Một số lý thuyết về phát triển xã hội, quản lý phát triển xã hội và việc vận dụng ở Việt Nam hiện nay – Phần cuối


Trên cơ sở vận dụng các lý thuyết phát triển và từ các bài học kinh nghiệm thực tiễn của nhiều nước, Chiến lược đã nêu những định hướng cơ bản trong việc hoàn thiện bộ máy nhà nước và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa nhà nước và thị trường ở nước ta: “Nhà nước quản lý điều hành nền kinh tế bằng pháp luật, quy hoạch, kế hoạch và công cụ điều tiết trên cơ sở tôn trọng các quy luật thị trường. Tăng cường công tác giám sát, nhất là giám sát thị trường tài chính, chủ động điều tiết, giảm các tác động tiêu cực của thị trường, không phó mặc cho thị trường hoặc can thiệp làm sai lệch các quan hệ thị trường”. Phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả, thực hiện tốt các chức năng và nhiệm vụ của mình, giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa nhà nước và thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

5/ Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ ngày càng cao trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng

Phát huy nội lực và sức mạnh dân tộc là yếu tố quyết định, đồng thời tranh thủ ngoại lực và sức mạnh thời đại là yếu tố quan trọng để phát triển nhanh, bền vững và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ. Phải không ngừng tăng cường tiềm lực kinh tế và sức mạnh tổng hợp của đất nước để chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng và có hiệu quả. Phát triển lực lượng doanh nghiệp trong nước với nhiều thương hiệu mạnh, có sức cạnh tranh cao để làm chủ thị trường trong nước, mở rộng thị trường ngoài nước, góp phần bảo đảm độc lập, tự chủ của nền kinh tế.

Chiến lược cũng nêu mục tiêu tổng quát: “Phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị – xã hội ổn định, dân chủ, kỷ cương, đồng thuận; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vị thế  của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau”.

Đặc biệt, trên cơ sở tham khảo lý thuyết và mô hình phát triển của nhiều nước trên thế giới, căn cứ vào thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội, nhất là thời kỳ chiến lược 2001 – 2010 của đất nước, Đảng ta đã nhận thức ngày càng sâu sắc hơn về mô hình phát triển bền vững và sự cần thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế của nước ta. Trong bài phát biểu nhân kỷ niệm 100 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 – 5/6/2011), Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ rõ: Phát triển bền vững được đo bằng nhiều tiêu chí, bảo đảm sự gắn kết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, tiến bộ và công bằng xã hội, cải thiện đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường. Để phát triển bền vững, trước hết phải bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô – yếu tố quan trọng hàng đầu cho tăng trưởng bền vững; đồng thời, tăng trưởng bền vững sẽ tạo điều kiện để ổn định kinh tế vĩ mô vững chắc. Trong thời kỳ chiến lược 2001 – 2010, tăng trưởng kinh tế của nước ta chủ yếu dựa vào tăng vốn đầu tư và nguồn lao động giá rẻ, chất lượng thấp. Khuyết điểm của chúng ta là duy trì quá lâu mô hình này… Tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong một thế giới mà toàn cầu hóa và liên kết kinh tế diễn ra rất quyết liệt, các mô hình công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu hoặc hướng về xuất khẩu không còn nguyên ý nghĩa kinh điển của nó. Điều đó càng đòi hỏi chúng ta phải có tư duy toàn cầu và hành động quốc gia để có cách làm sáng tạo. Chúng ta phải trên cơ sở những bài học học lịch sử về tiến trình công nghiệp hóa mà các nước đi trước đã trải qua và những đặc điểm kinh tế của thời đại để tìm ra cách đi phù hợp với những điều kiện cụ thể của nước ta. Trong Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2011 – 2020 đã nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng từ chủ yếu phát triển theo chiều rộng sang phát triển hợp lý giữa chiều rộng và chiều sâu, vừa mở rộng quy mô vừa chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính bền vững. Thực hiện cơ cấu lại nền kinh tế, trọng tâm là cơ cấu lại các ngành sản xuất, dịch vụ phù hợp với các vùng; thúc đẩy cơ cấu lại doanh nghiệp và điều chỉnh chiến lược thị trường; tăng nhanh giá trị nội địa, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm, doanh nghiệp và của cả nền kinh tế; phát triển kinh tế tri thức. Gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường phát triển kinh tế xanh”.

Trên cơ sở các quan điểm và mục tiêu tổng quát, đồng thời với chủ trương chuyển đổi mô hình tăng trưởng,t ái cấu trúc nền kinh tế, Chiến lược đã đề ra 12 định hướng phát triển, xác định rõ ba đột phá chiến lược, hình thành đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp lớn trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại như một chỉnh thể thống nhất, bảo đảm phát triển bền vững.

Những quan điểm, mục tiêu, những nguyên tắc chính về phát triển bền vững trong Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam cũng như trong Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2011 – 2020 hợp thành những tư tưởng, quan điểm cốt lõi của lý thuyết phát triển và quản lý phát triển xã hội Việt Nam trong giai đoạn mới, vừa là kết quả của sự vận dụng sáng tạo những lý thuyết phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội và kinh nghiệm phát triển của thế giới vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời cũng là sự tổng kết thực tiễn phát triển đất nước qua quá trình đổi mới dưới ánh sáng của chủ nghĩa Marx – Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vừa mang tính định hướng cho phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội, thể hiện một tư duy phát triển mới, tầm nhìn mới của Đảng về mô hình phát triển của đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, nhằm hiện thực hóa mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Nguồn: Ngô Ngọc Thắng & Đoàn Minh Huấn (đcb) – Một số lý thuyết về phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội – NXB CTQG 2014.

Advertisement

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s