Sự thành công của hoạt động kinh doanh không chỉ liên quan đến năng lực kinh doanh và quản trị của người khởi sự mà trước hết phụ thuộc vào tư duy của người khởi sự về các vấn đề kinh doanh, quản trị kinh doanh và khởi sự kinh doanh. Mặt khác, thành công hay thất bại của hoạt động kinh doanh còn chịu sự tác động rất mạnh của môi trường kinh doanh. Mỗi người muốn khởi sự kinh doanh cũng như các nghiệp chủ và doanh nhân vì vậy không thể không am hiểu vấn đề này một cách thấu đáo.

I/ Kinh doanh

1/ Khái niệm

Đến nay trên thế giới đã xuất hiện quá nhiều ấn phẩm về kinh doanh hoặc quản trị kinh doanh. Tuy nhiên, để trình bày một cách rõ ràng nội dung và ranh giới giữa kinh doanh/không kinh doanh và quản lý, quản trị và quản trị kinh doanh thì không phải ấn phẩm nào cũng làm được. Thế mà, người khởi sự thành công lại rất cần am tường về kinh doanh cũng như am tường về quản lý, quản trị và quản trị kinh doanh. Ở đây chúng tôi cố gắng phân định những phạm trù trên.

Để duy trì và phát triển, con người tiến hành vô vàn hoạt động khác nhau. Nếu nói chung nhất thì có thể kể ra các hoạt động văn hóa, tôn giáo, xã hội, kinh tế… Trong đó kinh tế là hoạt động con người tạo ra các sản phẩm hoặc dịch vụ đáp ứng các nhu cầu của chính mình. Người ta có thể tiến hành hoạt động kinh tế không nhằm mục tiêu lợi nhuận hoặc nhằm vào mục tiêu lợi nhuận.

Kinh doanh là hoạt động của con người tạo ra và cung cấp sản phẩm/dịch vụ cho khách hàng nhằm thu được lợi nhuận.

Theo khái niệm trên kinh doanh phải gắn với một (một số) sản phẩm/dịch vụ cụ thể nào đó.

Trong cuộc sống, con người cần tiêu dùng các sản phẩm/dịch vụ cụ thể nhằm thỏa mãn các nhu cầu của mình. Vì thế, xã hội xuất hiện nhu cầu tạo ra sản phẩm/dịch vụ cung cấp cho xã hội loài người. Từ khi xuất hiện nền kinh tế trao đổi từ thuở xa xưa, mọi sản phẩm/dịch vụ đều được người kinh doanh bán cho người khác với mục đích thu lợi nhuận. Khi xuất hiện mô hình kinh tế hỗn hợp, có sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế thị trường, những loại hàng hóa công cộng đã được tổ chức sản xuất và cung cấp sao cho “có lợi cho xã hội nhất”. Theo đó, người ta không bán sản phẩm/dịch vụ công cộng theo kiểu kinh doanh, mà biến các sản phẩm/dịch vụ công cộng thành các sản phẩm công ích. Như thế, trong nền kinh tế hỗn hợp toàn bộ thế giới hàng hóa thường được chia làm hai loại:

+ Loại sản phẩm/dịch vụ thông thường sẽ được tạo ra và mua bán theo các quy luật thông thường của thị trường – tự do trao đổi theo giá cả thị trường. Các doanh nghiệp được lập ra để sản xuất/tạo ra các loại sản phẩm/dịch vụ loại này được gọi là các doanh nghiệp kinh doanh.

+ Loại sản phẩm/dịch vụ công cộng sẽ được tạo ra và mua bán có sự điều tiết của Nhà nước. Các doanh nghiệp được lập ra để sản xuất/tạo ra các loại sản phẩm/dịch vụ này được gọi là các doanh nghiệp công ích.

+ Ngoài  ra, cần chú ý là gần đây, ở nhiều nước trên thế giới xuất hiện loại hình doanh nghiệp cung cấp sản phẩm/dịch vụ có bản chất gần như công ích nhưng do các cá nhân chứ không phải nhà nước thực hiện Hoạt động loại này không hẳn kinh doanh, không phải công ích mà ở độ này hay khác mang tính nhân đạo. Người ta gọi là doanh nghiệp xã hội. Về bản chất, người ta cũng không xếp doanh nghiệp xã hội vào nhóm kinh doanh.

Cần lưu ý là sự khác nhau giữa doanh nghiệp kinh doanh và doanh nghiệp công ích ở phương thức trao đổi hàng hóa: các doanh nghiệp kinh doanh tự do mua bán hàng hóa của mình trên thị trường; các doanh nghiệp công ích tiêu thụ hàng hóa có sự can thiệp của Nhà nước vào giá cả và sản lượng.

Một vấn đề nữa cần được làm rõ trong khái niệm kinh doanh là thế nào là sản phẩm/dịch vụ? Cần lưu ý là có nhiều cách hiểu khác nhau về sản phẩm/dịch vụ theo các cấp độ khác nhau như sản phẩm/dịch vụ hoàn chỉnh, sản phẩm/dịch vụ trung gian.

Có thể hiểu sản phẩm/dịch vụ hoàn chỉnh là sản phẩm/dịch vụ cuối cùng, được con người sử dụng mà không cần bất kỳ sự chế biến tiếp theo nào. Đó chẳng hạn là xe đạp, xe máy, ô tô… Con người sử dụng các sản phẩm hoàn chỉnh này đáp ứng một nhu cầu cụ thể nào đó của mình (ở ví dụ trên là nhu cầu đi lại). Tương tự như thế, dịch vụ logistics được coi là dịch vụ hoàn chỉnh.

Sản phẩm/dịch vụ chưa hoàn chỉnh là sản phẩm/dịch vụ trung gian, được con người sử dụng với tư cách là một bộ phận sản phẩm hoàn chỉnh. Đó chẳng hạn là các phụ tùng xe đạp, xe máy, ô tô… Còn dịch vụ bốc xếp chỉ là một phần của dịch vụ logistics.

Người kinh doanh có thể kinh doanh sản phẩm/dịch vụ hoàn chỉnh và cũng có thể chỉ kinh doanh một bộ phận sản phẩm (bán thành phẩm) hay dịch vụ.

Mọi người trên thế giới kinh doanh đều có mục đích là thu lợi nhuận; lợi nhuận càng nhiều, càng tốt. Muốn có lợi nhuận, người kinh doanh phải tạo ra sản phẩm/dịch vụ cụ thể nào đó được người mua chấp nhận. Muốn có nhiều lợi nhuận, điều kiện đầu tiên là sản phẩm/dịch vụ phải được nhiều người chấp nhận: càng được nhiều người chấp nhận; càng bán được nhiều hàng. Như thế, kinh doanh gắn với loại sản phẩm/dịch vụ cụ thể và không phải sản phẩm/dịch vụ thông thường mà là sản phẩm/dịch vụ phải được càng nhiều người mong muốn sử dụng, càng tốt.

Cũng chính vì vậy, Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2005 quy định: “Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi”.

2/ Các vấn đề cơ bản của kinh doanh

2.1/ Sản phẩm/dịch vụ kinh doanh

Câu hỏi đầu tiên, cốt lõi mà bất cứ ai muốn kinh doanh cũng phải trả lời là kinh doanh cái gì? Kinh doanh sản phẩm, dịch vụ hay cả hai? Kinh doanh một/nhiều loại sản phẩm dịch vụ?

Như phần phân tích khái niệm ở trên đã chỉ ra kinh doanh nghĩa là kinh doanh sản phẩm/dịch vụ. Sản phẩm/dịch vụ chính là đối tượng kinh doanh:

+ Câu hỏi thứ nhất được đặt ra là kinh doanh sản phẩm/dịch vụ hoàn chỉnh hay chỉ là bán thành phẩm/dịch vụ trung gian?

Trước đây, khi tiến hành kinh doanh người ta hay nghĩ đến kinh doanh một loại sản phẩm/dịch vụ hoàn chỉnh. Nền sản xuất – xã hội càng phát triển, người kinh doanh dần nghĩ đến việc chỉ sản xuất hay cung cấp một/một số ít sản phẩm bộ phận (bán thành phẩm) hoặc dịch vụ cụ thể (chưa là dịch vụ hoàn chỉnh cuối cùng). Theo xu hướng đó, doanh nghiệp cung cấp sản phẩm/dịch vụ hoàn chỉnh thường chỉ đảm nhiệm việc sản xuất/chế biến các bộ phận cơ bản, tác động trực tiếp đến chất lượng sản phẩm/dịch vụ và chuyển các bộ phận khác cho các doanh nghiệp khác sản xuất (doanh nghiệp hỗ trợ). Ví dụ, trong lĩnh vực sản xuất, nếu trước đây hãng xe Honda sản xuất tất cả hoặc hầu như tất cả các bộ phận cấu thành nên chiếc xe Honda thì càng về sau, hãng này càng chỉ tập trung sản xuất một số bộ phận của chiếc xe Honda; hãng sẽ đặt hãng khác sản xuất những bộ phận, chi tiết khác để lắp ráp thành chiếc xe Honda hoàn chỉnh bán cho khách hàng.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Nguyễn Ngọc Huyền, Ngô Thị Viết Nga (đcb) – Giáo trình khởi sự kinh doanh – NXB ĐHKTQD 2016.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s