Một trong những hình thức khủng hoảng phức tạp và tàn khốc nhất là tấn công khủng bố. Bởi các cuộc tấn công khủng bố là cố ý, chúng rất khó, nếu không muốn nói là không thể, hoàn tàon ngăn chặn được. Sự cố ý của chúng cũng tạo ra sự rối loạn về tình cảm và tâm lý nghiêm trọng cho người dân. Trên thực tế, mục tiêu của khủng bố là tạo ra sự tổn hại rộng lớn về tâm lý. Khủng bố có thể có nhiều dạng, bao gồm tấn công cơ sở hạ tầng bằng các vũ khí thông dụng, vũ khí hủy diệt hàng loạt, tấn công khủng bố trên mạng, và thậm chí cả vũ khí sinh học.

Trong phần lớn lịch sử nước Mỹ, khủng bố không được coi là một mối đe dọa nghiêm trọng trong nước. Hầu hết các vụ khủng bố chỉ diễn ra ở Trung Đông hoặc châu Âu. Chỉ có một vài vụ khủng bố lớn diễn ra trong nước Mỹ trước vụ tấn công vào Lầu Năm Góc và Trung tâm Thương mại Thế giới ngày 11 tháng 9 năm 2001. Vụ khủng bố trong nước đầu tiên diễn ra vào năm 1920, khi một quả bom được đặt trong một chiếc xe ngựa đỗ trên phố Wall nổ tung, giết chết 35 người. Lỗi được đổ cho những người bonsevich hoặc những người khủng bố theo chủ nghĩa vô chính phủ. Vào năm 1975, một quả bom phát nổ ở nhà hàng Fraunces Tavern, thành phố New York, làm 4 người thiệt mạng và 50 người bị thương. Một nhóm người theo chủ nghĩa dân tộc Peurto Rico đã nhận trách nhiệm.

Vào năm 1936, 6 người chết và 1040 người bị thương khi một chiếc xe bom phát nổ ở garage ở tầng hầm của Trung tâm Thương mại Thế giới, 6 người đàn ông Trung Đông bị kết tội đã đặt bom.

Vụ tấn công khủng bố tồi tệ nhất trong lịch sử nước Mỹ cũng nhằm vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York. Vào ngày 11 tháng 09 năm 2001, hai máy bay phản lực, chất đầy nhiên liệu phản lực và hành khách, đã được cố ý lái đâm thẳng vào tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới. Một chiếc máy bay khác đã đâm vào Lầu Năm Góc, và một chiếc thứ tư rơi xuống một cánh đồng ở Pennsylvania. Các vụ tấn công đã được lần dấu vết đến một tổ chức khủng bố gọi là Al-Qaeda, cầm đầu bởi một trùm khủng bố nổi tiếng, Osama bin Laden. Các vụ tấn công này và sự phản ứng sau đó đã làm thay đổi những hiểu biết cơ bản về khủng bố và biến khủng bố thành quan tâm hàng đầu của nước Mỹ.

Để minh họa khái niệm sự không chắc chắn, truyền đạt thông tin có hiệu quả, và khả năng lãnh đạo, chúng tôi sẽ miêu tả ba trong số các phản ứng quan trọng nhất trước các sự kiện khủng bố trong nước Mỹ: Phản ứng của Rudolph Giuliani trước các vụ tấn công Trung tâm Thương mại Thế giới; Phản ứng của Thống đốc bang Oklahoma Frank Keating trước vụ đánh bom thành phố Oklahoma, và phản ứng của Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh (CDC) trước các vụ tấn công bệnh Than năm 2001 và SARS. Sau mỗi trường hợp này là một loạt các câu hỏi để giúp bạn áp dụng các nguyên tắc đã được miêu tả.

SỰ KHÔNG CHẮC CHẮN TRONG KHỦNG HOẢNG

Trường hợp 11 tháng 9

Các vụ khủng bố 11 tháng 9 đã thay đổi thế giới một cách cơ bản. Hiểu biết thông thường của chúng ta về nhữung gì được coi là bình thường đã bị thay đổi. Trước 11 tháng 9, an ninh ở sân bay chẳng hạn, thường là tối thiểu. Phần lớn khách du lịch ghét sự xâm phạm của kiểm tra an ninh. Giờ đây, những người di chuyển theo đường hàng không phải đi qua nhiều mức kiểm tra an ninh trước khi lên máy bay, và phần lớn mọi người thấy an tâm vì sự tăng cường an ninh. Trước 11 tháng 9, phần lớn mọi người nghĩ rằng, một vụ khủng bố trên đất Mỹ là khó có thể xảy ra. Giờ đây, một lượng lớn công sức được bỏ ra để chuẩn bị cho khả năng một vụ khủng bố lớn xảy ra. Mặc dù vụ khủng bố 11 tháng 9 cho chúng ta nhiều bài học quan trọng về truyền đạt thông tin có hiệu quả trong tình trạng khủng hoảng, một trong những vấn đề quan trọng nhất có liên quan đến sự không chắc chắn.

Đầu tiên, nguyên nhân và mức độ của vụ tấn công là không chắc chắn. Trên thực tế, những bản tường thuật thông tin đầu tiên nói rằng sự việc bao gồm một máy bay nhỏ và đó là một tai nạn. Những người ở vùng lân cận, thậm chí cả những người ở trong Trung tâm Thương mại Thế giới, còn không để ý rằng có một chiếc máy bay có liên quan. Ngay cả khi chiếc máy bay thứ hai đâm vào tòa tháp thứ hai, nhiều người vẫn nghĩ rằng đó là một tai nạn. Người dẫn chương trình Today Show của đài NBC, Matt Lauer, thậm chí còn đoán trên tivi rằng các vụ đâm máy bay này bị gây ra bởi thất bại trong hệ thống điều khiển giao thông trên không.

Trong số các sự không chắc chắn là các câu hỏi về ai là người thiệt mạng, bao nhiêu người đã thiệt mạng, và ai là người chịu trách nhiệm cho các cuộc tấn công khủng bố này. Cũng có sự không chắc chắn rất lớn về nguy cơ của các đợt tấn công tiếp theo, liệu đi lại bằng đường hàng không có an toàn hay không, mọi người nên làm gì, và ý nghĩa của những vụ tấn công này là gì. Không có thông tin về những thành viên gia đình và bạn bè thất lạc, và nhiều người phải dùng đến cách phát tờ rơi hoặc dán thông báo xin thông tin về những người thân bị mất tích của họ. Sau một thời gian, mọi chuyện đã trở nên rõ ràng rằng nhiều người mất tích đã thiệt mạng trong các vụ tấn công.

Một cuộc nghiên cứu các vụ tấn công ngày 11 tháng 9 thông báo rằng, thông tin mà quần chúng muốn có nhất liên quan đến nguồn gốc của thảm họa, các mối đe dọa thêm, mức độ thiệt hại, và ý nghĩa của sự kiện. Một cuộc nghiên cứu chỉ ra rằng, trung bình một người dành hơn 8 tiếng đồng hồ trong ngày để tìm kiếm thông tin về thảm họa, bằng cách xem các bản tin trên tivi, nghe đài, nói chuyện với bạn bè và gia đình. Nhiều người muốn ở cạnh bạn bè và gia đình khi họ xem các bản tin (Seeger, Veentte, Ulmer & Sellnow, 2002).

Ngay cả khi mọi việc đã rõ ràng rằng, cuộc khủng hoảng 11 tháng 9 là một hành động khủng bố, việc ai là người chịu trách nhiệm vẫn chưa rõ ràng. Trên thực tế, mọi việc vẫn còn chưa chắc chắn khi Tổng thống Bush nói chuyện với cả nước Mỹ lần đầu tiên vào ngày sau đó. Tổng thống chỉ đơn giản gọi những kẻ tấn công là “những kẻ khủng bố độc ác”. Một nhân tố phụ làm tăng thêm sự không chắc chắn và thiếu thông tin là nhiều tháp điện thoại di động và ăngten phát sóng trong khu vực Hạ Manhattan đều nằm trên đỉnh Trung tâm Thương mại Thế giới. sự mất đi các tháp phát sóng này khiến cho các máy di động và truyền đạt thông tin bằng đài trong khu vực mất tác dụng.

Một trong những nhân vật quan trọng nhất trong cuộc khủng hoảng này là Thị trưởng thành phố New York, Rudolph Giuliani. Mặc dù các vụ tấn công xảy ra với rất ít hoặc hầu như không có sự cảnh báo nào và gây ra sự không chắc chắn và rối loạn rất lớn, thành phố New Yrk không hoàn toàn không có chuẩn bị gì. “Mặc dù vụ đâm máy bay này vô cùng gây bàng hoàng”, Thị trưởng Giuliani giải thích sau đó, “chúng tôi đã lên kế hoạch cho đúng một thảm họa như thế này. Bộ máy hoạt động của chúng tôi đã xây dựng một trung tâm điều khiển vô cùng hiện đại cho những trường hợp khẩn cấp mà một thành phố như New York sẽ không thể tránh khỏi” (Giuliani & Kurson, 2002, p4). Những người chịu trách nhiệm phản ứng đầu tiên của thành phố New York, lính cứu hỏa, và những người phản ứng trong trường hợp khẩn cấp, đã luyện tập thường xuyên để đối phó với các cuộc khủng hoảng như virus West Nile và mất điện toàn thành phố.

Sau khi nghe tin về vụ đâm máy bay, Thị trưởng Giuliani đã đến xem xét hiện trường ngay lập tức, “Tôi cần phải nhìn tận mắt chứng kiến hiện trường của thảm họa và họt động cứu nạn của chúng ta, và đề hiểu sơ qua những gì chúng tôi sẽ phải đối phó trong các tháng sắp tới” (Giuliani & Kurson, 2002, p22). Ông cũng thường xuyên tổ chức họp báo từ những chỗ gắn liền với hiện trường của Trung tâm Thương mại Thế giới, có những khi nói chuyện với báo chí nhiều lần trong một ngày. Trên thực tế, ông xuất hiện lần đầu tiên trên báo chí trong một buổi họp báo đi bộ, trong khi vôi gạch đổ nát đang rơi từ hai tòa tháp sụp đổ. Thông thường, ông có ít hoặc thậm chí không có thông tin gì mới hơn là báo cáo bao nhiêu thi thể được tìm thấy và cố gắng hồi phục đang diễn ra. Ông báo cáo về bao nhiêu người đang tham gia vào công tác hồi phục, hoặc quá trình hoạt động đang diễn ra như thế nào để di chuyển vôi gạch vụn đi. Ông cũng rất dễ xúc động, và thường giận dữ, khi ông nói về các vụ tấn công. Khi thời gian trôi đi và có thêm thông tin, ông chia sẻ các chi tiết về tình trạng khẩn cấp với quần chúng. Giọng điệu và phong thái của ông đã giúp những người dân New York và toàn bộ người dân trong cả nước yên lòng. Tại một trong những buổi họp báo đầu tiên của mình, ông nói: “Ngày mai New York sẽ ở đây. Và chúng ta sẽ xây dựng lại, và chúng ta sẽ mạnh hơn chúng ta trước đây… Tôi muốn người dân New York trở thành một ví dụ cho cả nước, và cả thế giới, rằng khủng bố không thể ngừng chúng ta lại” (Rudy Giuliani, không có ngày xuất bản). Ông đã dự hàng trăm đám tang và dành thời gian với gia đình của các nạn nhân. Ông cũng điều phối các hoạt động của những người phản ứng trong tình trạng khủng hoảng. Ông tham gia vào hầu hết các mặt của thảm họa, từ hồi phục đến lên kế hoạch các buổi lễ tưởng niệm. Quan trọng nhất là ông đã nói chuyện với nhiều nhóm về các kiện, về ý nghĩa của chúng, và về việc làm thế này New York sẽ hồi phục.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Robert R. Ulmer, Timothy L. Sellnow, Matthew W. Seeger – Truyền thông hiệu quả trong khủng hoảng – NXB TT 2009

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s