Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần VI


c/ Nhánh tạo ra dạng phi vật thể cho các tạo phẩm vật thể

Công nghiệp quảng cáo làm việc này với những kỹ thuật ngày một tân kỳ và các ý tưởng ngày càng độc đáo. Quảng cáo đem lại cho đầu óc người ta một cái gì đó để người ta phải gắn bó với một tên tuổi, tiêu dùng một mặt hàng. Có những thứ cả trăm năm nay không thay đổi như nước giải khát Coca-Cola, nhưng các nhà quảng cáo đã gán cho nó biết bao phẩm chất tốt đẹp và tìm mọi cách đưa những thứ đó vào đầu óc con người. Có những hang như hang đồ chơi Lego, với những hình khối nhựa lắp ráp, và những máy móc tí hon phụ trợ như các toa xe và đầu xe lửa, đã có doanh số xuất khẩu nhiều hơn doanh số xuất khẩu của một quốc gia như Việt Nam.

Các lĩnh vực như thời trang, mốt, tạo dáng công nghiệp, âm thanh cho sản phẩm, đã đem lại cho các vật thể những tạo phẩm phi vật thể hoàn toàn mới.

Các tạo phẩm phải có một tạo phẩm phi vật thể nào đó bên trong nó, có thể có những gì đó thân thiện với con người, gần gũi, gắn bó với con người, đem lại một dạng phi vật thể thì mới có thể có được lợi thế cạnh tranh lâu dài. Chẳng hạn, với khẩu hiệu: “Nokia là sự kết hợp giữa công nghệ và tính nhân bản”, Nokia đã làm cho các vật phẩm vật thể của mình đạt được dạng phi vật thể tốt nhất khiến các đối thủ của nó phải bối rối.

Người ta hiểu rằng việc tạo nên những tạo phẩm phi vật thể mà gắn kết giữa con người với con người trở nên quan trọng hơn.

1a6/ Trình độ khác nhau của các giai đoạn tạo nên các tạo phẩm phi vật thể

Các tạo phẩm phi vật thể có trình độ khác nhau thể hiện ở những tầng mức vi mô và vĩ mô nào đã đạt được, và trong mỗi tầng mức đó, người ta có thể nắm bắt được những mức vận hành như thế nào với các tầng mức vi mô và vĩ mô, và tạo ra được sự giao tiếp của tầng mức này với các tầng mức khác. Việc tạo ra được sự đột phá trong các tạo phẩm phi vật thể mới ở một tầng mức nào đó và tạo nên được liên hệ với tầng mức khác sẽ đưa những tạo phẩm phi vật thể và vật thể lên một trình độ mới đòi hỏi xã hội phải đạt được tình trạng thích ứng mới. Sự thích ứng này mở ra những triển vọng mới mà những người khai thông mở đường không lường được hết, và đó là cơ hội cho những người đi sau có thể đạt được các thành quả phát triển mơi, thậm chí thu được những lợi ích hơn cả người khai mở.

Việc thâm nhập vào tầng mức mới rất khó khăn nhưng một khi đã thâm nhập vào được thì việc tận dụng thành quả để phát triển sang các lĩnh vực khác trở nên dễ dàng hơn nhiều, và có thể huy động được nhiều người cùng tham gia. Như vậy có khả năng phát triển rút ngắn hơn cho người đi sau nếu người đi sau đưa được mình vào tình trạng nhạy bén tiếp thu và tìm ra các cách triển khai những cái mới ra nhiều lĩnh vực khác nhau.

2A/ Tính chất đã thay đổi của thị trường

Thị trường là một yếu tố sống còn của bất kỳ ngành công nghiệp nào hiện nay mà các yếu tố sức mạnh của nó luôn luôn được nhận thức mới và nhận thức lại. Với mỗi ngành công nghiệp đều cần có cái nhìn toàn cảnh về thị trường và từ đó hiểu được có những ngóc ngách gì có thể thâm nhập vào và những triển vọng trong tương lai, đặc biệt là lĩnh vực đang có biến đổi rất nhanh như ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể. Có những thị trường tạo phẩm phi vật thể mà có tác động khổng lồ như thị trường tài chính, thị trường tiền tệ mà đã được nói đến rất nhiều, và cũng không cần phải nói đến các tác động của chúng, mỗi loại thị trường khác có những đặc điểm riêng biệt.

Có thể nêu lên những đặc điểm phân biệt giữa thị trường tạo phẩm phi vật thể và tạo phẩm vật thể: bán được nhiều lần đồng thời, vấn đề là biết cách bán, khai thác được nhiều lần một phần hình ảnh, liên quan tới bảo vệ bản quyền; tính không hạn chế của chi tiêu về các tạo phẩm phi vật thể.

Vì người ta đã tìm ra cách thức để các thị trường tạo phẩm phi vật thể vận hành một cách có hiệu quả nên chúng đã được phát triển và tác động tới việc tạo ra các tạo phẩm mới của xã hội. Thị trường các tạo phẩm phi vật thể đã làm bộc lộ rằng thị trường là một môi trường mà các tạo phẩm phi vật thể thể hiện tầm mức tác động của chúng, thể hiện các kiểu sức mạnh trực tiếp và gián tiếp của chúng, dẫn tới những hành động mới trong các hoạt động kinh tế xã hội và thu hút các nguồn lực để phát triển mở rộng hơn nữa tầm vóc ảnh hưởng của chúng. Thị trường là nơi hiện hình thực chất sức mạnh của các tạo phẩm phi vật thể mới, vạch ra được những ưu việt và hạn chế của chúng, qua đó thấy được triển vọng của các tạo phẩm phi vật thể tương lai là ở chỗ nào. Thị trường không những là nơi buôn bán các sản phẩm mà còn là nơi cung cấp các ý tưởng và giải pháp công nghệ mới cho việc phát triển các tạo phẩm mới, cả vật thể lẫn phi vật thể. Có những thị trường mới mà chỉ khi được phát triển, người ta mới thấy toàn bộ tác động của chúng đối với nền kinh tế, chẳng hạn thị trường thông tin. Khi không phát triển thị trường này, người ta sẽ không thấy được tính đa dạng và phức tạp của các hàng hóa được bán trên thị trường đó là như thế nào.

Khi người ta đã rất giàu, khi đó người ta sẽ tiêu dùng và tạo ra các tạo phẩm phi vật thể mới, người ta tạo ra các sức mạnh xã hội mới và thâm nhập được vào nhiều tầng mức mới của những thứ phi vật thể, của vật thể. Vì thế, nước Mỹ không phải lo lắng gì nhiều về việc chuyển các cơ sở sản xuất ra bên ngoài, không phải lo lắng về sự nổi lên của Trung Quốc, nơi còn đặt nặng lên việc chế tạo nên các tạo phẩm vật thể. Đó là một nước mà các tạo phẩm phi vật thể còn ít phát triển khi hệ thống ngân hàng còn non yếu, thị trường thông tin bị phân cắt và nguồn cung còn thiếu rất nhiều.

Phát triển thị trường tạo phẩm phi vật thể là một cách thức có hiệu quả để tạo đà tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm cho tương lai, và chính ở đây, mỗi dân tộc sẽ có nhiều lĩnh vực ít gặp sự cạnh tranh nhất. Các dịch vụ lễ hội, các nhu cầu tâm linh hướng về cội nguồn, đang trên đà phát triển mạnh mẽ và tạo nên sự khác biệt với phần còn lại của thế giới, là những thứ có giá trị thương mại thực sự, thu hút được khách du lịch.

Việc thâm nhập của các tạo phẩm phi vật thể đã làm thay đổi cách thức mua và bán truyền thống, không chỉ điện tử hóa việc mua bán truyền thống, mà còn có cách thức mua bán hoàn toàn mới, khi một tổ chức, cá nhân, đứng ra tài trợ cho việc tạo nên một tạo phẩm vật thể mới.

Việc đạt được các tạo phẩm phi vật thể có ý nghĩa kinh tế xã hội tổng hợp mà sớm hay muộn, sự phát triển kinh tế phải tính tới nếu không muốn bị diệt vong, bởi vì con người cần được sống trong một môi trường trong sạch hơn, an ninh hơn, và được bảo vệt tốt hơn về mặt xã hội. Con người có những hình thức để bảo đảm cuộc sống đó bằng các tạo phẩm phi vật thể mang tính kinh tế xã hội hơn nữa. Trong những hoàn cảnh này, xã hội buộc cơ quan đại diện của xã hội là nhà nước phải thi hành các biện pháp để tạo nên được các tạo phẩm vật thể đó. Những lĩnh vực này đang dần dần cuốn hút nhân lực, tài lực của xã hội, và chính chúng lại tạo điều kiện để phát triển các công nghệ và tạo phẩm vật thể mới, tạo đà phát triển mới.

Các tiêu chí để đánh giá các tạo phẩm vật thể không thể áp dụng được vào việc đánh giá các tạo phẩm phi vật thể, trong đó có các tri thức liên quan tới bản chất của tiền tệ. Giá trị thương mại của toàn bộ tài sản vật chất của một công ty nhiều khi không bằng giá trị của sự nổi tiếng của nhãn hiệu. Cần phải có những nhận thức mới về bản chất của tiền tệ với tư cách là một sức mạnh xã hội, ở đây khả năng của tiền tệ có thể thu hút được các sức mạnh củ xã hội cần được lưu tâm. Tiền là một sức mạnh xã hội mà làm cho người ta có khả năng thanh toán, mua bán các tạo phẩm, cả vật thể lẫn phi vật thể và tiền có nhiều chức năng khác để thúc đẩy quá trình phát triển xã hội hiện đại tạo ra rất nhiều sức mạnh xã hội mới. Với quan niệm tiền là một sức mạnh xã hội thì có những phương cách mới sử dụng nó để tác động đến xã hội nhằm đạt được mục đích đa dạng. Tiền tệ luôn có những sức mạnh mới mà những nhà nước nhận thức được luôn tìm cách khai thác nhưng không nói ra vì lợi ích quốc gia của chính họ, còn giới học thuật đang tranh cãi chưa dẫn đến nhất trí. Thủ tướng Malaysia đã làm ngược lại những lời khuyến cáo của IMF trong việc đương đầu với khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á 1997, và ông đã thành công. Thế giới ngày một bất bình vì người ta đang có những cuộc thí nghiệm lớn về việc người ta thấy được một quyền lực mới tác động đến thế giới như thế nào. Đó là người ta thấy sức mạnh của đồng dollar của siêu cường Mỹ. Không một quan điểm kinh tế mang nặng tạo phẩm vật thể thuần túy nào có thể cắt nghĩa nổi trong một thời gian ngắn đồng dollar mất giá đến như vậy, đồng euro lên giá nhanh đến thế, và tại sao nướoc Mỹ lại bình thản như vậy trước tình hình đó.

Tạo nên một thị trường mới về một cái gì đó là một việc khó khăn và tốn kém. Những người đi tiên phong phải chịu rất nhiều rủi ro. Chúng ta hãy xem xét điều khoản của HIệp định thương mại song phương Mỹ – Việt, có lộ trình để các doanh nghiệp Mỹ hoạt động kinh doanh ở Việt Nam. Như vậy các doanh nghiệp Việt Nam đi tiên phong trong việc khai mở và khai thác thị trường, khi các doanh nghiệp Mỹ được phép vào thì thị trường đã được hình thành với khả năng thanh toán đã cao hẳn lên, với tiềm lực công nghệ và tài chính hùng mạnh hơn, các doanh nghiệp Mỹ sẽ có cách chiếm lấy thị phần lớn hơn của thị trường đã được khai mở nhọc nhằn đó.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s