Philippines vừa muốn viện trợ quân sự vừa muốn viện trợ kinh tế

Giới phân tích Trung Quốc nghi ngờ rốt cuộc liệu Philippines có thực sự thay đổi, chia tay với đồng minh lâu đời của mình là Mỹ hay không? Trong suốt hành trình của chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte luôn bày tỏ thái độ xa rời Mỹ, khiến người ta có cảm giác Philippines đang “phản bội” lại Mỹ, điều cũng khiến mọi người ngạc nhiên. Thế nhưng như đã nói ở trên, sau khi nhận được phần quà hậu hĩnh từ Trung Quốc, ngay sau khi trở về Philippines, Rodrigo Duterte đã vội vàng đính chính rằng ý tứ trong cách nói chia tay với Mỹ, hoàn toàn không phải là cắt đứt quan hệ với Mỹ. Thậm chí Rodrigo Duterte còn tuyên bố hiện có rất nhiều kiều dân Philippines đang sinh sống ở Mỹ, duy trì quan hệ với Mỹ phù hợp lợi ích quốc gia của Philippines. Vì thế, giới phân tích Trung Quốc lý giải chẳng qua Mỹ đang trong giai đoạn bầu cử tổng thống, chưa biết ai sẽ lên nắm quyền nước Mỹ, cho nên tuyên bố của Rodrigo Duterte trong thời điểm này cơ bản không ảnh hưởng nhiều đến quan hệ Philippines – Mỹ trong tương lai. Ngay cả việc Rodrigo Duterte lăng mạ Tổng thống Obama sắp mãn nhiệm cũng không ảnh hưởng nhiều đến hướng đi chính trị của mình trong thời gian tới. Nếu nước Mỹ không ở trong hoàn cảnh bầu cử tổng thống mới, có thể Rodrigo Duterte đã không có những phát ngôn mạnh miệng như vậy.

Như vậy, cái gọi là xa Mỹ, thân Trung Quốc chỉ là sự giải thích phiến diện, Trung Quốc không cần thiết phải coi đó là thực tế. Suy cho cùng Philippines cần có sự bảo hộ quân sự từ Mỹ, quan hệ đồng minh giữa hai nước suốt 75 năm qua không thể nói là cắt đứt. Ngay cả khi Rodrigo Duterte tuyên bố không còn nghe theo Mỹ trong mọi việc, cần phải thông qua tăng cường quan hệ với Trung Quốc để thực thi chính sách ngoại giao độc lập hơn. Trên thực tế, tính toán của Rodrigo Duterte chính là “nghiêng bên này, ngả bên kia”, đi trên dây giữa Mỹ và Trung Quốc, một mặt mong muốn có được “sức mạnh” của Mỹ làm ô bảo hộ an ninh quốc gia của Philippines, mặt khác tranh thủ tiền của Trung Quốc để cải thiện kinh tế, dân sinh.

Giới phân tích Trung Quốc phần đông cho rằng cái gọi là “xa Mỹ, thân Trung Quốc” của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte là sách lược thuận theo thời thế, giống như kiểu “gió chiều nào che chiều đấy”, dù gì thì Mỹ cũng lên ánh hành động giết sạch tội phạm ma túy của Rodrigo Duterte. Vậy thì quay sang Trung Quốc tìm kiếm viện trợ kinh tế là cách làm đúng kiểu của “kẻ không bỏ lỡ thời cơ là tuấn kiệt”. Hơn thế, nhấn mạnh quan hệ với Trung Quốc còn tạo ra lợi thế để Rodrigo Duterte mặc cả trong quan hệ với Mỹ, dọn đường để Rodrigo Duterte thuận lợi trong “giao dịch” với tổng thống mới của Mỹ. Trung Quốc cũng thừa hiểu quan hệ thâm căn cố đế Philippines – Mỹ, mỗi nước đi một hướng là điều không thực tế. Hơn thế, chính khách mạnh mồm như Rodrigo Duterte sẽ không thể tin cậy tuyệt đối. Có điều, xuất phát từ tầm cao chiến lược, để phá vỡ chính sách bao vây của Mỹ, Trung Quốc luôn có nhu cầu lôi kéo Philippines về bên mình. Hơn thế năm 2017, Philippines sẽ đảm nhận chức chủ tịch luân phiên ASEAN, lợi dụng chủ trương thân Trung Quốc của Rodrigo Duterte, Trung Quốc sẽ thuận lợi hơn trong việc “ổn định” các nước ASEAN, nhất là vấn đề liên quan đến tranh chấp chủ quyền biển Hoa Nam, đồng thời hạn chế ảnh hưởng của Mỹ đối với các nước ASEAN.

Thách thức quan hệ Trung Quốc – Philippines đang ở phía trước

Theo giới phân tích Trung Quốc, với nước này, bản thân chuyến thăm cấp nhà nước trong vòng 4 ngày của Tổng thống Philippines Duterte đã có thể coi là thành công, thậm chí là sự khởi đầu cải thiện toàn diện quan hệ hai nước. Thế nhưng, cần phải nhận thấy rằng quan hệ hai nước phát triển chưa hẳn là thuận buồm xuôi gió, vẫn còn rất nhiều trở ngại phải vượt qua. Không thể phủ nhận rằng thay đổi trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc năm 2016 này. Bởi vì nó làm thay đổi cục diện bị động của Trung Quốc trong vấn đề biển Hoa Nam, đồng thời quyền chủ động của Mỹ trong vấn đề biển Hoa Nam bị tấn công. Thế nhưng, Trung Quốc cũng cần tỉnh táo nhận thấy việc cải thiện quan hệ Trung Quốc – Philippines hoàn toàn dựa vào một mình ông Rodrigo Duterte là không tưởng, nếu như bất kỳ sự cố nào xảy ra với Duterte, quan hệ Trung Quốc – Philippines đều có thể bất ngờ thay đổi.

Giới phân tích Trung Quốc nêu rõ quan hệ Mỹ – Philippines nhất thời bị ảnh hưởng, nhưng nền tảng cảu quan hệ hai nước không dễ gì lay chuyển. Hiện nay, chính khách thuộc phái thân Mỹ của Philippines có mặt trong mọi cơ quan công quyền của Philippines. Thẩm phán Tòa án tối cao Philippines Antonio Carpio từng cảnh báo, quyền lợi chủ quyền của Philippines ở vùng biển còn tồn tại tranh chấp trên biển Hoa Nam có thể trở thành ngòi nổ tiềm ẩn cho hành động luận tội Tổng thống Rodrigo Duterte. Điều đáng chú ý là những chính khách thuộc phái thân Mỹ trong thời gian Aquino III nắm quyền đều là tầng lớp được lợi. Giờ đây họ bị Rodrigo Duterte gạt ra bên lề, với oán hận trong lòng, việc họ mưu đồ tập hợp lực lượng, đợi Rodrigo Duterte mắc sai lầm để tiến hành tấn công chính trị là khả năng hoàn toàn có thể xảy ra.

Bên cạnh đó, sau khi lên nắm quyền tại Philippines, Rodrigo Duterte rầm rộ triển khai chiến dịch chống tội phạm ma túy và nhanh chóng thay đổi chính sách ngoại giao, điều này khiến mọi người có thể cảm hận chiến lược này là nóng vội và đem lại hậu họa khôn lường, ngay cả sự an toàn của bản thân Rodrigo Duterte cũng tồn tại rủi ro lớn. Truyền thông Philippines từng đưa tin một số người dân Philippines nhận được tin nhắn bí hiểm, kêu gọi mọi người vào tháng 1/2017 tiến hành biểu tình chống Rodrigo Duterte, thực hiện kế hoạch B thay thế tổng thống, đưa phó tổng thống lên nắm quyền.

Quan hệ Trung Quốc – Philippines chưa thể lạc quan quá sớm

Phân tích kỹ các thảo thuận mà hai bên đạt được khi Rodirgo Duterte thăm Trung Quốc có thể thấy còn rất nhiều vấn đề nhạy cảm hai bên còn tồn tại bất đồng. Ví như vấn đề hợp tác nghề cá, do phía Philippines không chấp nhận được những điều kiện cụ thể của Trung Quốc, nên hai bên đã không đạt được nhận thức chung. Ngoài ra, Trung Quốc cũng không chấp nhận tuần tra chung tại vùng biển bãi cạn Scarborough…

Còn về những tuyên bố của Rodrigo Duterte tại Bắc Kinh như “chia tay với Mỹ cả về quan hệ kinh tế lẫn quân sự”, phía Mỹ cho biết cho đến nay nước này vẫn chưa nhận được bất cứ văn bản yêu cầu nào từ phía Chính phủ Philippines liên quan đến việc kết thúc quan hệ an ninh và kinh tế giữa hai nước. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby từng bày tỏ, Mỹ vẫn tin tưởng và tuân thủ hiệp ước đã ký với Philippines. Mỹ không chỉ có quan hệ chặt chẽ với chính phủ mà còn với cả nhân dân Philippines. Mỹ hy vọng quan hệ này sẽ tiếp tục được duy trì. Chuyên gia khách mời của Viện Nghiên cứu tài chính Trung Dương thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, Trương Kính Vĩ phân tích, chuyến thăm Trung Quốc lần này của Rodrigo Duterte chỉ khiến quan hệ Trung Quốc – Philippines hạ cánh mềm. Để biết tương lai quan hệ hai nước phát triển như thế nào, vẫn cần đợi quan sát hành động và phát ngôn tiếp theo của Chính quyền Rodrigo Duterte. Dù sao, kể cả khi điều chỉnh chiến lược châu Á – Thái Bình Dương, Mỹ cũng không dễ gì vứt bỏ cứ điểm chiến lược Philippines. Quan hệ Trung Quốc – Philippines vẫn chịu sự ràng buộc bởi những thay đổi của quan hệ Philippines – Mỹ cũng như sự phát triển quan hệ 3 bên Trung Quốc – Mỹ – Philippines.

Giới phân tích Trung Quốc thừa nhận tương lai phát triển quan hệ Trung Quốc – Philippines tồn tại nhiều nhân tố không xác định. Một là việc Chính quyền Rodrigo Duterte “xa Mỹ” chỉ là tạm thời, cùng lắm cũng chỉ là trong nhiệm kỳ tổng thống của Rodrigo Duterte, Philippines duy trì quan hệ “hữu hảo” với Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với sự cản trở của thế lực thân Mỹ tại Philippines. Nếu như tình cảm chống Trung Quốc trong Philippines dâng cao, Rodrigo Duterte sẽ buộc phải thay đổi thái độ trong quan hệ với Trung Quốc. Hai là việc Rodrigo Duterte “thân thiện” với Trung Quốc xuất phát từ sự bất bình trước việc Mỹ can dự vào công việc nội bộ của Philippines, phản đối lập trường chống ma túy, tấn công tội phạm ma túy của Rodrigo Duterte, và cũng xuất phát từ những toan tính kinh tế của Philippines. Ba là cùng với tình hình kinh tế, chính trị trong nước của Philippines và sự can thiệp của các nước ngoài vào khu vực, hai nước Trung Quốc và Philippines trong vấn đề biển Hoa Nam vẫn tồn tại bất đồng nghiêm trọng, đây là nhân tố không xác định nhất trong tương lai quan hệ Trung Quốc – Philippines.

Nguồn: Nguyệt san “Quảng Giác kính” (Hong Kong) – 15/12/2016

TLTKĐB – 07/01/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s