Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 32: Tự cường và sáng tạo – Phần đầu


Rajaram Panda

Hội nghị cấp cao lần thứ 32 những người đứng đầu nhà nước và chính phủ các quốc gia thành viên Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được tổ chức tại Singapore từ ngày 25 đến ngày 28/04/2018 để thảo luận các vấn đề khu vực và quốc tế  đã thành công tốt đẹp. Mặc dù ASEAN bao gồm 10 quốc gia thành viên (AMS) trong một khu vực đa dạng về văn hóa và nguồn gốc, nhưng nó chia sẻ lợi ích chung trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và an ninh vì lợi ích của các dân tộc trong khu vực. Hội nghị cấp cao ASEAN lần này là một sự kiện đặc biệt được tổ chức tại Istana và khách sạn Shangri-La, nơi mà Singapore giới thiệu với thế giới làm thế nào mà 10 quốc gia thành viên với nền văn hóa đa dạng và các thể chế khác biệt được lại có thể thống nhất với nhau khi đề cập đến các vấn đề khu vực. Singapore chính thức tiếp nhận vị trí chủ tịch luân phiên của ASEAN từ Philippines vào ngày 14/11/2017 khi Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 31 kết thúc. Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã tiếp nhận vị trí này từ Thủ tướng Lào Thongoun Sisoulith vào năm trước đó và sẽ trở lại vị trí chủ nhà của hội nghị cấp cao vào năm 2027.

Ngay sau khi đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đã khẳng định rằng ASEAN sẽ vẫn là động lực năng động dưới vai trò chủ tịch của Singapore. Ông Lý Hiển Long tiếp tục nhận thấy rằng tự cường và sáng tạo sẽ là trọng tâm trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Ông gọi ASEAN là “phao cứu sinh” của các quốc gia Đông Nam Á. Trong bài phát biểu tại lễ bế mạc hội nghị cấp cao ngày 14/7/2017 ở Manila, ông Lý Hiển Long nhắc lại quyết tâm của ASEAN nhằm “thúc đẩy và duy trì trật tự khu vực dựa trên luật lệ” để “những thách thức an ninh mới nổi như an ninh mạng, tội phạm xuyên quốc gia và khủng bố” được giải quyết tốt hơn. Một trật tự khu vực ổn định có thể tạo ra môi trường thích hợp cho khu vực phát triển kinh tế và mở rộng thị trường. Do đó nắm bắt cơ hội vào thời điểm này là cấp thiết hơn bao giờ hết.

Dưới vai trò chủ tịch của ông Lý Hiển Long, tại Singapore các nhà lãnh đạo ASEAN đã thông qua các văn kiện với ưu tiên thúc đẩy tự cường và sáng tạo trong khối.

Sức mạnh và sự quyết đoán của Trung Quốc đối với các vấn đề khu vực đã tạo ra lo ngại ở nhiều quốc gia trong khu vực. Biển Đông đã nổi lên như một điểm nóng chính. Khu vực biển này được cho là có lượng nguyên liệu quý và tài nguyên thiên nhiên khổng lồ. Nửa tá các quốc gia tuyên bố vùng biển này nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của mình. Trong khi Việt Nam, Philippines, Brunei, Đài Loan và Malaysia tuyên bố chủ quyền là vùng biển liền kề với lãnh thổ đất liền của họ, Trung Quốc đã tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ Biển Đông. Để củng cố và hợp thức hóa các tuyên bố của mình, Trung Quốc đã bắt đầu các hoạt động xây dựng đảo và từng bước tăng cường quân sự hóa, đe dọa tới các quốc gia nhỏ hơn trong khu vực có không gian biển liên quan.

Biển Đông có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thương mại hàng hải. Giá trị hàng hóa đi qua khu vực này hàng năm đạt tới 5000 tỷ USD. Bất kỳ hành động đơn phương bởi một quyền lực nào bỏ qua và không tôn trọng các quy tắc toàn cầu đều là không thể chấp nhận đối với các quốc gia tuân thủ luật pháp. Các quốc gia thành viên ASEAN đang nỗ lực xây dựng một sự đồng thuận về việc thiết kế một Bộ quy tắc ứng xử (COC) của các bên ở Biển Đông. Lý Hiển Long rất nghiêm túc đối với vấn đề này trong nhiệm kỳ nước ông làm chủ tịch ASEAN.

Tuyên bố của Lý Hiển Long trong phát biểu kết thúc hội nghị thượng đỉnh đã đề cập đến các mối quan ngại được thể hiện bởi một số nhà lãnh đạo về tình hình ở Biển Đông, nơi Trung Quốc đã đơn phương xây dựng các căn cứ quân sự. Thuật ngữ “quan ngại” về tình hình Biển Đông đã được hồi sinh sau khi bị loại bỏ trong tuyên bố của chủ tịch ASEAN vào ngày 31/11/2017. Tuyên bố của ông Lý Hiển Long lần này được đánh giá đã nâng cao mối quan tâm đối với các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc và việc xây dựng các căn cứ quân sự của nước này trong khu vực biển. Những hoạt động trên của Trung Quốc đã xói mòn lòng tin và sự tin tưởng, làm gia tăng căng thẳng và có thể làm suy yếu hòa bình. Khi xem xét Trung Quốc, tuyên bố cũng đề cập đến quá trình xây dựng “bộ quy tắc ứng xử” với Bắc Kinh để ngăn chặn các tranh chấp trên Biển Đông.

Trong nhiệm kỳ chủ tịch của Philippines, khung COC đã được hoàn thành, Philippines ủng hộ COC không ràng buộc về pháp lý mà chỉ là “thỏa thuận của các quý ông”. Với vai trò là điều phối viên về đối thoại ASEAN – Trung Quốc, Singapore cho rằng trong tình hình ổn định hơn hiện nay chúng ta không thể coi tiến bộ này là điều hiển nhiên. Để không làm Trung Quốc tức giận, ông Lỹ Hiển Long hy vọng sẽ giữ quan hệ ASEAN và Trung Quốc trên quỹ đạo tích cực hiện nay. Trước đó Philippines đã giành được thắng lợi pháp lý tại Tòa Trọng tài ở La Hay với phán quyết tuyên bố của Trung Quốc đối với chủ quyền tại Biển Đông là không có cơ sở pháp lý. Tuy nhiên Tổng thống Philippines Duterte đã lựa chọn gạt lợi thế này sang một bên dù trong cuộc gặp song phương với Tổng thống Mỹ Donald Trump, hai nhà lãnh đạo đã chỉ trích việc Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông.

Bắc Kinh vẫn không chần chừ và tiếp tục khẳng định các quyền của họ đối với Biển Đông, coi đây là chủ quyền lịch sử. Với việc Tập Cận Bình tiếp tục tại nhiệm kỳ 2 và việc giới hạn nhiệm kỳ được dỡ bỏ, ông có triển vọng lãnh đạo Trung Quốc đến khi nào ông muốn. Điều này càng cổ vũ ông củng cố các tuyên bố của Trung Quốc đối với khu vực này. Thị sát hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), ông Tập Cận Bình lưu ý nhu cầu xây dựng một lực lượng hải quân mạnh mẽ chưa bao giờ cấp thiết hơn hiện nay. Việc thể hiện sức mạnh hải quân ở Biển Đông là nhằm hăm dọa các nước nhỏ hơn có tuyên bố chủ quyền tại khu vực này. Trung Quốc đã xây dựng hải quân lớn nhất kể từ khi thành lập nước năm 1949 đến nay trong nỗ lực xây dựng lực lượng hải quân hạng nhất. Trong lần tập trận gần đây, Trung Quốc đã triển khai hơn 10.000 nhân viên, 48 tàu và 76 máy bay, bao gồm tàu sân bay Liêu Ninh và tàu ngầm, tàu biển và máy bay chiến đấu mới nhất. Hơn một nửa trong số 48 tàu trên được đưa vào hoạt động sau Đại hội XVIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2012.

(còn tiếp) 

Nguồn: Eurasia Review – 01/05/2018

TLTKĐB – 06/05/2018

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s