Bất kể với các vũ khí động năng hay không động năng (tức là vũ khí mạng), ưu tiên nhằm mục tiêu cao nhất đối với Trung Quốc sẽ là các phương tiện tấn công, các căn cứ, và những sự tập trung lực lượng của Mỹ trong khu vực. Với Mỹ, sẽ là các khả năng A2/AD của Trung Quốc, chủ yếu được đặt ở Trung Quốc. Sự khác biệt quan trọng giữa xung đột cường độ nhẹ và mạnh là Mỹ sẽ tấn công các mục tiêu trên đất Trung Quốc trong xung đột cường độ mạnh chứ không phải xung đột cường độ nhẹ. Do không có khả năng Trung Quốc sẽ cầu hòa khi bị tấn công trên lãnh thổ của mình, các cuộc tấn công lên lục địa có thể kéo dài một cuộc chiến khốc liệt.

Vì các mục đích phân tích, khoảng thời gian có thể ngắn hoặc dài, ngắn nghĩa là vài ngày hay vài tuần và dài nghĩa là một năm hoặc hơn. Các cuộc chiến tranh dài hơn cũng là có thể nhưng không được xem xét ở đây. Một vài yếu tố có thể kéo dài một cuộc chiến tranh Trung – Mỹ: không có một người chiến thắng rõ ràng, sự quyết tâm của cả hai bên kiên trì vì các quyền lợi, các kết quả của cuộc chiến đấu cho đến thời điểm đó, các kết quả được trông đợi của cuộc chiến đấu tiếp tục, và việc không có khả năng quyết định các điều khoản của một thỏa thuận ngừng bắn. Những thiệt hại quân sự và phí tổn kinh tế lớn, như được trông đợi ở một cuộc xung đột khốc liệt, có thể hoặc củng cố hoặc làm suy yếu quyết tâm, phụ thuộc vào các yếu tố tâm lý và chính trị điều mà khó để dự đoán. Cả hai bên có thể lựa chọn đi từng bước và hạn chế các hoạt động như một cách bảo vệ khả năng chiến đấu của mình, nhưng một lần nữa, sự thôi thúc sử dụng các lực lượng có khả năng nhắm đúng mục tiêu chống lại các lực lượng có khả năng nhắm đúng mục tiêu là có thể mạnh mẽ.

Trong khi cường độ phụ thuộc vào việc sử dụng và thiệt hại của cuộc tấn công can dự của Mỹ và các khả năng A2/AD của Trung Quốc, tầm quan trọng của tiềm năng quân sự toàn bộ, bao gồm quân tiếp viện và khả năng huy động, có thể kéo dài hơn khoảng thời gian của cuộc chiến. Tương tự, khả năng phục hồi kinh tế, sự ủng hộ chính trị, và sự giúp đỡ quốc tế có thể tác động đến khả năng tiếp tục chiến đấu của một hoặc cả hai bên. Cả Mỹ lẫn Trung Quốc có khả năng đáng kể, nếu không phải là bất cân xứng, để kéo dài một cuộc xung đột mà không bên nào bị ép buộc về mặt quân sự hoặc sẵn sàng về mặt chính trị để chấm dứt.

Một câu hỏi quan trọng là liệu bên này hay bên kia có thể đạt được một lợi thế rõ ràng trong những giai đoạn đầu của một cuộc xung đột cường độ mạnh đến nỗi mà bên còn lại hầu như không có lựa chọn nào ngoài nhượng bộ không. Khả năng của Mỹ đạt được lợi thế như vậy đang giảm khi Trung Quốc cải thiện các khả năng A2/AD của họ. Đồng thời, khả năng này ngày càng tăng của Trung Quốc để ngăn cản một lợi thế quyết định, lúc ban đầu của Mỹ không nhất thiết chuyển thành khả năng của nước này kết thúc nhanh chóng một cuộc chiến tranh theo các điều kiện của họ.

Bởi vì một cuộc xung đột cường độ nhẹ sẽ đặt ra các yêu cầu nhỏ hơn đối với toàn bộ khả năng tiến hành chiến tranh so với một cuộc xung đột khốc liệt, nó có khả năng kéo dài hơn so với xung đột khốc liệt – thậm chí trở thành một “cuộc xung đột bị đóng băng”. Ngược lại, và rõ ràng, một cuộc xung đột kéo dài, khốc liệt sẽ liên quan đến những phí tổn lớn hơn cho cả hai bên so với các trường hợp khác về phương diện quân sự, kinh tế và chính trị. Một cuộc xung đột dài, khốc liệt sẽ là tốn kém nhất không có nghĩa là nó có ít khả năng diễn ra nhất. Sự bố trí lực lượng vào mọi lúc để duy trì chiến đấu phụ thuộc không chỉ vào các kết quả, thiệt hại, và chi phí cho đến thời điểm đó mà còn vào những sự trông đợi điều gì sẽ đến. Miễn là không bên nào trông đợi thất bại, chiến sự có thể tiếp tục.

Hiện nay Mỹ có nhiều khả năng quân sự để tiến hành một cuộc chiến tranh dài, khốc liệt hơn Trung Quốc. Bởi vì, Mỹ có các lực lượng đáng kể được bố trí tại hoặc được chỉ định cho các khu vực khác mà họ có thể sử dụng trong một cuộc xung đột ở Tây Thái Bình Dương, dù các điều kiện an ninh trong những khu vực này có thể khiến cho họ miễn cưỡng làm vậy. (Trong nhiều năm, Lầu Năm Góc đã từ từ thoát ra khỏi chuẩn mực truyền thống của họ về việc có các lực lượng toàn bộ đầy đủ để đồng thời chiến thắng 2 cuộc chiến tranh lớn). Hơn nữa, các lực lượng của Mỹ hiện nay có thể làm suy yếu các khả năng A2/AD của Trung Quốc nhanh hơn các khả năng A2/AD của Trung Quốc có thể làm suy yếu các lực lượng của Mỹ. Trong khi cả hai có thể trải qua những thiệt hại đáng kể trong chiến sự khốc liệt ban đầu, các triển vọng của Mỹ hiện nay nhìn tốt hơn của Trung Quốc.

Các điều kiện trong tương lai có thể thay đổi, do khả năng những thiệt hại lớn hơn của các lực lượng Mỹ trước A2/AD của Trung Quốc và đến lượt nó những thiệt hại giảm bớt của Trung Quốc trước những lực lượng này của Mỹ. Hơn nữa, vì các lợi thế tác chiến quân sự của Mỹ suy yếu, vị trí “đội nhà” của Trung Quốc có thể trở thành ít bất lợi hơn và là một tài sản hơn, nhờ các tuyến thông tin liên lạc và di chuyển nội tại. Hậu quả tất yếu của những lợi thế quân sự đang thay đổi này là khoảng thời gian chiến tranh được trông đợi, dù cường độ mạnh thế nào, có thể tăng lên khi các khả năng của Trung Quốc cải thiện, vì lý do đơn giản là Trung Quốc sẽ giữ lại nhiều hơn khả năng chiến đấu và đối mặt với ít áp lực chịu thua hơn. Nói chung hơn, một cuộc chiến tranh càng có khả năng ít cân xứng, nó càng ít có khả năng chấm dứt nhanh chóng với chiến thắng của bên mạnh hơn. Bởi vì các khả năng của Trung Quốc và Mỹ, các khái niệm điều hành, những khích lệ và trông đợi tất cả đều chỉ rõ chiến sự khốc liệt, điều này có thể có nghĩa rằng một cuộc chiến tranh có thể kéo dài lâu hơn và tốn kém hơn đã được giả định hoặc, một cách nghịch lý, hơn mức một trong hai bên sẽ mong muốn.

Những sự cân nhắc này nhấn mạnh ảo tưởng của việc giả định rằng chiến sự bạo lực sẽ đặc biệt không kéo dài (như các nhà lãnh đạo châu Âu đã làm vào năm 1914!). Một lần nữa, Trung Quốc ưu tiên và lên kế hoạch một cuộc chiến tranh ngắn, cường độ mạnh bởi vì họ nghĩ đây là cách duy nhất để không thua cuộc. Tuy nhiên quan điểm này lờ đi việc Mỹ đang nhìn vào một hình ảnh phản chiếu: sau cuộc chiến đấu ngắn và cường độ mạnh, những thiệt hại trong tương lai của Mỹ sẽ ít hơn của Trung Quốc. Tuy nhiên nếu cho tới nay Mỹ nghĩ rằng một cuộc chiến tranh cường độ mạnh sẽ là ngắn bởi vì những thiệt hại của Trung Quốc sẽ vượt những thiệt hại của Mỹ với khoảng cách chênh lệch ngày càng tăng khi chiến sự vẫn tiếp tục, họ nên suy nghĩ lại.

Tiến lên phía trước, cả Trung Quốc và Mỹ cần suy tính khả năng một cuộc xung đột khốc liệt, kéo dài, không thể kiểm soát, và gây tàn phá, nhưng lại không có tính quyết định. Nếu chiến tranh bằng cách này hay cách khác nổ ra và cả hai bên đối mặt với các triển vọng như vậy, họ sẽ không nhất thiết được thúc đẩy để dừng chiến bằng thỏa thuận. Lịch sử cho thấy ít có sự khuyến khích rằng các đối thủ bị khóa chặt vào một cuộc chiến tranh đẫm máu nhưng không đi đến hồi kết sẽ nhất trí rút ngắn nó lại, hợp lý như nó có thể. Do đó, sự tự động và bất ổn định tiềm tàng vốn có trong lực đối kháng thông thường đặt ra một nhiệm vụ cho các nhà lãnh đạo chính trị phải đánh giá, đặt câu hỏi, chấp thuận, và tái xem xét các kế hoạch tiến hành chiến tranh.

Phụ thuộc vào các lựa chọn các nhà lãnh đạo chính trị đưa ra trong số các phương án do các chỉ huy quân sự đề nghị, hoặc một cuộc chiến tranh ngắn hoặc cuộc chiến tranh kéo dài có thể là cường độ mạnh hay nhẹ: nhóm tác giả xem xét cả 4 trường hợp. Đồng thời, dường như có khả năng hơn rằng một cuộc xung đột dài nhưng cường độ nhẹ sẽ bắt nguồn từ chiến sự cường độ thấp ban đầu hơn là từ chiến sự cường độ mạnh từ ban đầu và, ngược lại, chiến sự cường độ mạnh sẽ vẫn mạnh miễn là cuộc chiến còn kéo dài. Xét cho cùng, cả hai cuộc chiến tranh thế giới đã bắt đầu một cách tàn bạo, mà dai dẳng và thậm chí tăng cường ít nhiều trong các khoảng thời gian của chúng. Dĩ nhiên, không thể loại trừ việc một cuộc chiến tranh có thể bắt đầu ác liệt nhưng sau đó lắng xuống thành một cuộc chiến cấp độ thấp, bởi vì cả hai bên kết luận rằng họ không thể chiến thắng, từ chối nhượng bộ, và cố gắng tiết chế các thiệt hại của mình.

Một trong những sự cân đối làm bực mình nhất mà các nhà lãnh đạo đối mặt trong việc xác định chiến đấu quyết liệt và kéo dài như thế nào là giữa phí tổn chiến đấu và phí tổn thua cuộc. Phí tổn chiến đấu sẽ có xu hướng thúc đẩy việc hạn chế xung đột ngay cả nếu nó có nghĩa là để mất lợi thế; phí tổn thua cuộc sẽ có xu hướng thúc đẩy làm những gi họ có để chiến thắng, bao gồm tăng cường, mở rộng, và kéo dài xung đột. Chẳng hạn, Mỹ có thể cảm thấy tin tưởng có lý rằng họ có thể chiến thắng trong một cuộc chiến cường độ mạnh với Trung Quốc tuy nhiên đối mặt với các phí tổn nghiêm trọng đến nỗi họ có thể thà duy trì chiến tranh hạn chế và chấp nhận một kết quả ngoại trừ chiến thắng, dù có thể phù hợp với các lợi ích của Mỹ. Ngược lại, Trung Quốc có thể coi cái giá của việc thua một cuộc chiến tranh với Mỹ về chẳng hạn như Đài Loan là cao đến nỗi họ sẽ chịu đựng những phí tổn của cuộc xung đột cường độ mạnh, và có lẽ kéo dài. Nói chung, khi các triển vọng chiến thắng rõ ràng của mỗi bên suy giảm, như có thể là trường hợp trong những năm tới, cả hai bên phải tăng thêm tác dụng của các chi phí chiến đấu – một lý do chủ chốt tại sao cả hai phải xem xét nghiêm khắc về các hậu quả mà một cuộc chiến tranh có thể có.

(còn tiếp)

Nguồn: www.rand.org

CĐQT số 01/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s