Các nền tảng dân chủ

Cuối cùng thì một “Wikipedia các nền văn hóa” có thể giúp phối hợp nhiều hoạt động khác nhau trong một thế giới có mức độ đa dạng cao và làm cho chúng tương thích với nhau. Nó sẽ làm cho những nguyên tắc thành công vốn đa phần là tiềm ẩn của các nền văn hóa trên thế giới trở nên rõ ràng, để có thể được kết hợp theo những cách mới. Một “Dự án bản đồ gen văn hóa” như thế cũng sẽ là một loại dự án hòa bình, bởi vì nó sẽ nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của tính đa dạng về văn hóa và xã hội. Các công ty toàn cầu từ lâu đã biết rằng các đội nhóm có tính văn hóa đa dạng và đa ngành đạt được nhiều thành công hơn so với những đội nhóm đồng nhất. Tuy nhiên, khung cần thiết để tập hợp và đối chiếu có hiệu quả kiến ​​thức và ý tưởng từ nhiều người nhằm tạo ra trí tuệ tập thể vẫn còn thiếu ở nhiều nơi. Để thay đổi điều này, việc cung cấp các nền tảng thảo luận trực tuyến sẽ là điều rất hữu ích. Chúng cũng có thể tạo ra khung cần thiết để tiến hành một nền dân chủ kỹ thuật số, được nâng cấp, với nhiều cơ hội tham gia lớn hơn cho người dân. Điều này rất quan trọng, bởi vì có rất nhiều vấn đề mà thế giới ngày nay đang đối mặt chỉ có thể được quản lý với sự đóng góp của xã hội dân sự.

Nhờ Dữ liệu lớn, bây giờ chúng ta có thể đưa ra những quyết định tốt hơn dựa trên bằng chứng. Tuy nhiên, nguyên tắc kiểm soát từ trên xuống ngày càng thất bại, kể từ khi tính phức tạp của xã hội tăng lên một cách bùng nổ khi chúng ta tiếp tục phát triển mạng thế giới của chúng ta. Các cách tiếp cận kiểm soát phân tán sẽ trở nên ngày càng quan trọng hơn. Chỉ có bằng trí tuệ tập thể, chúng ta mới có thể tìm ra các giải pháp thích hợp cho những thách thức phức tạp của thế giới chúng ta.

Xã hội chúng ta đang ở ngã ba đường: Nếu các thuật toán mạnh hơn bao giờ hết bị kiểm soát bởi một vài người ra quyết định và làm giảm quyền tự quyết của chúng ta, thì chúng ta sẽ rơi trở lại vào phiên bản chế độ phong kiến ​​2.0, khi mà những thành tựu lịch sử quan trọng sẽ bị mất đi. Tuy nhiên, ngày nay, chúng ta có cơ hội để lựa chọn con đường dẫn đến thể chế dân chủ kỹ thuật số hoặc phiên bản chế độ dân chủ 2.0, mà tại đó tất cả chúng ta sẽ hưởng lợi (xem thêm https://vimeo.com/147442522).

Tiêu điểm về Trung Quốc: Liệu đây có phải là những gì mà xã hội tương lai trông giống như vậy không?

Việc kiểm soát hành vi và xã hội sẽ tác động đến cuộc sống của chúng ta như thế nào? Khái niệm Điểm công dân, hiện đang được thực hiện tại Trung Quốc, giúp chúng ta hình dung. Ở đó, tất cả người dân đều được đánh giá trên một thang điểm xếp hạng một chiều. Mọi thứ người dân làm đều thể hiện điểm cộng hoặc trừ. Điều này không chỉ nhằm mục đích giám sát quần chúng. Điểm số phụ thuộc vào cú nhấp chuột của một cá nhân trên Internet và hành vi ứng xử đúng đắn hay không về mặt chính trị của họ, và xác định các điều khoản về tín dụng, mức độ tiếp cận một số công việc, và khả năng được cấp thị thực du lịch. Do đó, Điểm công dân liên quan đến việc kiểm soát về mặt hành vi và xã hội. Ngay cả hành vi của bạn bè và người quen cũng tác động đến điểm số này, tức là nguyên tắc về trách nhiệm phe phái cũng được áp dụng: mọi người sẽ trở thành vừa là một người bảo vệ đức hạnh và vừa là một kẻ chỉ điểm; đồng thời các nhà tư tưởng phi chính thống đều bị cô lập. Nếu các nguyên tắc tương tự được truyền bá ở các nước dân chủ, thì cuối cùng cũng sẽ không thích hợp cho dù các quy tắc đó được các công ty nhà nước hoặc công ty có ảnh hưởng thiết lập. Trong cả hai trường hợp, những trụ cột của nền dân chủ sẽ bị đe dọa trực tiếp:

  • Việc theo dõi và đo lường tất cả các hoạt động có để lại dấu vết của kỹ thuật số sẽ tạo ra một kiểu người dân “trần trụi”, khi đó nhân phẩm và sự riêng tư của con người sẽ dần dần bị hạ cấp.
  • Các quyết định sẽ không còn được đưa ra một cách tự do, bởi vì một sự lựa chọn sai từ quan điểm của chính phủ hoặc của công ty xác định các tiêu chí của hệ thống chấm điểm sẽ có những hậu quả tiêu cực. Quyền tự chủ của cá nhân, về nguyên tắc, sẽ bị bãi bỏ.
  • Mỗi sai lầm nhỏ đều sẽ bị trừng phạt và không ai thoát được sự ngờ vực. Nguyên tắc suy đoán vô tội sẽ trở nên lỗi thời. Những lời buộc tội theo cách dự đoán của công an thậm chí có thể dẫn đến các hình phạt cho những vi phạm không xảy ra, mà chỉ là dự kiến ​​sẽ xảy ra.
  • Khi các thuật toán cơ bản không thể hoạt động mà không sai sót hoàn toàn, thì nguyên tắc sòng phẳng và công lý sẽ được thay thế bằng một sự tùy tiện kiểu mới, mà con người ta hầu như không có khả năng tự bảo vệ bản thân.
  • Nếu các mục tiêu cá nhân được thiết lập từ bên ngoài, thì khả năng tự phát triển cá nhân sẽ bị loại bỏ và, vì thế, cũng sẽ loại bỏ luôn chế độ đa nguyên dân chủ.
  • Các chuẩn mực văn hóa và xã hội cục bộ sẽ không còn được dùng làm cơ sở cho các hành vi thích hợp phụ thuộc vào tình huống.
  • Việc kiểm soát xã hội với một mục tiêu đơn chiều sẽ dẫn đến nhiều cuộc xung đột hơn và, vì thế, đến tình trạng mất an ninh. Con người luôn trong trạng thái trông đợi những bất ổn nghiêm trọng, như chúng ta đã thấy trong hệ thống tài chính của chúng ta.

Một kiểu kiểm soát xã hội như vậy sẽ quay lưng lại với những người dân tự chịu trách nhiệm để biến họ thành những kẻ hạ đẳng, dẫn đến một phiên bản chế độ phong kiến ​​2.0. Điều này đối nghịch hoàn toàn với các giá trị dân chủ. Do đó, đã đến lúc cho phiên bản Khai sáng 2.0, sẽ dẫn đến phiên bản chế độ dân chủ 2.0, dựa trên sự tự quyết dựa trên kỹ thuật số. Điều này đòi hỏi phải có những công nghệ có tính dân chủ: những hệ thống thông tin, phù hợp với các nguyên tắc dân chủ – nếu không chúng sẽ phá hủy xã hội của chúng ta.

“CÚ HÍCH LỚN” – THIẾT KẾ TỒI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Người nào nắm được một khối lượng lớn dữ liệu có thể thao túng con người theo những cách tinh tế. Nhưng ngay cả những người ra quyết định nhân từ đều có thể làm nhiều điều xấu hơn là điều đúng, theo Dirk Helbing.

Những người ủng hộ Cú hích lớn lập luận rằng con người không đưa ra được những quyết định tối ưu và, do đó, cần phải giúp đỡ họ. Trường phái tư duy này được gọi là chủ nghĩa gia trưởng. Tuy nhiên, Cú hích lớn không lựa chọn cách thức thông báo và thuyết phục con người. Thay vào đó, nó khai thác các điểm yếu tâm lý để đưa chúng ta đến một số hành vi ứng xử, có nghĩa là đã đánh lừa chúng ta. Cách tiếp cận khoa học làm nền tảng cho phương pháp này được gọi là “chủ nghĩa hành vi”, mà trên thực tế đã lỗi thời từ lâu.

Nhiều thập kỷ trước, Burrhus Frederic Skinner kích thích có điều kiện những con chuột, chim bồ câu và chó bằng thưởng phạt (ví dụ, bằng cách cho ăn hoặc áp dụng những cú sốc điện đau đớn). Ngày nay, người ta cố gắng kiểm soát có điều kiện con người theo những cách tương tự. Thay vì bị nhốt trong một hộp Skinner, chúng ta đang sống trong một “bộ lọc bong bóng”: với thông tin cá thể hóa, suy nghĩ của chúng ta đã bị điều khiển. Với giá cả cá thể hóa, chúng ta có thể thậm chí bị trừng phạt hoặc được khen thưởng, ví dụ, vì những cú nhấp chuột được mong muốn (hoặc không được mong muốn) trên Internet. Sự kết hợp của Cú hích với Dữ liệu lớn, do đó, đã dẫn đến một hình thức Cú hích mới mà chúng ta có thể gọi là “Cú hích lớn”. Khối lượng ngày càng tăng những thông tin cá nhân về bản thân, thường được thu thập mà không có sự đồng ý của chúng ta, tiết lộ những gì chúng ta nghĩ, cách thức chúng ta cảm nhận và cách thức chúng ta có thể được thao túng như thế nào. Những thông tin riêng tư này được khai thác để thao túng chúng ta đưa ra những lựa chọn lẽ ra sẽ không được chọn nếu trong hoàn cảnh khác, để mua một số sản phẩm đắt đỏ hoặc mua những sản phẩm mà chúng ta không cần, hoặc có thể để chúng ta bỏ phiếu cho một đảng phái chính trị nào đó.

(còn tiếp)

Huỳnh Thiện Quốc Việt dịch

Nguồn: “Will Democracy Survive Big Data and Artificial Intelligence?”, Scientific American, February 25, 2017.

http://www.phantichkinhte123.com/2017/04/lieu-nen-dan-chu-co-song-sot-qua-du.html

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s