Vấn đề Nga hóa các vùng đất liên quan đến phần chi tiết

Từ tiền tệ đến múi giờ, giờ đây được điều chỉnh theo Moskva, vấn đề Nga hóa vùng lãnh thổ này đang ăn sâu vào đời sống hàng ngày, kể cả ở trường học, nơi tiếng Nga trở nên độc chiếm hơn bao giờ hết. Ông Udovienko kể: “Ngay từ đầu năm học vào tháng 9/2014, Chính phủ Kiev đã từ chối gửi cho chúng tôi các bộ sách giáo khoa mới. Vì vậy, chúng tôi đã giảng dạy với sách giáo khoa của Nga. Chúng tôi đã tăng số giờ học tiếng Nga, và giờ đây việc kiểm tra kết thúc bậc học cấp hai có cả môn tiếng Nga bắt buộc. và không phải là môn tiếng Ukraine nữa. Chúng tôi đã tăng phần các tác giả người Nga trong các môn văn học, tuy nhiên không bỏ phần các tác giả Ukraine. Về mặt địa lý, chúng tôi đã bổ sung các bản đồ Donbass”. DNR công nhận hai ngôn ngữ, tiếng Nga và tiếng Ukraine, dù quy chế chính thức củ tiếng Ukraine đã bị xóa bỏ vào năm 2015. Các bậc phụ huynh có quyền chọn lựa ngôn ngữ học cho con của họ. Ông Udovienko nói: “Ngay từ tháng 10/2014, số khóa học bằng tiếng Ukraine đã sụt giảm 4%, so với 15% như trước đây. Vào đầu năm 2016, cứ 80 học sinh 7 tuổi thì chỉ có 1 học sinh muốn học tiếng Ukraine. Vì vậy, chúng tôi đã đề nghị cháu đến học ở một trường khác, không xa, nơi có một lớp thích hợp với sự lựa chọn của cháu được mở”. Khi được hỏi về sự tái hòa nhập vào Ukraine có khả năng xảy ra hay không, ông Udovienko trả lời: “Không phải với chính phủ hiện nay đang điều hành ở Kiev”.

Trong trung tâm thành phố, người ta có thể nhìn thấy những tấm biển quảng cáo khổ lớn với dòng chữ “Ở đây, người làm chủ chính là nhân dân”. Trên đại lộ chính, gương mặt của Mikhail Tolstykh, được biết tới với biệt danh Givi, hiện trên hàng trăm tấm áp phích. Vị chỉ huy đã thể hiện vai trò trong suốt cuộc chiến ở sân bay Donetsk mùa Thu 2014, đã thiệt mạng trong một vụ tấn công ngày 8/2/2017. Vinh danh những người anh hùng, “Nhà nước” non trẻ phô trương những biểu hiện khẳng định chủ quyền. Trên đường phố, những chiếc xe cảnh sát sau khi qua các xưởng gò hàn hoàn hảo, đều phô ra màu cờ DNR, tất cả như những phù hiệu đồng phục của nhân viên nhà nước. Trong các cửa hiệu, một số sản phẩm như bánh ngọt hay thịt, đều được đóng dấu chứng thực “sản xuất tại DNR”, với màu cờ.

Dù được Moskva trợ giúp kinh tế, thì một điều mà ai cũng biết là các thể chế, các chính quyền mới đã sớm tìm kiếm một số nguồn thu trên vùng lãnh thổ này. Ngả người trong ghế fauteuil, ông Luis Hernando Munoz, chủ một doanh nghiệp nhập khẩu cà phê Colombia có trụ sở ở Donetsk từ 30 năm nay, đả bảo rằng trong suốt giai đoạn đầu của cuộc chiến năm 2014 và 2015, nhiều cửa hàng đã bị trưng dụng để tạo thành một chuỗi “siêu thị cộng hòa” mới, trở nên rất phổ biến do giá cả dễ chấp nhận được. Ông Munoz dự đoán với sự kín đáo không đề cập về những người hưởng lợi trực tiếp và những sử dụng khác của cơ quan thuế mới ở thời kỳ sơ khai này: “Tôi biết rằng những nguồn thu của các cửa hàng này đaã được chuyển cho những quỹ được sử dụng để thanh toán cho một loạt thứ, trong đó có lương hưu. Một phương tiện để ổn định tình hình”. Sau này, chính quyền đã nhằm vào một các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Một quan chức phụ trách chương trình phát triển Liên hợp quốc được lập ra ở Donetsk đến tháng 12/2016, muốn giấu tên, nói: “Từ mùa Hè 2016, các doanh nghiệp này chịu sức ép mạnh để đăng ký lại với chính quyền và đóng thuế cho nhà nước cộng hòa”.

Về những gì Kiev mất kiểm soát ở đây, phần lớn các mỏ và các ngành công nghiệp đã đăng ký chính thức ở Ukraine và nộp thuế ở đó để tiếp tục tiếp cận thị trường quốc gia. Một thách thức đặc biệt quan trọng đối với hệ thống luyện kim, trong đó các sản phẩm từ quặng sắt đến thép, qua than đá, cho đến gần đây vẫn được giao dịch qua đường phân định. Trước sự bất lực của Chính quyền Ukraine trong việc dỡ bỏ những phong tỏa được lực lượng dân tộc chủ nghĩa tổ chức, ông Zakhartchenko, Tổng thống DNR đã thông báo ngày 1/3, trưng dụng 43 doanh nghiệp, chủ yếu trong lĩnh vực mỏ và luyện kim do ông Rinat Akhmetov sở hữu. Là nhà tài phiệt gốc Donbass, ông Akhmetov đã ủng hộ lực lượng ly khai một thời gian, trước khi ngả về phía Kiev. Chủ sở hữu của công ty quản lý vốn hệ thống đã mất sân vận động Donbass Arena, nơi ông thường phân phát hàng cứu trợ nhân đạo, một bằng chứng về ảnh hưởng đối với người dân Donetsk. Theo những dữ liệu thu thập được bởi một nghị sĩ ở cơ quan thuế, 8 doanh nghiệp trong danh sách trưng dụng chỉ đóng gần 1,3 tỷ hryvnias (45 triệu euro) thuế mỗi năm.

Nhìn từ Donetsk, việc xích lại gần với Moskva dường như ít được thúc đẩy bởi phe dân tộc chủ nghĩa hơn là những sáng kiến của Kiev để làm gia tăng hố ngăn cách với các nước cộng hòa tự xưng. Bà Iana Khomenko, Giáo sư Khoa kinh tế quốc tế tại Đại học quốc gia kỹ thuật Donetsk lập luận: “Việc quốc hữu hóa các doanh nghiệp lớn, không tốt cũng không xấu: đó là điều cần thiết để cứu việc làm và hoạt động. Vì bị phong tỏa, chúng tôi cần hướng sản xuất về phía Nga. Chính Ukraine đã buộc chúng tôi phải đáp lại việc phong tỏa”. Từ khi bắt đầu cuộc xung đột, năm 2014, ông Munoz đã trả 10.000 USD mỗi xe tải để đưa lực lượng dân tộc chủ nghĩa qua những trạm kiểm soát biên giới. Với việc tăng cường kiểm soát từ năm 2015, hoạt động trên đã không thể thực hiện được nữa. Giờ đây, các sản phẩm của ông được đưa sang Nga một cách hợp pháp.

Nền cộng hòa Donetsk-Krivoi-Rog ngắn ngủi

Ngày 14/3/2017, Chính quyền DNR đã thông báo đưa những đoàn xe chở than đầu tiên hướng sang Nga, trong khi cùng thời điểm Chính phủ Ukraine thông báo về việc nhập khẩu than của Nam Phi. Là nhà xuất khẩu than đứng thứ sáu thế giới, nước láng giềng Nga không cần nhập khẩu loại nhiên liệu này. Ông Munoz nhận định: “Đó là một quyết định thuần túy chính trị. Mục tiêu là tránh mọi sự sụp đổ ở vùng đất này và có thể khiến Nga gánh chịu tình trạng hỗn loạn ở khu vực biên giới với họ”. Một phần than của Donbass có thể vẫn tìm đường đến Ukraine, thông qua đường vòng của Nga. Một cuộc điều tra của đài phát thanh Svoboda đã tiết lộ rằng than được liên hiệp luyện kim Azovstal sử dụng, gần Mariupol (lãnh thổ do Kiev kiểm soát), giờ đây được vận chuyển quá cảnh bằng các sà lan đến từ Nga, song theo một nguồn tin nội bộ, nó có xuất xứ từ các mỏ nằm trên lãnh thổ của lực lượng ly khai.

Kho có thể ngăn cản chế độ tự trị của DNR, chính sách của Ukraine đang đẩy nước này về phía Đông. Nước láng giềng Slavơ dường như muốn mang lại một giải pháp thay thế hợp lý để tìm thấy sự ổn định, trong khi Kiev mỗi ngày càng trở nên xa hơn đối với người dân Donbass. Trên tòa nhà chính quyền rộng lớn của DNR, trụ sở trước đây của chính phủ vùng, nổi bật với hình ảnh đinh ba, biểu tượng quốc huy của Ukraine tuy nhiên đã bị dỡ khỏi mặt trước tòa nhà. Ông Puertas vừa rời giảng đường nơi ông có buổi dạy, lý giải: “Người ta biết nhiều về một dân tộc khi xem những bức tượng này. Ở đây, có tương của nhà thơ Ukraine Taras Chevtchenko, gần kề bức tượng lớn hơn của Lenin. Nhưng có tương của Artiom, còn quan trọng hơn”. Với tên thật Fiodor Andreievitch Sergueiev, nhà cách mạng bolsevich này được xem như người sáng lập của nước cộng hòa Donetsk-Krivoi-Rog tồn tại ngắn ngủi, chỉ hiện diện trong tháng 2/1918, trong dòng chảy của Cách mạng tháng 10 ở Petrograd. Giai đoạn nội chiến đã chia rẽ Ukraine giữa lực lượng Hồng quân, các nhóm dân tộc chủ nghĩa Ukraine Simon Petlioura, lực lượng vũ trang của tướng Anton Denikine, lực lượng nổi dậy nông dân Nestor Makhno, nhà nước cộng hòa tự trị này cuối cùng đã bị sáp nhập vào nước cộng hòa Xô Viết XHCN Ukraine vào tháng 2/1919, sau đó lại nhập vào Liên bang Xô Viết năm 1922. Ông Puertas kết thúc bằng lối nói tinh quái: “Mọi chuyện ở đây đến từ nơi xa. Việc bảo vệ tính đặc thù của chúng tôi và việc theo đuổi sự phát triển của chúng tôi phụ thuộc vào việc huy động nguồn lực tài chính từ phía chúng tôi”.

Nguồn: Le Monde diplomatique – tháng 6/2017

TLTKĐB – 07/07/2017

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s