Nga) cộng với nhiều nước cộng hòa mới như Estonia, Lithuania, Latvia, Belarus, Ukraine, Moldova, Armenia, Georgia, Azerbaijan và Kyrgyzstan. Tiệp Khắc năm 1993 bị chia tách thành Cộng hòa Séc và Slovak. Quá trình chuyển đổi này được đi kèm với giải phóng kinh tế và khả năng để phát triển một nền kinh tế thị trường mà mỗi quốc gia có cách làm riêng. Liên Xô cũng gây ảnh hưởng tới sự sụp đổ của Đông Âu, các quốc gia trước đây bị áp đặt theo một mô hình kinh tế cộng sản có thể chọn được hướng phát triển kinh tế riêng cho mình. Điều này cũng ứng dụng cho Đông Đức mà năm 1990 đã thống nhất với Ba Lan, Hungary, Romania và Bulgaria sau khi gia nhập Liên minh châu Âu. Trước năm 1995, tất cả các nền kinh tế mới đã được cung cấp ít hay nhiều dữ liệu đáng tin cậy GNI bình quân đầu người, và trước năm 2005, người ta có thể so sánh tỷ lệ tăng trưởng trong 10 năm qua.

Lý thuyết văn hóa nhằm giải quyết phép lạ về kinh tế Đông Á thường bị chỉ trích cho sự thất bại tại sao Đông Á không đạt được sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ sớm hơn? Chắc chắn rằng, giá trị của Nho giáo đã lỗi thời. Tại sao nó thống trị trong 2500 năm, lại mang đến điều kỳ diệu vào nửa sau thế kỷ XX. Nhà xã hội học người Đức Max Weber đã trả lời câu hỏi này 8 năm trước. Ông quan sát và thấy rằng cái gọi là Đạo lý làm việc Tin lành (về cơ bản là tên khác của bộ giá trị liên quan tới tăng trưởng kinh tế mà chúng tôi thảo luận ở bài này) có thể mang lại kết quả chỉ trong giai đoạn cụ thể. Trong trường hợp của chúng tôi, hai điều kiện đã được thỏa mãn:

1/ Sử dụng sự sẵn có của công nghệ phương Tây.

2/ Hội nhập thị trường địa phương với thị trường thế giới của cung, cầu cho hàng hóa và dịch vụ.

Tuy nhiên, điều kiện thứ ba hóa ra là sự nghèo khổ ban đầu. LTO giải thích tại sao một số xã hội tốt hơn những xã hội khác đã thành công trong việc từ nghèo đói tới giàu có, mà không phải là từ giàu có tới giàu có hơn. Sự thành công của những con rồng Đông Á đã bị vấp phải cuộc khủng hoảng kinh tế khu vực năm 1997, sự kiện đã đột ngột cắt mạch phát triển kinh tế của họ.

Sự xem xét này khơi nguồn cảm hứng cho chúng tôi để có một cái nhìn khác về mối quan hệ giữa LTO – WVS và sự tăng lên trong GNI trung bình đầu người từ 1995 tới 2005. Chúng tôi chia 84 quốc gia, chúng tôi có cả dữ liệu tăng trưởng kinh tế và LTO – WVS, trên cơ sở GNI bình quân đầu người của quốc gia đó năm 1995 thành 54 nước giàu và 30 nước nghèo.

Trong hình 7 – 1, tỷ lệ của GNI bình quân đầu người năm 2005 trên GNI bình quân đầu người năm 1995 chống lại LTO – WVS của 84 nước. Đối với 54 nước nghèo, sự tương quan này tích cực đáng kể (mang dấu dương), đối với 30 nước giàu, lại có sự tương quan tiêu cực (mang dấu âm).

Các mối tương quan giữa LTO và sự phát triển kinh tế của các nước nghèo, thậm chí sau 1995, khẳng định giả thuyết Tân Nho giáo của Herman Kahn. Nó cũng chỉ ra những giá trị không thuộc Nho giáo có liên quan tới sự phát triển kinh tế. Tiết kiệm đóng vai trò quan trọng. Trong một nghiên cứu độc lập, Misho Minkov và Vesselin Blagoev thêm vào đó sự không quan trọng của giải trí. Họ trích dẫn những nhà kinh tế của nước Mỹ không nhìn thấy sự kỳ diệu trong việc phát triển kinh tế ở Đông Á và quy cho nó cách làm việc cứng nhắc, lỗi thời, tiết kiệm và giáo dục tốt hơn. Tất nhiêu câu hỏi vẫn còn là: Tại sao Đông Á đi theo con đường này mà các nước khác thì không?

Thật thú vị là bản Điều tra giá trị Trung Hoa đã lấy một nước Đông Á rồi cách ly một chiều giá trị để chứng minh vai trò của văn hóa trong sự phát triển kinh tế và cung cấp sự giải thích của thành công về kinh tế của những con rồng Đông Á này. Trong khi chờ đợi, chúng ta chuyển thêm một bước cao hơn: chúng tôi phát hiện ra rằng kết luận tương tự có thể được rút ra từ dữ liệu cho đến nay bị giấu trong điều tra giá trị Trung Hoa, chủ yếu là công cụ của phương Tây. Logic của sự tăng trưởng kinh tế của những con rồng này bây giờ kéo dài sự tăng trưởng của một vài nền kinh tế Đông Âu từ năm 1995 tới 2005.

(còn tiếp)

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Geert Hofstede, Gert Jan Hofstede & Micheal Minkov – Văn hóa và tổ chức, phần mềm tư duy – NXB ĐHQGHN 2013.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s