Tác động của COVID-19 đối với quan hệ Trung Quốc – phương Tây


Theo Thời báo Hoàn cầu ngày 28/2, kể từ khi dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (COVID-19) bùng phát đến nay, các phương tiện truyền thông phương Tây đã liên tục bình luận về tác động của dịch bệnh, cho rằng điều này sẽ đẩy nhanh việc tách chuỗi công nghiệp của Trung Quốc khỏi một số nước phát triển và có thể khiến nhiều công ty đa quốc gia phải xem xét lại về lỗ hổng khi phụ thuộc quá mức vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Trên cơ sở đó, truyền thông phương Tây dự đoán COVID-19 có thể gây ra một cuộc cải tổ lớn về chuỗi công nghiệp ở châu Á và thế giới, song cũng thừa nhận rằng hiện chưa có nền kinh tế nào thay thế nổi vai trò trung tâm của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

COVID-19 được coi như là một sự kiện “thiên nga đen”. Là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ dịch này, ưu tiên hàng đầu của Trung Quốc hiện nay là huy động mọi nguồn lực để trị bệnh, cứu  người và ngăn chặn đà lây lan của dịch. Dịch bệnh đã ảnh hưởng đến nền kinh tế Trung Quốc ở một mức độ nhất định, nhưng “chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh nhất thế giới” đang ngày càng hoàn thiện tại Trung Quốc không thể vì dịch này mà bị “phá vỡ” hoặc xuất hiện tình trạng tách rời chuỗi công nghiệp giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới như dư luận phương Tây tuyên truyền. Có nhiều lý do giải thích cho nhận định này.

Thứ nhất, bất kể sự phân chia lao động và hợp tác trong chuỗi công nghiệp giữa Trung Quốc và Mỹ hay sự hình thành và phát triển của Trung Quốc như là một trung tâm của chuỗi cung ứng toàn cầu, đều có logic kinh tế nội tại. Nó có cả đặc điểm chu kỳ và tính giai đoạn của sản xuất công nghiệp toàn cầu cùng những thay đổi trong mô hình công nghiệp, cũng như các đặc tính ổn định trong chu trình. Xét về lịch sử phát triển công nghiệp toàn cầu, từ nửa sau thế kỷ XVIII đến những năm 1980, cục diện “công xưởng của thế giới”, “trung tâm sản xuất của thế giới” đã lần lượt dịch chuyển từ Anh, Mỹ sang Nhật Bản. Kể từ khi Trung Quốc đẩy mạnh cải cách mở cửa vào những năm 1990, đặc biệt là gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001, nhờ được hưởng lợi từ việc cải thiện điều kiện ngoại thương và chuyển dịch công nghiệp toàn cầu, đồng thời có các lợi thế so sánh như chi phí lao động thấp, Trung Quốc đã nhanh chóng phát triển thành nước sản xuất và xuất khẩu lớn nhất thế giới, đồng thời đạt được lợi nhuận tương đối ổn định trong phân công lao động thuộc chuỗi giá trị toàn cầu. Kể từ năm 2010, Trung Quốc đã trở thành một nền kinh tế mới nổi với các chuỗi công nghiệp tương đối hoàn chỉnh.

Mặc dù từ năm 2009, các nước phát triển đã đưa ra các biện pháp như “tái công nghiệp hóa” và “đưa sản xuất công nghiệp quay lại đất nước mình”, nhưng cho đến nay vẫn không mấy hiệu quả. Điều này cho thấy ngay cả các nước phát triển nhất, cũng khó có thể dùng ý chí để thay đổi sự phân công trong chuỗi công nghiệp toàn cầu. Các nền kinh tế mới nổi như Ấn Độ và Việt Nam, do những hạn chế về cơ sở hạ tầng, mức độ phát triển kinh tế và các nguồn lực khác, trong ngắn hạn không có đủ điều kiện cơ bản để thay thế Trung Quốc. Do đó, từ nay đến khoảng năm 2030, sự phân công lao động trong chuỗi công nghiệp toàn cầu sẽ vẫn tương đối ổn định.

Thứ hai, lợi nhuận phát triển lớn mà Trung Quốc tạo ra cho khu vực và thế giới dựa trên sự phát triển của ngành sản xuất, thúc đẩy chuỗi giá trị thương mại và đẩy mạnh mở cửa ngành tài chính, sẽ tạo thành liên kết cốt lõi của lợi nhuận toàn cầo trong nửa đầu thế kỷ XXI, và cũng là động lực quan trọng để toàn cầu hóa kinh tế không bị ngăn chặn. Thị trường là một hệ thống thông minh, các công ty đa quốc gia phương Tây cực kỳ nhạy cảm với thị trường quốc tế, vốn đã được hưởng lợi từ sự phát triển kinh tế của Trung Quốc trong một thời gian dài và phụ thuộc nhiều vào lợi nhuận ở nước ngoài, nên sẽ không chủ động từ bỏ thị trường Trung Quốc và tách khỏi Trung Quốc từ góc độ chuỗi công nghiệp, trừ khi họ có lợi ích thay thế một cách bền vững. Trong tương lai gần, không có quốc gia hay nhóm lợi ích quốc gia nào có thể gánh vác mọi chi phí khi toàn cầu phân thành hai hệ thống công nghệ, thương mại, công nghiệp và thậm chí hai hệ thống tài chính. Nói cách khác, xét về mặt logic kinh doanh thông thường và chi phí giao dịch, không ai chọn cách tách khỏi Trung Quốc.

Thứ ba, trong thời đại hội nhập kinh tế toàn cầu ngày nay, sự cạnh tranh một mất một còn chỉ gây ra tổn thất. Đối với các chính trị gia và nhà lãnh đạo doanh nghiệp có tầm nhìn, các vấn đề như tăng trưởng kinh tế, ổn định tài chính, kiện toàn quy tắc thương mại, hoặc nâng cấp và thay đổi chuỗi công nghiệp, hoặc giải quyết hiệu quả các vấn đề phức tạp như tranh chấp thương mại giữa các quốc gia, tất cả đều không thể tách khỏi sự tôn trọng quy luật thị trường và các quy tắc quốc tế, cũng như sự phân công và hợp tác dựa trên nền tảng đồng thuận.

Nguồn: TKNB – 03/03/2020.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s