COVID-19 cái cớ để Saudi Arabia và Nga khai mào chiến tranh dầu mỏ


Theo đài RFI, dầu mỏ mất giá 40% từ đầu năm 2020. Nguyên nhân chính do virus corona. Tiêu thụ của Trung Quốc và châu Âu, Mỹ giảm mạnh và thêm vào đó là cuộc chiến dầu mỏ Riyadh và Moskva vừa khai mào, khai tử liên minh Nga – Saudi Arabia được ký từ năm 2016.

Đâu là động cơ khiến hai trong số ba nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới đọ sức với nhau, mỗi bên tính toán những gì? Nga và Saudi Arabia dường như cùng theo đuổi một mục tiêu: chặn đường các nhà sản xuất dầu đá phiến của Mỹ. Liệu đây có phải là một nước cờ nguy hiểm cho cả đôi bên?

Thế giới không thể biết trước dịch COVID-19 sẽ kéo dài bao nhiêu lâu. Kinh tế của Trung Quốc và thế giới đóng băng. Ngành hàng không quốc tế gần như bị tê liệt. Chỉ số chứng khoán từ Âu sang Á và cả trên thị trường tài chính Mỹ giảm mạnh. Kịch bản “một cuộc khủng hoảng tài chính” ngày càng cận kề. Trong bức tranh đen tối đó, bất ngờ nổ ra cuộc chiến dầu mỏ giữa Saudi Arabia và Nga.

Ngày 8/3/2020, Riyadh đơn phương quyết định tăng mức sản xuất và xuất khẩu, giảm giá dầu cho một số khách hàng trong lúc trên thị trường quốc tế, mức cung đã cao hơn so với mức cầu. Vàng đen mất giá.

Quyết định trên lại càng khó hiểu, bởi hai ngày trước đó, khối các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ và các đối tác, gọi tắt là nhóm OPEC+ đã họp tại Vienna. Mục tiêu cuộc họp nhằm tìm đồng thuận khóa bớt van dầu, qua đó giữ giá vàng đen. Saudi Arabia là thành viên quan trọng nhất của OPEC trong lúc Nga là nguồn sản xuất lớn thứ nhì thế giới, chỉ thua có Mỹ. Hai quốc gia này cộng lại cung cấp 40% dầu cho thế giới.

Cuộc họp tại Vienna (Áo) thất bại do Nga bác bỏ đề xuất của Saudi Arabia giảm thêm 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày tư nay cho đến cuối 2020. Phái đoàn Saudi Arabia từ Vienna trở về, lập tức Riyadh phản công và quyết định mở thêm van dầu cho thế giới. Giá dầu càng tuột dốc thế giới càng hoảng loạn. Trong phiên giao dịch ngày 9/3 vừa qua “mức lãi tích lũy trên thị trường tài chính từ đầu năm 2020 tan thành mây khói”.

Từ hoảng loạn về dầu mỏ đến chứng khoán

Trả lời trên đài RFI, Giáo sư kinh tế Jean Pierre Favennec đại học Paris Dauphine và Viện Dầu mỏ của Pháp phân tích về phản ứng khó hiểu của thị trường, bởi vì nhẽ ra khi dầu mỏ mất giá, đó phải là một tin vui. Tuy nhiên lần này, giới đầu tư quốc tế lại rơi vào hoảng loạn. Chuyên gia này cho biết: “Đúng là vì Nga – Saudi Arabia không đạt được đồng thuận, giá dầu đã giảm mạnh, nhưng đồng thời đó là dấu hiệu cho thấy thế giới đang hoang mang. Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ của Trung Quốc đã rơi xuống rất thấp và mọi người chờ đợi là mức cầu tại châu Âu cũng sẽ bị đóng băng. Điều đó khiến thị trường tài chính lại càng hoảng loạn. Trong bối cảnh mà dầu mỏ đang mất giá, Riyadh tấn thêm một đòn mạnh, khiến mọi người lại càng nghĩ rằng các hoạt động kinh tế của thế giới tiếp tục giảm thêm nữa trong những tuần lễ hay những tháng sắp tới”.

Saudi Arabia phá giá dầu khiến mọi người hiểu như đó là một tín hiệu mới cho thấy kinh tế thế giới bên bờ vực thẳm.

Matthieu Auzaneau – Giám đốc Shift Project, một nhóm nghiên cứu về mức độ lệ thuộc của kinh tế toàn cầu vào năng lượng hóa thạch, thận trọng nêu ra giả thuyết rằng Nga hay Saudi Arabia đã khơi mào chiến tranh dầu mỏ với mục đích gì? Và cũng có thể Saudi Arabia khai chiến để mặc cả với Nga. Chuyên gia Matthieu Auzaneau cho biết: “Trên thực tế, liên minh Nga – Saudi Arabia đã được hình thành. Riyadh là thành viên quan trong nhất trong khối OPEC – tức là các nước xuất khẩu dầu mỏ. Còn Moskva là nguồn sản xuất lớn thứ nhì thế giới, đứng sau Mỹ nhưng trước Saudi Arabia. Hơn nữa, Nga lại có một trọng lượng về địa chính trị rất lớn. Đôi bên đồng ý với nhau hạn chế mức sản xuất để giữ giá dầu tương đối cao. Thỏa thuận đó đã bị khai tử sau cuộc họp ở Vienna trong hai ngày 5 và 6/3 vừa qua. Phía Nga từ chối theo chân Saudi Arabia, để tiếp tục giảm thêm 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày từ nay cho đến cuối năm 2020. Mọi người nói rằng Nga gạt bỏ đề xuất của Saudi Arabia, nhưng chúng ta không biết chắc được về diễn tiến cuộc họp nói trên.

Có hai giả thuyết: Một là, Nga bác bỏ đề xuất của Riyadh tránh để tạo lợi thế cho các nhà sản xuất của Mỹ. Bởi vì từ trước tới nay, mỗi lần Nga và Saudi Arabia giảm mức xuất khẩu, thì dầu đá phiến của Mỹ lại lấp vào chỗ trống. Hai là, chính hoàng thái tử Mohammed Ben Salman đã châm ngòi cuộc chiến dầu mỏ. Saudi Arabia vừa thông báo tăng mức sản xuất để giữ thị phần, vừa giảm giá từ 7 – 8 USD/thùng dầu cho một số khách hàng”.

Dầu đá phiến Mỹ trong tầm ngắm của Nga và Saudi Arabia

Trước hết, nhiều nhà quan sát cho rằng Bộ trưởng Năng lượng Nga, Alexandre Novak “gây sự” trước chẳng qua là vì các nhà sản xuất Nga, đứng đầu là Rosneft, đã thuyết phục Tổng thống Vladimir Putin đã đến lúc nước Nga phải “cân bằng hóa lại thị trường dầu mỏ thế giới”. Một cách gián tiếp, Igor Setchine nhắc nhở chủ nhân điện Kremlin rằng, hạ mức sản xuất là giúp cho các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ chiếm mất thị phần của Nga.

Saudi Arabia cần giữ giá dầu ở mức từ 82 đến 90 USD/thùng thì mới có lãi, ngược lại phía Nga, về mặt chính thức, chỉ cần giá một thùng dầu dao động trên dưới 50 USD là đủ. Điện Kremlin biết rằng với giá dầu 30 USD/thùng, sẽ có “không ít các nguồn cung cấp Mỹ bị vỡ nợ”. Trong khi đó cả Nga lẫn Saudi Arabia cùng tạm thời có khả năng cầm cự với giá này. Chuyên gia Pháp, Matthieu Auzaneau trung tâm nghiên cứu Shift Power cho rằng thực ra Nga và Saudi Arabia theo đuổi cùng một mục đích, nhưng phá giá dầu là một trò chơi nguy hiểm. Chuyên gia Pháp, Matthieu Auzaneau nói: “Saudi Arabia và Nga cùng có một khoản dự trữ ngoại tệ khá tốt, tương đương với hàng trăm tỷ USD. Cả hai quốc gia này có khả năng cầm cự lâu dài trong trường hợp nổ ra một cuộc chiến dầu mỏ. Cả hai theo đuổi cùng một mục đích đó là cản đường các nhà sản xuất Mỹ. Tuy nhiên, đôi bên cùng đang đùa với lửa. Bởi vì dầu mỏ là con gà đẻ trứng vàng, cho phép bảo đảm ổn định trong xã hội. Chỉ cần nhìn vào trường hợp của Venezuela chúng ta cũng thấy được điều đó. Tôi rất lo ngại về tình hình tại Trung Đông.

Khu vực này đã như một thùng thuốc súng. Nga vì có những tính toán địa chiến lược trong khu vực này nên can thiệp quân sự tại Syria. Saudi Arabia cũng có những ẩn ý – đặc biệt là đối với Iran, kẻ thù không đội trời chung của Riyadh. Có điều về mặt kinh tế và quân sự, cả Nga lẫn Saudi Arabia cùng đang bị dồn vào chân tường. Giờ đây căng thẳng lại gia tăng thêm một bậc. Bài toán trở nên phức tạp hơn nhiều cho cả đôi bên”.

Giám đốc Shift Project, Matthieu Auzaneau thẩm định, chỉ cần giá dầu ở mức 50 USD/thùng trong dài hạn là cũng đủ để “giết chết” không ít nhà sản xuất cò con của Mỹ. Ông cho rằng, nghịch lý ở đây là Nga và Saudi Arabia, hai quốc gia có những quyền lợi địa chính trị khác hẳn nhau, lại có thể cộng tác với nhau về mặt kinh tế khi cần chặn đường công nghệ dầu mỏ của Mỹ. Chưa chắc gì là Moskva và Riyadh sẽ thành công.

Hoàng thái tử Ben Salman, phù thủy non tay?

Không thuyết phục được Nga khóa bớt van dầu, Saudi Arabia, mà người chủ chốt là hoàng thái tử Mohammed Ben Salman phản công. Riyadh thông báo nâng mức sản xuất lên thêm 25% tức là sản xuất đến hơn 12 triệu thùng dầu/ngày. Riyadh dùng “một viên đạn bắn hai con chim”: vừa gặm nhấm thêm thị phần của Nga vừa bóp ngạt không dưới 100 nhà sản xuất Mỹ theo thẩm định của công ty tư vấn Rystad Energy.

Kinh tế Nga phụ thuộc đến 30% vào dầu mỏ và khí đốt, đây cũng là nguồn đem về 50% ngân sách quốc gia. Việc Riyadh mở van, đẩy giá dầu tuột dốc khiến đồng ruble của Nga mất giá 7% trong phiên giao dịch 9/3.

Tuy nhiên, không chỉ có Nga bị tác động. Chiến lược của Riyadh trên bàn cờ năng lượng vừa qua tác động mạnh đến từ Iran tới tận các quốc gia sản xuất dầu mỏ ở tận châu Mỹ Latinh hay châu Phi. Tuy nhiên, trong cuộc đọ sức về dầu mỏ, Saudi Arabia cũng phải trả giá đắt, như ghi nhận của văn phòng tư vấn Compétence Finance, trụ sở tại Paris rằng dầu mỏ bảo đảm đến 3/4 thu nhập tại vương quốc này; gần như 100% nguồn ngoại tệ có được là nhờ nền công nghiệp dầu khí. Năm 2014, Riyadh từng thất bại khi muốn sử dụng lá bài năng lượng để hạ cả Nga, đồng minh của Iran lẫn dằn mặt Mỹ.

Theo thẩm định của Compétence Finance, từ ngày 8/3/2020, chơi trò phá giá dầu mỏ khiến mỗi tuần Saudi Arabia thất thu đến 1,75 tỷ USD. Tất cả những yếu tố đó lại càng phá hỏng chiến lược Tầm nhìn 2030 của Hoàng thái tử Ben Salman, nhằm giảm bớt mức độ lệ thuộc vào năng lượng hóa thạch.

Cả về chính trị lẫn kinh tế, thái tử Ben Salman đang nóng lòng muốn ghi được những bàn thắng quan trọng để nắm lấy ngai vàng vào lúc quốc vương Salman đã 84 tuổi và sức khỏe đang suy yếu. Đó là chưa kể trong trường hợp virus corona không dung thứ cho thần dân của vương quốc dầu mỏ này.

Nguồn: TKNB – 19/03/2020.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s