Việt Nam có thể trông đợi gì từ Nga và các “đồng minh” khác?


Trong khi căng thẳng tiếp tục leo thang tại Bãi Tư Chính, một số nhà quan sát cho rằng Việt Nam đang thực hiện chiến lược mới: Bắt tay với các “đồng minh” mạnh  hơn, trong trường hợp này là Nga, thông qua hợp tác khai thác dầu khí tại các khu vực tranh chấp trên Biển Đông.

Trả lời phỏng vấn đài BBC ngày 21/8, Benne Murray, nhà báo Mỹ hiện đang làm việc cho Thông tấn xã Đức tại Việt Nam, bình luận: ““Đồng minh” là một từ mạnh. Tôi hiểu tại sao từ này lại được sử dụng, tôi sẽ không hiểu theo nghĩa đen là Nga và Việt Nam là “đồng minh” trong vấn đề Biển Đông. Một điều hoàn toàn chắc chắn là Nga đã không công khai ủng hộ Việt Nam trong vấn đề Biển Đông, và trên thực tế, Putin thậm chí dường như còn công khai hỗ trợ Bắc Kinh. Tuy nhiên, tất cả những điều này cần phải được đặt trong bối cảnh của nó”.

Thái độ của Nga

Tranh chấp khởi đầu từ năm 2017 khiến vào năm 2018, Việt Nam phải ngừng dự án thăm dò dầu khí trị giá hàng trăm triệu USD với tập đoàn năng ượng Respol của Tây Ban Nha dưới sức ép của Trung Quốc. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, lần này, Việt Nam ở vị thế khác khi có đối tác “rắn hơn”: Tập đoàn dầu khí quốc gia Rosneft của Nga.

Theo ông Bennet Murray, cả Kremlin và các đối tác Trung Quốc đều ghét các thể chế quốc tế, đặc biệt là các thể chế mà họ cho là thiên vị phương Tây, khi mà các thể chế này luôn muốn bảo họ phải làm gì. Ví dụ, đối với Nga, rõ ràng nhất là trong việc sáp nhập bán đảo Crimea của Ukraine năm 2014. Khi đó, Mỹ và gần như toàn bộ châu Âu nói rằng Nga chống lại luật pháp quốc tế, sau đó áp dụng lệnh trừng phạt với Nga. Nga đã quyết định rằng chơi theo những quy tắc đó là trái với lợi ích của Nga.

Trung Quốc luôn cảm thấy như vậy về Biển Đông, đặc biệt là vào năm 2016, khi các thẩm phán của Tòa Trọng tài Thường trực Quốc tế tại La Hay phán quyết bác bỏ “đường 9 đoạn”.

Putin và Tập Cận Bình đều hiểu rằng mối quan tâm chung của họ là cùng nhau chống lại các thể chế quốc tế đang nói với họ rằng họ không thể có những gì họ muốn về địa chính trị và cả hai đều xem phương Tây là những kẻ đạo đức giả, những kẻ phá vỡ các quy tắc phù hợp với Trung Quốc và Nga.

Tuy nhiên, Putin và Tập không công khai đứng lên chống lại lợi ích của nhau không có nghĩa là họ không xung đột về lợi ích. Các mối quan hệ đối tác của Tập đoàn dầu khí Rosneft, Gazprom và Vietsopetro với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam hiện đều nằm trong khu vực “đường 9 đoạn” của Trung Quốc. Tương tự như vậy, chúng ta có thể thấy Trung Quốc đã đầu tư hàng tỷ USD vào Ukraine, nơi từ năm 2014 đã ở trong tình trạng chiến tranh không công khai nhằm chống lại Nga.

Bennet Murray nói: “Lần này, tôi ngờ rằng Trung Quốc sẽ muốn Nga phải làm gì đó để đổi lấy việc Trung Quốc đã nhắm mắt làm ngơ cho Nga khoan thăm dò tại Bãi Tư Chính. Những cuộc đàm phán liên quan đến màn trao đổi lợi ích đó có thành công hay không là một vấn đề khác. Nhưng chúng chắc chắn sẽ không bao giờ được công khai.

Riêng đối với việc tàu khảo sát Trung Quốc quay trở lại Bãi Tư Chính thật khó để lý giải lý do thật sự. Có thể đó là một thông điệp được Trung Quốc tính toán kỹ lưỡng hoặc cũng có thể chỉ là lý do kỹ thuật. Mặc dù sự hiện diện của con tàu này rõ ràng là mối nguy cho lợi ích của Việt Nam, miễn là Tập đoàn Dầu khí Rosneft và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam vẫn tiếp tục các dự án dầu khí tại đây thì Việt Nam vẫn chưa mất Bãi Tư Chính”.

Trong khi đó, viết trên Asia Times, nhà báo Mỹ David Hutt cũng cho rằng một trong những lý do khiến lần này Việt Nam cứng rắn hơn trước Trung Quốc là do Việt Nam đã có các đồng minh mạnh hơn. Ngoài Mỹ, Nhật, Pháp, Liên minh châu Âu, Việt Nam còn có Nga: “Trong một diễn biến mới, Nga đã ám chỉ rằng họ cũng có thể ủng hộ Hà Nội thông qua hợp tác thăm dò dầu khí với Việt Nam trên khu vực Biển Đông nơi Bắc Kinh cũng khẳng định chủ quyền”.

Cây bút Panos Mourdoukoutas bình luận trên Forbes: “Sự hiện diện của Nga ở vùng biển tranh chấp có thể là yếu tố giúp thay đổi cuộc chơi của Việt Nam. Sẽ vô cùng khó khăn để Bắc Kinh đối đầu với hải quân Nga – lực lượng sẵn sàng bảo vệ lợi ích của Moskva trong khu vực. Và điều đó có thể giúp làm giảm tham vọng của Trung Quốc trên Biển Đông, và cứu vãn hòa bình trong khu vực”.

Các “đồng minh” khác

Ngoài Nga, “đồng hành” với Việt Nam còn có Mỹ, nước vốn im tiếng khi Trung Quốc gây hấn với Việt Nam trên Biển Đông năm 2018.

Theo Asia Times, năm nay, Mỹ lên tiếng cáo buộc Trung Quốc có hành động “bắt nạt” nước láng giềng. Mỹ cũng ngỏ ý “muốn củng cố mối quan hệ quân sự chặt chẽ hơn với Hà Nội, mặc dù Việt Nam vẫn tỏ ra thận trọng và vẫn duy trì các chính sách ngoại giao không cam kết”.

Mới đây, Liên minh châu Âu (EU) công khai cho hay “hoàn toàn ủng hộ quan điểm và lo ngại của Việt Nam về tình hình và căng thẳng gia tăng ở Biển Đông” – và rằng Việt Nam Việt Nam “có thể trông cậy vào EU để không những hướng tới việc giảm căng thẳng, mà còn, trước tiên, là bảo vệ việc tôn trọng luật pháp quốc tế một cách đầy đủ”.

EU cũng sẽ sớm ký Hiệp định hợp tác quốc phòng, an ninh với Việt Nam.

Trước đó, hồi tháng 9/2018, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp và Việt Nam đã ký kết Tuyên bố tầm nhìn chung về hợp tác quốc phòng giai đoạn 2018 – 2028. Sau đó, tại hội nghị quốc phòng thường niên Shangri-La 2019 tổ chức tại Singapore, đại diện Pháp đã hứa sẽ “ít nhất hai năm một lần điều tàu tới Biển Đông” và tiếp tục ủng hộ việc tuân thủ luật pháp quốc tế liên quan.

Việt Nam mới đây cũng tuyên bố kéo dài thời gian hoạt động của giàn khoan Hakuryu-5 thuộc Công ty Khoan Nhật Bản (JDC) tại Khu vực lô 06.1 bể Nam Côn Sơn đến hết ngày 15/9 giữa bối cảnh bị tàu Trung Quốc quấy rối.

Nguồn: TKNB – 23/08/2019

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s