Tiêu chuẩn và quy tắc của kiến trúc tài chính thế giới

Helmut Reisen

Trung tâm Phát triển của OECD

 

1/ Phải hiểu “tiêu chuẩn tài chính” là gì?

Từ cuộc khủng hoảng Mexico giai đoạn 1994 – 1995, và nhất là sau các cuộc khủng hoảng tại các thị trường mới nổi giai đoạn 1997 – 1998, cái mà ta quen gọi là “cộng đồng quốc tế” ngày càng thấy được tầm quan trọng của việc thiết kế, thông qua, thực thi và đánh giá các tiêu chuẩn và quy tắc, do vai trò cơ bản của chúng trong việc phòng ngừa khủng hoảng. Được thành lập vào tháng 4 năm 1999 trong khuôn khổ những nỗ lực được triển khai nhằm củng cố các hệ thống tài chính nhằm nâng cao công tác phối kết hợp giữa các tổ chức chịu trách nhiệm trong lĩnh vực này, Diễn đàn ổn định tài chính (FSF) đã cho đăng trên trang web của mình tại địa chỉ: http://www.fsforum.rog/Standards/Home.html, một tuyển tập các tiêu chuẩn (Compendium of Standards), được cập nhật vào tháng 6 năm 2001. Trong số 69 tiêu chuẩn được liệt kê, có 12 tiêu chuẩn được xác định là then chốt đối với sự ổn định của các hệ thống tài chính (xem bảng 1)

Bảng 1 – Các tiêu chuẩn then chốt đối với sự ổn định của các hệ thống tài chính

Lĩnh vực Tiêu chuẩn Tổ chức đề xướng
Tính minh bạch của chính sách kinh tế vĩ mô và các số liệu
Tính minh bạch của chính sách tài chính Bộ luật về các hành vi chuẩn về sự minh bạch của chính sách tiền tệ và tài chính IMF
Tính minh bạch của chính sách tài khóa Bộ luật về các hành vi chuẩn trong lĩnh vực minh bạch tài chính công IMF
Phổ biến dữ liệu Tiêu chuẩn đặc biệt về phổ biến dữ liệu (NSDD)

Hệ thống tổng hợp phổ biến dữ liệu (SGDD)

IMF
Cơ sở hạ tầng của các định chế và thị trường
Mất khả năng thanh toán Các nguyên tắc và đường lối chỉ đạo về các hệ thống mất khả năng thanh toán và quyền của các chủ nợ hiệu quả Ngân hàng thế giới
Điều hành doanh nghiệp Các nguyên tắc về điều hành doanh nghiệp OECD
Kế toán Các tiêu chuẩn kế toán quốc tế (IAS) IASB
Kiểm toán Các tiêu chuẩn kiểm toán quốc tế (ISA) IFAC
Thanh toán Các nguyên tắc cơ bản đối với các hệ thống thanh toán có tầm quan trọng hệ thống CSPR
Tính toàn vẹn của thị trường 40 khuyến cáo của Nhóm hành động tài chính trong lĩnh vực rửa tiền GAFI
Luật lệ và kiểm soát của khu vực tài chính
Kiểm soát ngân hàng Các nguyên tắc cơ bản để kiểm soát ngân hàng có hiệu quả CBCB
Thanh toán các chứng khoán Các mục tiêu và nguyên tắc thanh toán chứng khoán OIVC
Kiểm soát khu vực bảo hiểm Các nguyên tắc cơ bản về kiểm soát khu vực bảo hiểm AICA

OECD: Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế

IASB: Ủy ban quốc tế về các tiêu chuẩn kế toán

IFAC: Liên đoàn quốc tế các kiểm toán viên

CSPR: Ủy ban về các hệ thống thanh toán

GAFI: Nhóm Hành động tài chính

CBCB: Ủy ban Basle về kiểm soát ngân hàng

OICV: Tổ chức quốc tế các ủy ban chứng khoán

AICA: Hiệp hội quốc tế các kiểm soát viên bảo hiểm

Nguồn: Diễn đàn Ổn định tài chính

Các tiêu chuẩn xác định các nguyên tắc, các hành vi và các đường lối chỉ đạo được chấp nhận rộng rãi trong một lĩnh vực cụ thể. Trên phương diện nghĩa vụ, độ chính xác và mức độ ủy quyền, các tiêu chuẩn là các quy tắc ít ràng buộc hơn (“soft law”).

Để thực thi, nên phân định các tiêu chuẩn này theo mức độ đặc thù:

+ Nguyên tắc là các quy tắc cơ bản được áp dụng cho một lĩnh vực hoạt động rộng. Thông thường, các nguyên tắc được trình bày bằng những khái niệm tổng quát và do đó tạo ra một phạm vi tùy nghi khi áp dụng để có thể điều chỉnh cho thích hợp với hoàn cảnh từng nước;

+ Thông lệ mang tính đặc thù hơn và nêu chi tiết các phương thức áp dụng các nguyên tắc trong bối cảnh hẹp hơn;

+ Phương pháp và đường lối chỉ đạo cung cấp những chỉ dẫn chi tiết về các biện pháp cần áp dụng hay về những đòi hỏi cần thỏa mãn và tương đối đặc thù để có thể cho phép đánh giá tương đối khách quan mức độ tôn trọng các quy tắc;

Phạm vi áp dụng của các tiêu chuẩn có thể được xem xét trên phương diện ngành nghề hoặc công năng:

+ Quan điểm ngành nghề chia ra thành các khu vực kinh tế và định chế mà đối với mỗi khu vực lại có nhiều tiêu chuẩn được xác định. Các khu vực đó có thể là hành chính và ngân hàng trung ương, hệ thống ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và khu vực doanh nghiệp;

+ Quan điểm công năng: Nhìn chung, các tiêu chuẩn được xác lập trong từng khu vực theo các tiêu chí công năng để phân chia thành các lĩnh vực như điều hành doanh nghiệp, kế toán, phân phối dữ liệu và minh bạch, mức độ vốn tự có, quy tắc và kiểm soát, phân chia thông tin, quản lý rủi ro, thanh toán, đạo đức doanh nghiệp…

Các tiêu chuẩn được xác lập trong lĩnh vực chính sách kinh tế vĩ mô và tính minh bạch thống kê cũng như các tiêu chuẩn về kiểm soát ngân hàng nằm trong số những tiêu chuẩn tài chính thường hay được đánh giá và áp dụng nhất. Đó là các tiêu chuẩn sau:

+ Bộ luật về các hành vi chuẩn về sự minh bạch của chính sách tiền tệ và tài chính xác định những hành vi minh bạch nên có trong việc thực thi chính sách tiền tệ ở các ngân hàng trung ương và trong việc thực thi chính sách tài chính ở ngân hàng trung ương và các cơ quan tài chính khác.

+ Bộ luật về các hành vi chuẩn trong lĩnh vực minh bạch tài chính công đưa ra những nghãi vụ minh bạch để bảo đảm với công chúng và thị trường tài chính rằng cơ cấu và các hoạt động tài chính của các cơ quan hành chính công được xác định rõ ràng và căn cứ của chính sách tài khóa có thể dễ dàng được đánh giá;

(còn tiếp) 

Nguồn: Hội đồng phân tích kinh tế – Khủng hoảng nợ, phòng ngừa và giải pháp – NXB CTQG 2005

Daniel Cohen từ Đại học Sư phạm, CEPREMAP và CEPR (Pháp), Richard Portes từ London Business School, EHESS và CEPR.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s