Liệu chính quyền Maduro có thể trụ vững?


Sau khi Venezuela xuất hiện cục diện “hai tổng thống”, tình hình của nước này luôn bất ổn. Ngày 30/4, Venezuela xảy ra “đảo chính” quân sự quy mô nhỏ với mong muốn lật đổ Chính quyền Maduro.

Thời cơ để Guaido lật đổ Tổng thống Nicolas Maduro chưa chín muồi?

Cuộc đảo chính lần này do lãnh đạo phe đối lập Guaido dẫn đầu, vài chục binh sĩ được trang bị vũ khí và một số xe bọc thép đã cố gắng lật đổ Chính quyền Maduro ở thủ đô Caracas. Theo các nguồn tin, sự iện này đã khiến khoảng 71 người bị thương, và đã bị quân đội của Nicolas Maduro đàn áp.

Hãng thông tấn Nga Sputnik tiết lộ Guaido từng tuyên bố ngày 6/4 bắt đầu “hành động chiến thuật” để lật đổ Nicolas Maduro, nhưng không cho biết phe đối lập dự định có những hành động cụ thể nào. Từ đó có thể thấy cuộc đảo chính ngày 30/4 là bước đi đầu tiên của “hành động chiến thuật” lật đổ Tổng thống Maduro. Nhưng kết quả cho thấy hành động được Guaido chuẩn bị trong nhiều tháng đã thất bại hoàn toàn. Lý do quan trọng cho sự thất bại của Guaido có liên quan đến việc ông ta thiếu sự chuẩn bị đầy đủ.

Thứ nhất là sự hỗ trợ về vũ trang của Mỹ. Quy mô của cuộc đảo chính lần này không lớn, chỉ huy động được vài chục binh sĩ và một số xe bọc thép. Guaido đăng video trên Twitter ngày 30/4, nói rằng mình đã nhận được sự ủng hộ của một nhóm “binh sĩ dũng cảm”. Từ quy mô cuộc đảo chính và phát biểu của Guaido có thể thấy Mỹ có thể không nắm chắc kế hoạch đảo chính lần này.

Thứ hai, Guaido vẫn chưa giành được sự ủng hộ thực sự của quân đội Venezuela. Vào tháng 1, khi Guaido tuyên bố mình là “tổng thống lâm thời”, Bộ Quốc phòng Venezuela đã tuyên bố quân đội không thừa nhận ông là tổng thống nước này. Sau cuộc đảo chính lần này, Bộ Quốc phòng Venezuela cũng lập tức điều động lực lượng vũ trang để đàn áp. Ngày 30/4, Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino cũng nói rằng ông phản đối cuộc đảo chính. Cũng trong ngày hôm đó, Tổng thống Nicolas Maduro cho biết đã nói chuyện với tất cả tướng lĩnh quân đội, và họ đều bày tỏ sẽ “hoàn toàn trung thành” với ông.

Thiếu sự hỗ trợ về vũ trang cảu Mỹ và sự ủng hộ của quân đội Venezuela, có thể nhận định thời cơ cho việc dựa vào một lực lượng vũ trang nhỏ để lật đổ Tổng thống Maduro chưa chín muồi.

Sau cuộc đảo chính bị dập tắt, ngày 1/5, Tổng thống Maduro đã có bài phát biểu ở thủ đô Caracas. Trong bài phát biểu, ông tuyên bố sẽ tổ chức “ngày đối thoại” vào cuối tuần này, kêu gọi những người ủng hộ đưa ra lời khuyên cho chính phủ để sửa chữa một số sai lầm mà chính phủ đã phạm phải và ứng phó với các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Là nhà lãnh đạo của Đảng Xã hội chủ nghĩa thống nhất Venezuela (PSUV) cầm quyền ở Venezuela trong 20 năm, Nicolas Maduro cho biết ông chủ trương sử dụng phương thức “phù hợp với hiến pháp và tôn trọng” để giải quyết bất đồng, nếu phe đối lập của Guaido thật sự muốn nắm quyền, thì điều anh ta phải làm là nỗ lực giành chiến thắng trong cuộc bầu cử. Ông nói: “Nếu chúng tôi và những người gây ra cuộc xung đột này đối đầu với nhau thì điều gì sẽ xảy ra? Sẽ có một vụ thảm sát lớn ở Venezuela. Khi chúng ta chém giết nhau, những người ở Washington sẽ ăn mừng”.

Thái độ nhất quán của Mỹ

Thái độ của Mỹ đối với Chính quyền Maduro là nhất quán. Ngày 20/5/2018, cuộc bầu cử ở Venezuela đã kết thúc với việc Tổng thống đương nhiệm Nicolas Maduro tái đắc cử. Ngay từ khi bắt đầu bầu cử, Chính phủ Mỹ đã tuyên bố cuộc bầu cử này có gian lận và sẽ không thừa nhận kết quả.

Ngày 10/4/2019, khi phát biểu tại Liên hợp quốc, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence cũng nói rằng Tổng thống Maduro là một kẻ độc tài đã gây ra tai họa cho Venezuela, phải từ chức ngay lập tức.

Sau khi Guaido phát động đảo chính, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Marco Rubio và Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ John Bolton đã viết trên Twitter với danh nghĩa cá nah6n bày tỏ kiên quyết ủng hộ Guaido. John Bolton còn kêu gọi lật đổ Tổng thống Maduro, ông chỉ trích việc Cuba trực tiếp ủng hộ Chính quyền Maduro. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cũng tuyên bố ủng hộ Guaido với danh nghĩa Bộ Ngoại giao, nhưng chưa đề cập đến sẽ có biện pháp như thế nào để ủng hộ cuộc đảo chính này.

Trên Twitter, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết rằng rất quan tâm đến tình hình Venezuela, Mỹ đứng về phía người dân Venezuela và sự tự do của họ. Sau đó, Tổng thống Trump còn đăng thêm hai bài trên Twitter về Venezuela. Ông cảnh báo quân đội và người dân Cuba ngừng can dự vào tình hình Venezuela, nếu không Mỹ sẽ áp đặt biện pháp trừng phạt cấm vận toàn diện và ở mức cao nhất đối với nước này. Cũng trong thời gian này, Tổng thống Trump đã cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và lãnh đạo một số nước khác tập trung nghiên cứu thảo luận về tình hình Venezuela và bày tỏ lo ngại về tình hình này.

Theo The Wall Street Journal ngày 2/5, các quan chức Mỹ và các nhân vật phe đối lập ở Venezuela cho biết phe đối lập Venezuela trong những tháng gần đây đã bí mật đàm phán với một số thành viên chủ chốt của Chính quyền Maduro, mục đích buộc Maduro phải từ chức, sau đó thành lập một chính phủ liên minh tạm thời. Theo một số nguồn tin, một số quan chức cao cấp nhất của Chính quyền Maduro đã tham gia cuộc đàm phán nói trên, trong đó có bộ trưởng quốc phòng, chánh án Tòa án tối cao và người đứng đầu lực lượng bảo vệ tổng thống kiêm phụ trách bộ phận tình báo quân sự. Theo một đặc phái viên của Mỹ và một người thân cận với lãnh đạo phe đối lập Venezuela Guaido, mục đích của cuộc đàm phán là tìm cách để Maduro từ chức và khôi phục chế độ dân chủ của Venezuela. Đây là sự tiếp xúc đầu tiên giữa chính phủ và phe đối lập kể từ khi Guaido tuyên bố mình là tổng thống lâm thời vào cuối tháng 1/2019, nhưng cuộc thử nghiệm này đã không thành công.

Trong bài phát biểu trên truyền hình vào tối ngày 1/5, Maduro đã phủ nhận việc các thành viên trong chính phủ của ông từng đàm phán với người của đảng đối lập, nói rằng đó là tin giả. Khi đề cập đến các quan chức Mỹ, Maduro nói: “Họ đang nỗ lực lập mưu cho mình”. Ông còn lên án Chính phủ Mỹ có ý đồ gây chia rẽ trong PSUV.

Cuộc đọ sức Trung – Mỹ – Nga trong khủng hoảng ở Venezuela

Trên phương diện quốc tế, các bên tham gia chủ yếu khác trong cuộc khủng hoảng Venezuela là Mỹ và Nga cũng đang chỉ trích lẫn nhau. Đối với cuộc đảo chính lần này, Trung Quốc và Mỹ cũng có thái độ hoàn toàn trái ngược nhau.

Chính quyền Trump cáo buộc Nga ngăn cản Tổng thống Venezuela Maduro từ bỏ quyền lực và trốn chạy khỏi đất nước. Ngoại trưởng Nga Lavrov chỉ trích sự can thiệp của Mỹ đã “vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế”, nói là mang tính “phá hoại”. Lavrov gần đây đã bày tỏ trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Pompeo rằng nếu Mỹ có các bạn pháp cấp tiến hơn nữa ở Venezuela thì sẽ để lại hậu quả nghiêm trọng. Động thái này được hiểu là Moskva đã cảnh báo Washington không nên can thiệp quân sự. Tuy nhiên Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Bolton ngày 1/5 đã tuyên bố “đây là bán cầu của chúng tôi, không phải là nơi Nga nên can thiệp”.

Theo các nguồn tin, ngày 3/5, các thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia và giới chức quân sự Mỹ đã nhóm họp kín tại trụ sở ở Lầu Năm góc để thảo luận các vấn đề nhạy cảm và hành động quân sự. Các thành viên tham gia cuộc họp gồm có Cố vấn an ninh quốc gia Bolton, Quyền Bộ trưởng quốc phòng Shanahan và một số quan chức cấp cao quân đội Mỹ. Họ đã thảo luận về các lựa chọn trọng vấn đề Venezuela. Shanahan nói rằng cuộc họp đã xem xét kỹ tình hình ở Venezuela, mục đích là đảm bảo rằng nội bộ chính phủ giữ nhất quán trong các vấn đề của quốc gia Nam Mỹ này. Về vấn đề liệu Mỹ có quyết định can thiệp quân sự vào Venezuela hay không, người phát ngôn Nhà Trắng Sanders cho biết “tổng thống sẽ có hành động cần thiết”. Bà nhắc lại rằng “tất cả các lựa chọn sẽ tiếp tục được đưa lên bàn đàm phán”. Đây là một sự nhấn mạnh trong nhiều tuần qua của quan chức Chính phủ Mỹ.

Cũng trong ngày 3/5, Trump nói rằng ông đã có cuộc điện đàm rất tích cực với Putin về vấn đề Venezuela. Cuộc điện đàm kéo dài hơn một giờ. Ông nói với các phóng viên trong phòng Bầu dục: “Putin ngoài việc hy vọng Venezuela có những chuyển biến tích cực hơn, còn về cơ bản không có ý định tham gia vào công việc của Venezuela. Tôi cảm thấy như vậy”.

Thái độ của Trung Quốc đối với tình hình ở Venezuela cũng được cộng đồng quốc tế quan tâm, sau khi xảy ra cuộc đảo chính lần này, tổng biên tập tờ Thời báo Hoàn Cầu của Trung Quốc, Hồ Tích Tiến đã viết trên Twitter rằng Venezuela đã thông qua bầu cử để lựa chọn chính phủ này, thì tại sao không thể tiếp tục bầu cho Maduro trong cuộc bầu cử lần sau, mà phải phát động cuộc đảo chính? Guaido rõ ràng đã vi phạm Hiến pháp Venezuela.

Joseph Humire, một chuyên gia về vấn đề an ninh Mỹ Latinh, cho rằng cuộc khủng hoảng chính trị ở Venezuela có mối liên hệ chặt chẽ với sự ủng hộ của các nước như Nga và Trung Quốc. Trung Quốc ủng hộ Chính quyền Maduro hiện tại. Humire nói: “Nợ nước ngoài của Venezuela rất lớn, hơn 150 tỷ USD. Chúng tôi không biết con số chính xác, nhưng của Trung Quốc ước chừng là một nửa con số này. Ngay cả khi Venezuela thực hiện chuyển giao quyền lực thì Trung Quốc chắc chắn sẽ đề xuất yêu cầu tái thiết Venezuela, bởi vì họ có nhiều kênh hợp pháp trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là mỏ dầu – mỏ dầu Orinoco. Trung Quốc có rất nhiều lợi ích ở Venezuela. Bất kể điều gì xảy ra với Chính quyền Venezuela, họ đều sẽ lên tiếng trong giai đoạn quá độ.

Là chủ nợ chính của Venezuela, trong những tuần gần đây, Trung Quốc đã cung cấp sự hỗ trợ về y tế và năng lượng cho nước này. Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc từng lấy lý do không nên can thiệp vào công việc nội bộ nước khác để phản đối việc Chính phủ Mỹ không ngừng gây sức ép đối với Chính quyền Maduro, đồng thời cũng bày tỏ Trung Quốc sẽ tiếp tục ủng hộ Chính phủ Venezuela trong việc bảo vệ chủ quyền, độc lập và ổn định quốc gia. Theo những phân tích có liên quan, Trung Quốc hy vọng thông qua dự án “Vành đai và Con đường” để có được mối quan hệ kinh tế song phương trong các lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng và khai thác tài nguyên ở khu vực Mỹ Latinh.

Nguồn: www.dunjiaodu.com – 05/05/2019

TLTKĐB – 08/05/2019

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s