Đã đến lúc cho Trump một bài học – Phần đầu


Ngày 5/5/2019, hai dòng tweet của Trump đã bao phủ một màu đen lên vòng đàm phán thương mại Trung – Mỹ lần thứ 11. Trump viết trên Twitter rằng từ ngày 10/5/2019, Mỹ sẽ tăng thuế đối với gói hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá 200 tỷ USD, ngoài ra một lượng hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá 324 tỷ USD khác hiện chưa bị đánh thuế, nhưng sắp tới sẽ phải chịu thuế 25%.

Vào thời điểm quan trọng của cuộc đàm phán thương mại Trung – Mỹ, Trump viện cớ Trung Quốc thay đổi ý kiến để khiến tình hình xấu đi một cách đột ngột, động cơ thực sự của Trump là gì? Trung Quốc nên đối phó như thế nào với việc có thể bước vào một chu kỳ lâu dài “vừa chiến tranh vừa đàm phán” trong tương lai?

Động cơ thứ nhất của Trump: Tăng ngân khố quốc gia

Kể từ khi Trump lên nắm quyền, logic ngoại giao của ông rất rõ ràng, và một trong số đó đã được áp dụng ở hầu hết các quốc gia, đó là: phải tìm cách thu được tiền. Từ phàn nàn về việc không được trả thêm phí bảo hộ cho quân đội Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc mang lại chiếc ô bảo vệ cho nước này đến vì sao các nước khác trong NATO trả ít tiền như vậy, điều Trump coi trọng là các nước khác có thể trả thêm nhiều tiền hơn cho Mỹ.

Biểu hiện của những logic này trong thương mại chính là chính phủ phải tăng thuế nhập khẩu, cho dù đó là áp thuế thép và nhôm đối với các đồng minh hay xung đột thương mại với Trung Quốc. Các nhà kinh tế nên nói với các nhà hoạch định chính sách rằng tác động từ việc tăng thuế sẽ có hai mặt, có người được hưởng lợi và có người chịu tổn thất. Các ngành được bảo hộ thì được hưởng lợi, nhà nước được hưởng lợi từ việc áp thuế bổ sung (thuế đặc biệt), trong khi người mua các sản phẩm liên quan (người tiêu dùng) thì chịu thiệt hại. Đối với một quốc gia, lợi ích mà nhà nước và các ngành thu được từ việc tăng thuế luôn nhỏ hơn tổn thất mà người dân phải chịu. Nhưng “nhà nước” của Trump rõ ràng không có “nhân dân”, chỉ cần kho bạc nhà nước tăng thu, còn những thứ khác thì không quan tâm. Vì vậy, logic của Trump là: Tại sao phải sớm kết thúc xung đột thương mại để làm gián đoạn nguồn thu cho kho bạc nhà nước này? Vẫn có thể tiếp tục thu tiền, thì phải tiếp tục thu tiền!

Động cơ thứ hai: Tạo ra tiền bạc

Kể từ khi lên nắm quyền, Trump luôn “nghĩ ra chuyện” vào những thời điểm quan trọng để tìm cách “kiếm tiền”. Trong mắt ông, một yếu tố quan trọng của cuộc đàm phán là tạo ra cơ hội thu lợi, như vậy khi bạn trở về thời điểm ban đầu, đối phương sẽ cảm thấy rằng bạn đã nhượng bộ, nhưng thực tế là bạn không làm gì cả.

Trước chuyến thăm Trung Quốc tháng 11/2017, Trump từng có những phát ngôn hung hăng nhằm vào Triều Tiên và vấn đề thương mại, trước cuộc gặp thượng đỉnh Kim – Trump cũng vậy. Trong các vấn đề nội bộ, Trump còn liên tục áp dụng cách làm này. Do đó, trước thời điểm quan trọng của cuộc đàm phán, Trump đương nhiên sẽ không bỏ lỡ cơ hội “kiếm tiền” này. Các cuộc đàm phán vẫn chưa kết thúc, động cơ này của Trump càng được thể hiện rõ hơn.

Động cơ thứ ba: Chuyển hướng mối quan tâm khỏi cuộc “can thiệp tư pháp”

Cuộc điều tra của Công tố viên đặc biệt Mueller đã kết thúc, nhưng vì cách trình bày và giải thích về kết quả điều tra của các bên trong nước Mỹ rất khác nhau, bản tổng kết 4 trang mà Bộ trưởng Tư pháp chuyển đến công chúng trước khi bản báo cáo điều tra hoàn chỉnh được đưa ra rõ ràng có ý đồ ủng hộ Trump, khiến người ta cảm thấy một sự che đậy lộ liễu. Theo cuộc thăm dò mới nhất của NBC/Wall Street Journal, sua khi báo cáo điều tra của Mueller được công bố, 49% số người được hỏi cho rằng Quốc hội cần phải ngay lập tức khởi động phiên điều trần luận tội, 32% cho rằng nên tiếp tục điều tra cho đến khi có đầy đủ bằng chứng mới khởi động phiên điều trần luận tội Trump. Trong vài tuần tới, có thể sẽ có nhiều cuộc thảo luận về vấn đề liệu Trump có can thiệp vào tư pháp hay không.

Một cao thủ như Trump đương nhiên không thể để vấn đề này tiếp tục âm ỉ, do đó việc chuyển hướng mối quan tâm của truyền thông và dân chúng vào cuộc đàm phán thương mại Turng – Mỹ được ông xem như là một lựa chọn tốt. Nhưng ngay cả sau khi ông cố gắng chuyển sự chú ý đó, New York Times và các phương tiện truyền thông lớn khác vẫn không chịu lép vế, tuyên bố tình hình nộp thuế của Trump trong 10 năm (từ 1985 – 1994), trong đó có những thông tin cho thấy ông không những không giàu có như tuyên bố, mà còn không phải là một doanh nhân thành công.

Ba động cơ nói trên không loại trừ nhau, mà bổ trợ cho nhau. Với hai dòng tweet, hướng nhìn của dư luận đã thực sự chuyển hướng phần nào, và dù tờ New York Times công bố tình hình thuế 10 năm qua của Trump, nhưng cùng với việc thị trường chứng khoán Mỹ liên tục giảm mạnh trong vài ngày nay, mối quan tâm của công chúng Mỹ trong những ngày này vẫn là cuộc đàm phán thương mại Trung – Mỹ.

Về việc tạo cơ hội “kiếm tiền” liệu có thành công, Trump hoàn toàn không lo lắng, bởi vì ngya cả khi không thành công, ít nhất ông vẫn có thể tiếp tục (theo logic lệch lạc của ông) thu thuế cho kho bạc nhà nước.

Tất nhiên, với sự tùy tiện làm liều của Trump, chính sách áp thuế mới đã có hiệu lực vào 12 giờ trưa ngày 10/5 (giờ Bắc Kinh), và cho đến sáng ngày 11/5, cuộc đàm phán cấp cao thương mại Trung – Mỹ vòng thứ 11 đã kết thúc sau khi vượt qua sóng gió tăng thuế này.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn các phóng viên ở Washington, Phó Thủ tướng Lưu Hạc, cũng là lãnh đạo Trung Quốc tại cuộc đàm phán thương mại Trung – Mỹ đã tiết lộ nhiều thông tin quan trọng, như hai bên có bất đồng và cũng có đồng thuận, nhưng đều nhất trí cho rằng cần phải tiếp tục xu thế tốt đẹp cảu cuộc đàm phán dù tạm thời còn tồn tại trở ngại, và sẽ tiếp tục thúc đẩy vòng đàm phán tiếp theo tại Bắc Kinh.

Còn tại sao bất đồng, Lưu Hạc thẳng thắn nói rằng nó liên quan đến các nguyên tắc quan trọng của quốc gia, bất kỳ quốc gia nào cũng có nguyên tắc, Trung Quốc không thể nhượng bộ về các nguyên tắc quan trọng.

Dù thế nào, đàm phán thương mại Trung – Mỹ cuối cùng cũng không bị tan vỡ như thế giới bên ngoài lo lắng. Tại vòng đàm phán này, hai bên đã làm rõ được lập trường về nhiều vấn đề, thảo luận về nội dung của vòng đàm phán tiếp theo, giải thích những phức tạp rối rắm khó tránh khỏi trong đàm phán. Ngay sau khi Mỹ áp thuế bổ sung, đoàn đại biểu Trung Quốc vẫn muốn đàm phán với Mỹ bằng thái độ tích cực, hoanh nghênh các cuộc đàm phán trong tương lại tổ chức tại Bắc Kinh, cùng tìm cách giải quyết vấn đề, tránh việc dân chúng hai nước Trung Quốc và Mỹ chịu tổn thất về lợi ích.

Tuy nhiên, đôi khi không tránh khỏi việc “mọi thứ xong xuôi chỉ thiếu một điều kiện quan trọng” và tương lai vẫn nên lạc quan. Như chuyên gia về các vấn đề Trung – Mỹ tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế Mỹ, Scott Kennedy nói trong một cuộc phỏng vấn với Washington Post vào 6/5, “nét mực chưa khô thì chưa có gì là chắc chắn”. Hơn nữa, đối với Trump, ngay cả khi mực khô, là ngày hôm sau vẫn có thể đảo lộn.

Hiện tại, Chính quyền Trump đã áp mức thuế 25%, và Trung Quốc cảm thấy không hợp lý và đáng kinh ngạc. Hai năm trước, Trump từng nhiều lần nói rằng ông muốn tăng thuế nhập khẩu từ Trung Quốc lên 45%. Vì vậy, đừng hy vọng cứ đạt được thỏa thuận trọn gói là có thể tuyên bố chiến thắng, mà cần phải chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc đấu với nhiều biến động trong trung hạn và dài hạn. Xét theo góc độ cuộc xung đột thương mại Trung – Mỹ có thể diễn ra trong dài hạn, Trung Quốc nên đối phó như thế nào?

(còn tiếp)

Nguồn: Người quan sát (TQ) – 11/05/2019

TLTKĐB – 15/05/2019

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s