Ý thức bảo vệ môi trường trong quá trình phát triển tại Việt Nam cần được nâng cao


Theo đài RFA, trong một cuộc phỏng vấn với báo mạng Ngày Nay vào ngày 14/0, chuyên gia đứng đầu Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam), Tiến sĩ Văn Ngọc Thịnh nhận định rằng, “Trong những thập niên vừa qua, Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong khu vực, nhưng kèm theo đó là cái giá phải trả cho môi trường vô cùng lớn”.

Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam tiến hành đổi mới sau Đại hội VI năm 1986, kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng mạnh, góp phần đưa Việt Nam từ một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới trở thành quốc gia thu nhập trung bình thấp. Theo Ngân hàng Thế giới (WB) từ 2002 đến 2018, GDP đầu người tăng 2,7 lần, từ dưới 500 USD năm 1986, đạt trên 2700 USD trong năm 2019.

Theo TS. Thịnh, giám đốc WWF-Việt Nam, có một số thay đổi về môi trường tự nhiên nhưng nhận thức chung trong vấn đề này của các tầng lớp trong xã hội chưa bắt kịp với thời đại. Ông nói: “Những năm gần đây, tỷ lệ rừng bị mất đã tương ốn định, tuy nhiên nguyên nhân chủ yếu là do tăng cường công tác trồng rừng chứ không phải do phục hồi và tăng diện tích rừng tự nhiên. Các quần thể động vật hoang dã ở Việt Nam đã và đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng do nhu cầu về thịt rừng và các sản phẩm từ động vật hoang dã khác. Phải nói rằng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi, giai đoạn mà sự đảo ngược của các xu hướng này có thể bắt đầu xảy ra”.

TS. Thịnh nhận định, chính quyền đã có chính sách bảo vệ mạnh mẽ hơn đi kèm với hình phạt đã được đưa vào luật, là những dấu hiệu cho thấy việc thực thi, bắt giữ và truy tố đối với hoạt động buôn bán trái phép động vật hoang dã đang gia tăng.

Một số nhà hoạt động vì môi trường mà đài RFA có dịp tiếp xúc, cũng thừa nhận là về luật pháp, chỉ đạo, đúng là Việt Nam có đầy đủ.

TS. Phạm Quang Tùng, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Việtn quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học, trực thuộc Liên hiệp các hội khoa học Việt Nam (VUSTA) chia sẻ: “Ý kiến của anh Văn Ngọc Thịnh, giám đốc WWF-Việt Nam cũng có đúng. Việt Nam cũng không phải là nghèo, đang phát triển, bây giờ nói là phát triển phải song song với bảo vệ môi trường mà tôi nghĩ là chính quyền chưa làm được, nhưng chính phủ chọn phát triển kinh tế hơn là bảo vệ môi trường”.

TS. Tùng đưa ra ví dụ điển hình qua một dự án mà gần đây ông thực hiện cho Trung tâm Nghiên cứu Kiến thức Bản địa và Phát hiện (CIRD) là điều tra, đo đếm số lượng các loài voọc ở Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình: “Phương pháp của chúng tôi là đo đếm từng cá thể, quan sát từng nhóm, đến chỗ ngủ của loài voọc, số liệu đo đếm chính xác”.

Những loài voọc đen Hà Tĩnh có nguy cơ tuyệt chủng này được phát hiện tại đây từ năm 2012. Công tác điều tra với con số 150 cá thể voọc đếm được có nhiều ý nghĩa trong việc bảo vệ động vật quý hiếm này. Ông Tùng nói người dân địa phương nhận thức được nhu cầu bảo vệ quần thể này, thế nhưng không được sự hỗ trợ pháp lý từ chính quyền địa phương. Những nhà hoạt động vì đa dạng sinh học và dân địa phương đã tự nguyện lập nhóm chăm sóc, bảo vệ tuần tra sinh cảnh: “Ví dụ quần thể voọc ở trong Quảng Bình, bây giờ nhóm tình nguyện bảo vệ và người dân làm đơn, kêu cứu chính quyền vài năm nay, nhưng xử lý rất nhỏ giọt, rất nhẹ, cho nên trong báo cáo của các anh ở đây tha thiết kêu gọi chính quyền địa phương nhảy vào cuộc để cứu lấy loài voọc ở Quảng Bình. Còn một mỏ đó đang hoạt động, một tuần nổ mìn 3 ngày. Một trong những cái mà người dân rất quan tâm, kiến nghị chính quyền địa phương nhiều lần mà chính quyền chưa xử lý. Mà xử lý thì cũng chỉ phạt hành chính, rồi việc đâu cũng vào đấy, khai thác đá vẫn khai thác”.

TS. Tùng nói, chính phủ trung ương rất quan tâm, và có tất cả luật pháp, nhưng khi triển khai ở các cấp dưới, những biện pháp trừng phạt sẽ nhẹ dần, trong khi các tổ bảo tồn ở cấp xã được thành lập không làm hiệu quả. Ông nói: “Chính phủ cũng rất quan tâm, dứt khoát, nhưng khi triển khai nghị quyết thì không được như ý. Chính phủ quyết liệt, nhưng càng xuống dưới thấp, tôi nghĩ vì lý do kinh tế, nó sẽ nhẹ dần”.

Trong bài phỏng vấn với Ngày Nay, TS.Văn Ngọc Thịnh cũng nêu ra tác động sâu sắc đối với các quần thể hoang dã bởi nạn ăn thịt rừng và sự phổ biến của các sản phẩm từ động vật hoang dã như ngà voi, sừng tê giác, hoặc vảy tê tê.

Đối với nhà văn Huỳnh Ngọc Chênh, người quan tâm môi trường và động vật hoang dã, đặc biệt loài chim, ngay cả ở cấp cao nhất của chính quyền, các công chức cũng thiếu ý thức về môi trường thì việc tạo cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên hầu như không có thể. Theo ông, ba yếu tố gây nguy hại cho môi trường là: chính sách nhà nước quá chú trọng đến phát triển kinh tế, dân trí chưa được nâng cao và cuộc sống của nhiều người quá đói khổ mong mưu sinh sống còn; bên cạnh đó là nền giáo dục chưa truyền đạt được giá trị của thiên nhiên.

Lâu nay, một số nhà hoạt động vì môi trường trong nước, những tổ chức hải ngoại chuyên về đa dạng sinh học tham gia giải quyết phần nào những bất cập đó. Chị Lê Thị Trang, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Đa dạng Sinh học Nước Việt (Green Việt) trình bày: “Khoảng năm 2012, khi mà Green Việt bắt đầu hoạt động ở Đà Nẵng mặc dù bán đảo Sơn Trà rất gần với người dân, chỉ có cách 2 – 3 cây số, và mọi người vẫn thường xuyên lên thăm quan, nhưng mọi người không nắm được thông tin về đa dạng sinh học ở Sơn Trà có gì, dẫn đến người dân không nhận ra được là giá trị, thực tế ở khu vực này như thế nào đối với cuộc sống của họ. Nên họ không quan tâm. Đồng thời họ cũng không quan tâm đến những quyết định liên quan đến bán đảo Sơn Trà. Từ khi mà có những hoạt động của Green Việt với cộng đồng ở khu vực này để tin này đến với người dân tốt hơn, thông qua kênh truyền thông mở như Facebook, mọi người tiếp cận tốt hơn, khi đó người dân có ý kiến, quan điểm, tham gia những thảo luận, đồng thời gửi kiến nghị lên thành phố hoặc chính quyền để họ có cơ sở tham mưu và ra quyết định tốt hơn”.

Nguồn: TKNB – 22/09/2020.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s