Chiến tranh và suy thoái: Mùa bội thu của Ngân hàng Quốc tế – Phần VI


Liên quan đến hiệp định bí mật này, năm 1928, dưới sự chỉ đạo của Nghị sĩ Louis McFadden, House Stabilization Hearing đã tiến hành một cuộc điều tra, và kết luận đưa ra là: Bằng việc thao túng dòng lưu thông của vàng, Ngân hàng Quốc tế đã tạo nên sự sụp đổ của thị trường cổ phiếu.

Nghị sĩ McFadden: Thưa ông, điều gì đã tác động đến quyết định cuối cùng của Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (chỉ chính sách hạ lãi suất vào mùa hè năm 1927)?

Miller – Chủ tịch Cục Dự trữ: Ngài đã hỏi một vấn đề mà tôi không thể trả lời.

McFadden: Nói cách khác, điều tôi quan tâm là: do đâu mà có quyết định hạ lãi suất màu hè năm ngoái, thưa ông?

Miller: Ba ngân hàng Trung ương châu Âu lớn nhất đã phái đại diện của họ đến đất nước này. Họ là Norman – Chủ tịch Ngân hàng Anh, Tiến sĩ Hjalmar Schacht – Chủ tịch ngân hàng Trung ương Đức và Giáo sư Charles Rist của Ngân hàng Pháp. Ba vị này đã họp bàn cùng với người của Ngân hàng New York thuộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Khoảng sau một vài tuần, họ xuất hiện hơn nửa ngày ở Washington. Họ đến Washington D.C., hôm sau các vị chủ tịch của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đón tiếp, chiều thì họ lại trở về New York.

McFadden: Các vị Chủ tịch của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đều có mặt tại buổi tiệc trưa chứ, thưa ông?

Miller: Ồ, đúng, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ còn cố ý sắp xếp cho mọi người tụ tập cùng nhau.

McFadden: Đó là một hoạt động có tính chất xã giao, hay là một cuộc thảo luận nghiêm túc, thưa ông?

Miller: Tôi cảm thấy đó là một kiểu hoạt động xã giao. Trước bữa tiệc trưa, tôi đã trò chuyện rất lâu với Tiến sĩ Hjalmar Schacht, và cũng hàn huyên với cả Giáo sư Rist. Sau bữa tiệc, tôi cùng với ngài Norman và Strong New York (Strong là Chủ tịch Ngân hàng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York) tán gẫu một lúc lâu.

McFadden: Vậy đó có phải là một hội nghị chủ tịch (Cục Dự trữ Liên bang) chính thức không?

Miller: Không phải.

Ông Beedy: Những sự hiểu biết và việc bỏ qua này rõ ràng không được ghi lại chính thức phải không, thưa ông?

Miller: Không có. Sau này Ủy ban Chính sách Thị trường mở tổ chức một hội nghị, và một số biện pháp đã được định ra như vậy. Tôi nhớ rằng theo kế hoạch này, chỉ trong vòng 8 tháng, số ngân phiếu định mức khoảng 80 triệu USD đã được Ngân hàng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York mua vào (phát hành tiền cơ bản).

McFadden: Việc thay đổi một chính sách trực tiếp dẫn đến trạng thái không bình thường của hệ thống tài chính đất nước này (phong trào đầu cơ thị trường cổ phiếu năm 1927 – 1929). Theo tôi thấy, một quyết sách trọng đại như vậy cần phải có sự ghi chép chính thức ở Washington.

Miller: Tôi đồng ý với các quan điểm của ông.

Nghị sĩ Strong: Sự thật là họ đã đến đây, tổ chức hội nghị bí mật, ăn uống tiệc tùng, bàn luận viển vông, cuối cùng để cho Cục Dự trữ Liên bang Mỹ hạ thấp tỉ lệ chiết khấu, rồi sau đó, họ đem vàng của chúng ta đi mất.

Ông Stege: Chính sách này giúp châu Âu ổn định tiền tệ nhưng làm đảo lộn vị thế của đồng USD, đúng vậy không thưa ông?

Miller: Đúng vậy, chính sách này là để đạt được mục đích đó.

Trên thực tế, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York hoàn toàn nắm bắt toàn bộ hoạt động của Cục này. Cuộc họp bao gồm 7 vị Chủ tịch của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở Washington chỉ là hình thức, còn hội nghị bí mật thực chất đã được các nhà tài phiệt ngân hàng của châu Âu và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York tiến hành cả tuần lễ. Tuy nhiên, hoạt động này chỉ diễn ra ở Washington chưa đến một ngày, lại chỉ mang tính xã giao, vì thế lượng vàng trị giá 500 triệu USD từ quyết sách của hội nghị bí mật New York đã chảy về châu Âu. Một quyết sách quan trọng như vậy mà lại hoàn toàn không được ghi chép trong bất cứ văn bản nào của Washington, từ đó có thể thấy địa vị thực tế của Hội đồng quản trị 7 người này.

Chính sách nổ bong bóng năm 1929: Lại một hành động “xén lông cừu”

Từ năm 1929 đến năm 1933, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã siết chặt 1/3 lượng lưu thông tiền tệ nhằm tạo ra một cuộc đại suy thoái.

Milton Friedman

Sau hội nghị bí mật, Ngân hàng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York lập tức bắt tay vào hành động, giảm lãi suất từ 4% xuống 3,5%. Chỉ trong năm 1933, họ phát hành thêm 60 tỷ USD cho các ngân hàng thành viên. Các ngân hàng này dùng trái phiếu của mình là thế chấp. Nếu hoán đổi sang vàng thì khoản tiền này sẽ nhiều gấp 6 lần tổng lượng vàng lưu thông trên toàn thế giới.

Lượng dollar phát hành thông qua phương thức này cao gấp 33 lần so với lượng tiền do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tung ra trước đó. Điều khiến người ta kinh ngạc hơn là, năm 1929, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ở New York lại phát hành thêm 58 tỷ USD cho các ngân hàng thanh viên vay!

Thị trường cổ phiếu New York thời đó cho phép các nhà đầu tư mau vào lượng cổ phiếu bằng 1% vốn, nếu có nhu cầu, họ có thể vay thêm của ngân hàng. Trong khi đang nôn nóng khó chịut hì các ngân hàng nắm giữ tín dụng hạn ngạch lớn lại gặp được nhà đầu tư đói khát tham lam. Quả là chẳng khác gì cảnh “buồn ngủ gặp chiếu manh”.

Ngân hàng có thể vay tiền từ Cục Dự trữ Liên bang với mức lãi suất khoảng 5% và cho các nhà đầu tư chứng khoán vay lại với lãi suất 12%. Như vậy, họ có thể hưởng mức chênh lệch lãi suất 7% một cách ngon lành!

Lúc này, thị trường cổ phiếu New York có muốn không tăng giá cũng không được.

Người dân Mỹ bị kích động đem hết mọi của cải tích lũy để “đầu tư” vào thị trường cổ phiếu. Thậm chí ngay cả các chính trị gia ở Washington cũng bị các trùm tài chính Phố Wall kích động. Trong một buổi nói chuyện chính thức, Melo – Bộ trưởng Tài chính – đã đảm bảo rằng, thị trường cổ phiếu vẫn chưa quá cao. Tổng thống Coolidge cũng xác nhận rằng, việc mau cổ phiếu lúc này vẫn đang rất tốt.

Tháng 3 năm 1928, tại phiên chất vấn của Thượng nghị viện về mức lãi suất cho vay với các nhà đầu tư chứng khoán, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trả lời rằng: “Không thể nói chính xác các khoản vay của các nhà đầu tư chứng khoán có quá cao hay không, nhưng tôi chắc chắn họ là những người an toàn và bảo thủ”.

Ngay sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bắt đầu loại bỏ chính sách buông lỏng tiền tệ thực hiện từ năm 1927, ngày 6 tháng 2 năm 1929, Norman – Chủ tịch Ngân hàng Anh bí mật đến Mỹ. Các nhà ngân hàng Anh dường như đã thực hiện xong mọi công tác chuẩn bị cho một sự kiện lớn, và thời cơ để phía Mỹ ra tay cũng đã đến.

Tháng 3 năm 1929, tại đại hội cổ đông thường niên của ngân hàng quốc tế, Paul Warburg – bậc thầy tài chính của Mỹ — cảnh báo rằng: “Nếu như sự tham lam không kiểm soát này vẫn tiếp tục thì nguy cơ khủng hoảng nổ ra không chỉ đánh vào bản thân các nhà đầu tư, mà còn khiến cho cả nước Mỹ rơi vào thảm họa suy thoái.

(còn tiếp)

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Song Hong Binh – Chiến tranh tiền tệ – P1 – NXB LĐ 2020.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s