Liệu Trung Quốc có tiếp tục dẫn trước Mỹ? – Phần cuối


Những sự kiện trong mấy tháng qua vừa khiến nhiều người Mỹ ngỡ ngàng không hiểu đó có phải là sự thật hay không, còn phía Trung Quốc thì vui mừng. Sau vụ bạo loạn tại tòa nhà Quốc hội Mỹ hôm 6/1 nhằm ngăn chặn tiến trình chuyển giao quyền lực, Đài truyền hình trung ương Trung Quốc bình luận: “Vụ bạo loạn là chiếc đinh cuối cùng đóng lên cỗ quan tài của nền dân chủ Mỹ”.

Khi nhậm chức, Tổng thống Trump đã thừa hưởng một đất nước chia rẽ nhưng di sản ông để lại là một đất nước còn chia rẽ nhiều hơn. Quá nửa phe Cộng hòa tin vào lời Trump rằng Tổng thống Biden không hề chiến thắng trong cuộc bầu cử. Thế là kết quả bầu cử lại trở thành vấn đề phụ thuộc vào quan điểm đảng phái, như vấn đề biến đổi khí hậu hay khẩu trang. Và kiểu suy nghĩ này có thể sẽ lại được áp dụng trong chính sách đối với Trung Quốc. Đảng Cộng hòa có thể lại hăm hở muốn gắn cho Tổng thống Biden và đảng Dân chủ cái mác là nhẹ tay với chủ nghĩa cộng sản. Hoặc Trung Quốc cũng có thể là vấn đề duy nhất hai đảng đồng tình được với nhau. Nhiều cố vấn của Tổng thống Biden cũng chia sẻ nỗi lo ngại của đảng Cộng hòa về sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Tổng thống Biden có nhiệm vụ khó khăn là đoàn kết thành phần kinh tế tư nhân và các đồng minh để tạo ra một mặt trận thống nhất đối phó với Trung Quốc. Thế nhưng, năm 2020 lại cho thấy chính sự đa dạng và năng động của khu vực kinh tế tư nhân, vốn làm khó một chiến lược kinh tế thống nhất, lại duy trì được lợi thế đổi mới công nghệ của Mỹ. Hai hãng dược phẩm của Mỹ là Pfizer và Moderna đã tung ra vaccine hiệu quả cao với công nghệ đột phá trong thời gian nhanh kỷ lục. Đại dịch cũng thúc đẩy thương mại điện tử, công nghệ điện toán đám mây và các phần mềm hợp tác phát triển mạnh. Đây là những lĩnh vực mà các công ty của Mỹ đều đang dẫn đầu.

Thêm vào đó, sức hấp dẫn của nước Mỹ đối với người nhập cư và các tài năng nước ngoài là một lợi thế mà Trung Quốc khó có được. Các giám đốc điều hành của Pfizer và Moderna đều sinh ra ở nước khác. Ba doanh nghiệp thắng lớn nhờ đại dịch là công ty cung cấp hội nghị trực tuyến Zoom, nhà sản xuất chip đồ họa máy tính Nvidia và dịch vụ giao thực phẩm DoorDash đều do những người Mỹ gốc Hoa sáng lập.

Đảng Cộng sản Trung Quốc sắp kỷ niệm 100 năm thành lập trong năm 2021 và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã củng cố vai trò ở trung tâm quá trình ra quyết định kinh tế, chính trị và xã hội. Nhưng lịch sử Trung Quốc cũng chỉ ra nhiều cạm bẫy do tập quyền. Cả đế quốc Trung Hoa ngày xưa cũng như Trung Hoa Dân quốc (1912 – 1949) đều là các nhà nước chuyên quyền lấy thành phần kinh tế nhà nước là chủ đạo. Trong suốt 30 năm, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đi theo mô hình của Xô viết khi đầu tư mạnh vào công nghiệp nặng, nhưng kết quả đạt được cũng chỉ ở mức trung bình. Tăng trưởng thu nhập của Trung Quốc đại lục khi đó chỉ bằng nửa mức tăng của Đài Loan và tình trạng đói nghèo vẫn phổ biến, cộng với tác động từ thảm họa Các mạng Văn hóa và Đại nhảy vọt. Chỉ đến cuối những năm 1970, tăng trưởng của Trung Quốc mới cất cánh khi vai trò của thị trường và thành phần kinh tế tư nhân được công nhận, và đạt đỉnh vào những năm 2000 sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Từ đó đến nay, tăng trưởng của Trung Quốc đã chậm lại vì một số ly do khó tránh khỏi: Quá trình dịch chuyển từ kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp về cơ bản đã kết thúc và dân số trong độ tuổi lao động của Trung Quốc giảm đi. Việc Đảng Cộng sản Trung Quốc siết chặt quyền kiểm soát đối với thành phần kinh tế tư nhân và nhà nước có thể không phải là nguyên nhân chính nhưng rủi ro đối với đổi mới sáng tạo là điều rõ ràng. Jack Ma, người sáng lập chính của hãng thương mại điện tử khổng lồ Alibaba Group Holding Ltd., và công ty công nghệ tài chính Ant Group Co., đã phát biểu hồi tháng 10/2020 rằng: “Đổi mới đến chủ yếu từ thị trường, đổi mới đến từ cơ sở, đổi mới đến từ giới trẻ. Đổi mới có lợi không sợ quy định, mà sợ bị điều chỉnh theo các quy trình lạc hậu”. Như thế chứng minh cho quan điểm của Jack Ma, Chính phủ Trung Quốc đã phản ứng bằng cách tạm dừng đợt phát hành cổ phiếu (IPO) của Ant Group, sự kiện được kỳ vọng là đợt phát hành lớn nhất trong lịch sử, đồng thời khởi động một cuộc điều tra chống độc quyền đối với công ty này. Các quan chức Trung Quốc tuyên bố họ đang điều tra xem liệu Ant Group có đe dọa hệ thống tài chính hay đang lạm dụng vị thế thống trị thị trường của mình hay không. Hành động của Chính phủ Trung Quốc cho thấy họ không khoan nhượng đối với bất kỳ doanh nhân nào định thách thức Đảng Cộng sản Trung Quốc. Theo các nhà lịch sử kinh tế Loren Brandt và Thomas Rawski, Đảng Cộng sản Trung Quốc đang đối mặt với một vấn đề quen thuộc, đó là làm thế nào để xây dựng một văn hóa đổi mới kinh tế và công nghệ đầy sáng tạo và tự do bên trong một hệ thống chuyên chế, với các nhà lãnh đạo luôn cảm thấy bị đe dọa bởi tư duy vượt ra ngoài khuôn khổ. Chiến lược Trung Quốc đã sử dụng để nuôi dưỡng các công ty bản địa hùng mạnh bằng trợ cấp và chính sách bảo hộ không còn đem lại kết quả như trước, khi đổi mới trở nên phức tạp hơn. Minh chứng là hai ngành sản xuất chất bán dẫn và máy bay thương mại đã không đạt được thành tích như mong đợi, cho dù được nhà nước đầu tư rất lớn.

Tóm lại, tuy Trung Quốc đã vượt Mỹ trong vòng đầu tiên của cuộc cạnh tranh hiện nay, nhưng chưa thể biết liệu nước này có thể tiếp tục duy trì phong độ trong vòng cạnh tranh tiếp theo hay không.

Nguồn: TLTKĐB – 03/02/2021.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s