9/ Diễn đạt phi ngôn ngữ

Bạn có thể nghĩ rằng khẩu tài chỉ là nói, thật ra không hẳn như thế. Có rất nhiều nhân tố không liên quan trực tiếp với nói, nhưng lại ảnh hưởng tới khẩu tài của bạn. Một người nào đó đã đưa ra ý kiến: “Nói ba, nghe bảy” không phải là không có lý.

Trong tiếng Anh có từ “diễn đạt phi ngôn ngữ” (nonverbal expression), nghĩa là truyền đạt thông tin qua những hình tượng bên ngoài như điệu bộ, nét mặt, thái độ, cử chỉ… Những nghệ sĩ kịch câm, các diễn viên hài là những người sử dụng rất linh hoạt lối diễn đạt phi ngôn ngữ này.

Các bạn không nên xem thường những thông tin phi ngôn ngữ, bởi vì một ánh mắt, một cử chỉ hay điệu bộ đều truyền đạt những “ý tại ngôn ngoại”, nghĩa là những ý ở ngoài ngôn ngữ. Lev Tolstoi, trong các tác phẩm của mình, đã mô tả tới 85 cách thể hiện qua ánh mắt và 97 cách thể hiện qua nụ cười nói lên trạng thái cảm xúc của con người. Leonardo da Vinci nói: “Khi ta khóc, lông mày và mồm thay đổi khác nhau tùy theo những nguyên nhân khác nhau”.

Như chúng ta thấy, qua hình vẽ của nhà tâm lý học Xô viết P.M. Iakobson, sự thể hiện vẻ mặt của con người chủ yếu phụ thuộc vào sự kết hợp khác nhau về vị trí của môi, lông mày và mắt cũng như vào ánh mắt do số lượng nước mắt, do máu dồn đầy các mạch máu ở màng mạch, do độ lớn của đồng tử quyết định. Chính vì lẽ đó người ta bảo rằng “Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn”. Mắt nhìn qua lỗ thủng trên mặt nạ sẽ mất hẳn sức diễn cảm của mình.

Các bạn thấy đấy, thế giới những thông tin phi ngôn ngữ của con người phong phút biết bao. Hiểu được những thông tin đó sẽ giúp bạn “đọc” được ý nghĩ của người khác một cách dễ dàng.

Một diễn giả tài ba có thể làm cho người khác “nghe” được điều mình muốn nói bằng đôi mắt và qua đôi mắt của mình “nghe” được ý của người khác định nói gì. Nói chuyện với một người nào đó, nếu mắt người ấy bình thản, ít chuyển động, ánh mắt hiền hòa chứng tỏ thái độ người đó đối với bạn chân thành, không ác ý; còn ngược lại, nếu nhãn cầu đảo đi đảo lại, ánh mắt lấm la lấm lét, thường chứng tỏ trong lòng họ đang ẩn chứa điều gì không minh bạch. Còn mi mắt khép mở như thế nào cũng phản ánh trạng thái tinh thần của con người, bộc lộ cho ta thấy người đó đang vui mừng phấn khởi hay buồn nản chán chường. Những người đang đau đớn hổ tâm thường lim dim tư lự hoặc nhắm mắt thở vắn than dài. Còn có những người khi nói chuyện có thói quen “nhìn bằng nửa con mắt”, điều đó cho thấy thái độ khinh mạn, “mục hạ vô nhân, tự cho mình cao hơn người khác.

Để trở thành một nhà diễn thuyết, bạn không thể không lưu tâm đến cách diễn đạt phi ngôn ngữ. Đây cũng chính là một phương tiện đắc lực giúp bạn chinh phục và hiểu rõ tình cảm của thính giả của mình.

10/ Hãy học cách hài hước

Nói chuyện là một nghệ thuật, hài hước lại càng là một nghệ thuật. Một người không biết đùa vui là người không có hy vọng, một người như thế dù thông minh đến đâu vẫn chưa thể xem là thực sự có trí tuệ.

Thiếu tính hài hước quả thực đáng buồn. Trong xã hội hiện nay, khi mà tài ăn nói càng trở nên quan trọng thì tính hài hước ngày càng chiếm địa vị quan trọng trong sự tu dưỡng ngôn ngữ của mọi người.

Hài hước là một cảnh tượng tuyệt đẹp trong cuộc sống. Hài hước có thể làm cho một con người cô quạnh thêm vui, làm cho người yêu đời càng thêm yêu đời, làm cho người đang trực khóc phải bật cười, làm cho người buồn phiền vơi đi nỗi đau thương…

Tính hài hước làm cho con người vui vẻ, lạc quan, tự tin trong cuộc sống, làm cho lời nói của bạn càng có thêm sức hấp dẫn, lôi cuốn. Chính vì vậy người ta ví tính hài hước như một thứ dầu bôi trơn cho ngôn ngữ. Trong lúc đi đường mệt nhọc hay đợi chờ sốt ruột, một câu nói khôi hài ý vị làm cho mọi người cười vui, quên hết nhọc nhằn. Trong xã giao, một người biết hài hước rất được mọi người hoan nghênh, thích thú. Nhiều khi chỉ một câu nói khôi hài đã giải thoát đối phương khỏi tâm trạng “mắc cỡ”, khó xử, hoảng sợ đè nặng trong lòng. Nhà văn Anh nổi tiếng Bernard Shaw một lần đi ra phố bị xe đạp đâm ngã, người đi xe vội nhảy xuống đỡ ông, miệng xuýt xoa xin lỗi. Shaw xua tay nói: “Không! Tiên sinh còn bất hạnh hơn tôi. Giá như tiên sinh đạp mạnh chân thêm chút nữa đâm chết Shaw tôi thì ngài sẽ được ghi tên sử sách!” Câu nói khôi hài đó đã làm tiêu tan nỗi sợ hãi của người đi xe đạp, đồng thời cũng cho thấy phong độ và tài trí của nhà văn Anh vĩ đại

Tác dụng của tính hài hước thật khôn lường. Chính vì vậy rất nhiều người ra sức tìm kiếm đâu là gốc của tính khôi hài. Tính khôi hài hay hài hước là kết tinh tư tưởng, học thức, trí tuệ và linh cảm trong việc vận dụng ngôn ngữ. Trừ những trường hợp cực kỳ trang trọng, mọi người ai cũng muốn giao tiếp, trao đổi thông tin, lĩnh hội tri thức trong bầu không khí vui vẻ, chan hòa. Ai ai cũng đều thích hài hước, nhưng không phải ai cũng biết hài hước. Muốn học được cách hài hước phải bỗi dưỡng, phải rèn luyện. Muốn là có thể làm được, bởi trong bản thân mỗi chúng ta đều ẩn chứa khả năng hài hước tiềm tàng. Vậy làm thế nào có thể học được cách hài hước?

Xin các bạn nhớ cho: ung dung mới có thể hài hước; đối xử bình đẳng với mọi người mới có thể hài hước; thông minh linh lợi mới có thể hài hước; tâm hồn phóng khoáng mới có thể hài hước; siêu thoát mới có thể hài hước. Còn hời hợt rất khó hài hước; làm bộ làm tịch rất khó hài hước; trí tuệ nông cạn rất khó hài hước; khuôn sáo rất khó hài hước; thủ cựu rất khó hài hước. Hài hước là linh cảm trí tuệ, là tư duy sắc bén, là tinh thần lạc quan, là thái độ ung dung, là trí tưởng tượng phong phú.

Tính hài hước không phải à một phẩm chất cao siêu, không với tới được. Nó có ngay trong cuộc sống của bạn. Một sự việc buồn chán, chỉ cần thay đổi cách nhìn sẽ biến thành chuyện vui mừng. Những người nhìn đời bằng con mắt khinh mạn, chán chường không bao giờ nhìn thấy được những điều này. Một triết gia đã từng nói: “Muốn cho người khác vui cười, trước hết mình phải mỉm cười với cuộc đời!”

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Thế Trường – Hành trang thời đại kinh tế tri thức – NXB VHTT 2005.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s