20 năm Hiệp ước biên giới đất liền Việt – Trung: Lời nói và ý định của Trung Quốc – Phần cuối


Ý định “thúc giục đàm phán” của Trung Quốc có tác dụng?

Tờ South China Morning Post ngày 24/8 cho rằng, gần đây, Bắc Kinh đã tăng cường thúc đẩy giải quyết tranh chấp Biển Đông – vấn đề mà Trung Quốc từng cố gạt sang một bên để tập trung vào hợp tác kinh tế song phương.

Tiến sĩ Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu cấp cao thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á – ISEAS ở Singapore, phân tích: “Sự kiện ngày 23/8 bộc lộ một số vấn đề. Phía Trung Quốc muốn khuyên Việt Nam rằng học học hiệp định trên bộ này để xử lý vấn đề Biển Đông cho thành công… câu này là câu đáng chú ý.

Thực ra, mọi người đều hiểu Trung Quốc đang “khuyên” Việt Nam nhượng bộ trong hồ sơ Biển Đông. Đây là một vấn đề. Kèm theo những lời lẽ như vậy, Trung Quốc tiến hành tập trận ở Biển Đông, và khi tập trận, họ kết hợp quân sự hóa ở Biển Đông ở mức độ cao chưa từng thấy bằng cách đưa máy bay chiến lược có thể mang bom hạt nhân hạ cánh và cất cánh ở đảo Phú Lâm, rồi tập trận bắn đạn thật, tên lửa ở Biển Đông. Đây là hành động kết hợp ngoại giao, cũng như dọa nạt không chỉ Việt Nam mà cả Mỹ, và vẫn chiều hướng đấy, muốn đẩy Mỹ ra khỏi vấn đề Biển Đông”.

Theo nhà nghiên cứu về chính sách đối ngoại Lê Hồng Hiệp thuộc viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore, tranh chấp trên biển giữa Việt Nam và Trung Quốc có độ phức tạp gấp nhiều lần các vấn đề trên bộ, và cuộc tập trận đang diễn ra của Trung Quốc càng nêu bật sự phức tạp này. Dù hai nước đã phân định được Vịnh Bắc Bộ từ năm 2000, nhưng vẫn bế tắc về vùng biển cửa vịnh sau hàng chục năm đàm phán do khác biệt quan điểm và mấu chốt nhất là tranh chấp về quần đảo Trường Sa. Ông nhận định: “Phải giải quyết được vấn đề hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa mới giải quyết được các tranh chấp liên quan. Đây là vấn đề rất khó. Việc đàm phán có thể kéo dài hàng chục năm, nếu không nói là hàng trăm năm”.

Về lời thúc giục đàm phán do Vương Nghị đưa ra, ông Lê Hồng Hiệp đánh giá Trung Quốc muốn Việt Nam đàm phán song phương, không quốc tế hóa và không để các quốc gia bên ngoài tham gia, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Trung – Mỹ ngày càng tăng. Ý định này của Trung Quốc sẽ có ít tác dụng vì Bắc Kinh tiếp tục hành động không nhất quán, vẫn gây sức ép hoặc xâm phạm chủ quyền của Việt Nam, mà cuộc tập trận gần Hoàng Sa trong tuần này là một ví dụ nữa. Ông Hiệp nói: “Việt Nam nhận thức được sự bất nhất của Trung Quốc và Hà Nội có hành động riêng để bảo vệ lợi ích của mình – đó là phát huy nội lực và thúc đẩy quan hệ với các nước có chung nhận thức chiến lược, như Mỹ chẳng hạn. Tuy nhiên, những diễn biến này làm cho tranh chấp Việt Nam – Trung Quốc càng trở nên khó giải quyết hơn”.

Không chỉ “dụ” Việt Nam “đừng nghe Mỹ chống Trung Quốc”

Bắc Kinh đang “dụ” các nước ASEAN đứng về phía mình. Tờ South China Morning Post (Hong Kong) ngày 24/8 đưa tin, một ngày sau cuộc gặp Phó thủ tướng Phạm Bình Minh, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc đã mời đại sứ 10 nước ASEAN họp để nêu quan ngại về nguy cơ chiến tranh trên Biển Đông gây ra từ “những nước ngàoi khu vực”.

Đầu tháng này, sau khi Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo bác bỏ tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông theo hình “đường 9 đoạn”, đồng thời sẵn sàng hậu thuẫn cho ASEAN đối phó với Trung Quốc, Vương Nghị đã vội vã gặp các đại sứ ASEAN, kêu gọi hợp tác với Bắc Kinh.

Một quan chức phụ trách về biên giới lãnh thổ của Trung Quốc tham gia cuộc họp đã kêu gọi nối lại các cuộc thảo luận về Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) “càng sớm càng tốt” để “đạt một số tiến triển”, đồng thời Bắc Kinh không muốn tiến trình đàm phán bị “những nước không thuộc thành phần đàm phán ngăn chặn” – ám chỉ Mỹ.

Theo South China Morning Post, nhiều nhà ngoại giao ASEAN tin rằng cuộc họp được tổ chức chứng tỏ Bắc Kinh rất muốn lôi kéo các nước láng giềng nghiêng về phía mình và đẩy Mỹ ra ngoài sau khi thấy Mỹ ra mặt cứng rắn hơn khi gọi khẳng định “đường 9 đoạn” là bất hợp pháp, đồng thời thúc giục ASEAN chú trọng vào sự hợp tác kinh tế giữa hai bên.

Nhiều nhà ngoại giao cũng cho hay, gần đây, Bắc Kinh tỏ ra sẵn sàng thảo luận các giải pháp giải quyết tranh chấp chủ quyền Biển Đông – một vấn đề thường bị Bắc Kinh đẩy ra ngoài để chỉ chú trọng hợp tác kinh tế song phương.

Các nhà phân tích thời sự khu vực cho rằng tiến bộ cho COC trở nên quan trọng hơn bao giờ hết khi Mỹ gia tăng áp lực trong khi cũng có căng thẳng giữa Trung Quốc với các nước có tranh chấp chủ quyền biển đảo. Tuy nhiên, việc đạt được COC vào năm 2021 hay không vẫn còn là dấu hỏi lớn khi bên cạnh lập trường khác nhau về những điều có thể thỏa hiệp còn có rất nhiều yếu tố khác ảnh hưởng, nhất là việc Bắc Kinh từ chối không chấp nhận một COC có tính ràng buộc pháp lý.

Nguồn: TKNB – 26/08/2020.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s