Thượng nguồn sông Mekong – Mỹ mở mặt trận mới chống Trung Quốc


Nhà phân tích Piotr Tsvetov của Sputnik cho biết, trong cuộc họp của các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Bangkok vào tuần trước, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã đưa ra loạt chỉ trích kế tiếp nhắm vào Trung Quốc. Ông Pompeo chỉ trích kế hoạch của Trung Quốc về xây dựng các công trình thủy lực ở thượng nguồn sông Mekong. Ngoại trưởng Mỹ cho rằng chương trình của Trung Quốc với dòng sông này, bao gồm nổ mìn và nạo vét lòng sông, là “xu hướng đáng lo ngại”.

Lập luận yếu ớt của Trung Quốc

Trong những ngày này, Trung Quốc bị điểm danh là thủ phạm của tình trạng hạn hán ở Thái Lan. Một số nhà báo và chính trị gia chỉ ra nguyên nhân của thảm họa này là các con đập và nhà máy điện xây dựng ở thượng nguồn sông Mekong trên lãnh thổ Trung Quốc. Ở Bangkok, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị phản bác cáo buộc trên. Ông Vương lý giải là hạn hán cũng ảnh hưởng đến cả vùng bờ sông Mekong của Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng biết rằng có thể tăng lượng nước chảy xuống sông Mekong để giúp các nước ở khu vực hạ lưu. Bắc Kinh từng mở cửa xả lũ để cứu các nước láng giềng Đông Nam Á khỏi cảnh hạn hán vào năm 2016.

Tuy nhiên, đây cũng là chủ đề chỉ trích rộng rãi về quan điểm của Bắc Kinh. Một thực tế hiển nhiên: Trung Quốc là thế lực có khả năng quyết định số phận của hàng triệu con người. Nhiều con sông bắt nguồn từ lãnh thổ Trung Quốc, cả những con sông kỳ vĩ như Mekong và Sông Hằng. Do đó, Ấn Độ, nơi Sông Hằng chảy qua, cũng như Lào, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam – các nước nằm ven bờ sông Mekong, đều cảm thấy bất an khi hiểu rằng chìa khóa nguồn nước chính của họ nằm trong tay nhà chức trách Bắc Kinh. Và không ai biết người Trung Quốc sẽ sử dụng chìa khóa này như thế nào.

Thêm một khía cạnh không thể làm các nước Đông Nam Á yên tâm. Một cách khách quan, sự phát triển kinh tế nhanh chóng như vũ bão của Trung Quốc và các nước Đông Nam Á đòi hỏi phải tăng nguồn cung năng lượng cho các quốc gia này. Vì vậy, đã sản sinh nhiều dự án về xây dựng trạm thủy điện trên sông Mekong. Một số công trình đã được xây dựng trên lãnh thổ Trung Quốc, và bắt đầu ảnh hưởng đến hệ sinh thái của khu vực, kể cả gây phương hại đến dự trữ sinh học cốt yếu của dòng sông Mekong. Điều này xảy ra vì nguyên nhân việc xây dựng luôn tiến hành vội vàng, không có nền tảng kỹ thuật và biện pháp môi trường cần thiết.

Xung đột của hai dự án

Những chỉ trích gay gắt của ông Pompeo là bước đi tiếp theo để phục vụ lợi ích chính trị và thương mại của người Mỹ. Cả chục năm nay, người Mỹ cùng với 5 nước ASEAN (Việt Nam, Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan) hợp tác trong khuôn khổ của “Sáng kiến hạ lưu sông Mekong (The Lower Mekong Initiative – LMI). Dự án có sự hỗ trợ của Mỹ cho các nước trên trong việc đảm bảo an ninh lương thực và môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giáo dục.

Trung Quốc cùng các nước thành viên ASEAN cũng có dự án riêng, được gọi là “Cơ chế hợp tác trong khu vực Lan Thương – Mekong”. Bắt đầu từ năm 2016, cứ 2 năm một lần, diễn ra các cuộc họp của các nhà lãnh đạo 6 nước châu Á nằm dọc theo bờ sông Mekong. Trong khuôn khổ của cơ chế, trọng tâm nhấn vào các dự án cơ sở hạ tầng, Trung Quốc đã phân bổ hàng tỷ USD với tư cách là các khoản vay cho các dự án này.

Khoản chi tiêu của Mỹ để hỗ trợ cho các nước trong lưu vực thấp hơn nhiều so với các khoản chi của Trung Quốc. Có lẽ đây là lý do tại sao Ngoại trưởng Mỹ quyết định hạ thấp Trung Quốc trong con mắt đại diện cấp cao của các quốc gia ASEAN. Một năm trước, tại sự kiện tương tự, phái đoàn Mỹ đã chỉ trích sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc.

Ai quyết định số phận của Mekong?

Lời giải đáp cho câu hỏi này rất đơn giản – đó là những người đang sống bên bờ dòng sông này. Tất nhiên, mọi việc cần được thực hiện theo thỏa thuận của các bên, mà không chịu sự chỉ đạo hay mệnh lệnh của bất kỳ ai khác. Không có gì đáng ngạc nhiên hay trái đạo lý kkhi các nước ASEAN tiếp nhận sự giúp đỡ để giải quyết vấn đề của lưu vực sông Mekong rộng lớn.

Nhưng như vậy hoàn toàn không có nghĩa là Bắc Kinh hay Washington có thể ra lệnh ép buộc các nước phải tuân thủ theo ý muốn của họ.

Nguồn: TKNB – 08/08/2019

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s