Thế giới mạng lưới – Phần I


Ngày 7/2/2000 có lẽ là một ngày đặc biệt với Yahoo. Bình thường, mỗi ngày chỉ có vài triệu khách truy cập công cụ tìm kiếm Internet, nhưng ngày hôm đó, có hàng tỉ người đã cố gắng truy cập vào Yahoo. Đáng lẽ, điều này sẽ biến công ty thành “người khổng lồ” của nền kinh tế mới. Tuy nhiên, dường như có một vấn đề gì đó tiềm ẩn. Lượng khách hàng lớn này truy cập cùng một lúc, mà ngạc nhiên là không ai truy vấn về giá cổ phiếu hay cách làm bánh hạnh nhân như thường lệ. Tất cả chỉ gửi một dòng tin nhắn được viết bằng ngôn ngữ lập trình kịch bản: “Yes, I heard you!” (Vâng, tôi nghe thấy bạn rồi!). Thấy vậy, Yahoo cũng không có bất cứ phản hồi nào cả. Tuy nhiên, hàng trăm máy tính ở Santa Clara, California và các trụ sở của Yahoo bị rơi vào tình trạng quá tải khi phải trả lời những “bóng ma” gào thét nọ, trong khi đó hàng triệu người dùng thực sự, người thì muốn tìm tiêu đề phim, người thì muốn đặt vé máy bay trực tuyến, buộc phải chờ đợi. Tôi cũng là một trong số đó. Dĩ nhiên, lúc đó tôi không hề biết là Yahoo đang quay cuồng bận rộn, phục vụ mười tỉ khách ảo kia. Tôi kiên nhẫn đợi thêm ba phút rồi mới chuyển sang một công cụ tìm kiếm tương tác nhanh hơn. Ngày hôm sau, những “ông hoàng” của thế giới trực tuyến, Amazon.com, eBay, CNN.com, Etrade và Excite cũng rơi vào tình trạng tương tự: buộc phải phục vụ hàng tỉ “bóng ma” không ngừng gào thét những câu hỏi vô nghĩa nhưng đã đủ “hạ gục” Yahoo từ hôm trước. Các khách hàng thực sự, cầm trong tay những tấm thẻ tín dụng sáng loáng, sẵn sàng mua hàng thì phải chờ đợi trong vô vọng.

Dĩ nhiên không thể có chuyện hàng tỉ người dùng máy tính cùng gõ Yahoo.com trên trình duyệt Web vào đúng chính xác 10:20 giờ chuẩn Thái Bình Dương được. Rõ ràng là không thể có lượng máy tính lớn như vậy. Những tin tức báo cáo đầu tiên lý giải tình trạng quá tải của những trang web thương mại trực tuyến hàng đầu là do một nhóm những hacker kỹ thuật tinh vi. Tất cả đều đồng tình cho rằng, những kẻ xấu này vốn thích thú cảm giác chiến thắng các hệ thống bảo mật phức tạp, đã tìm cách khống chế hàng trăm máy tính ở các trường học, phòng nghiên cứu, văn phòng kinh doanh và biến chúng thành những “zombie”, gửi đến Yahoo hàng ngàn tin nhắn “Yes, I heard you”. Mỗi giây, những zombie ném một lượng dữ liệu khổng lồ đến trang web nổi tiếng nà, vượt quá mức kiểm soát của nó. Vụ tấn công từ chối dịch vụ lớn này khởi đầu cho một cuộc truy tìm công khai những hacker thủ phạm trên quy mô toàn cầu.

Ngạc nhiên thay, cuộc truy quét trứ danh của Cục Điều tra Liên bang không cho kết quả là một tổ chức khủng bố mạng như mong đợi. FBI truy đến một căn nhà ngoại ô của một cậu thiếu niên người Canada. Các nhà điều tra, nhờ nghe lén trên các phòng chat, đã biết được rằng cậu nhóc này lúc đó đang tìm mục tiêu tấn công mới. Cậu bị bắt quả tang khi đang khoe khoang chiến tích.

Với mật danh MafiaBoy, một thiếu niên mười lăm tuổi đã gây rắc rối cho các công ty hàng tỷ USD có những chuyên gia bảo mật hàng đầu thế giới. Phải chăng cậu bé đó là chàng David thời hiện đại, dù chỉ có máy tính cá nhân loại xoàng nhất cũng có thể đánh bại gã khổng lồ Goliah của kỷ nguyên thông tin? Sau đó, các chuyên gia đồng thuận: vụ tấn công không do một thiên tài hắc ám nào thực hiện. Thủ phạm chỉ sử dụng những công cụ có sẵn trên các trang web của hacker. Những trò hề của MafiaBoy cho thấy cậu nhóc chỉ là một hacker nghiệp dư, lộ liễu đến mức cảnh sát có thể truy lùng đến được tận nhà cha mẹ cậu. Thật ra, hành động của cậu giống gã Goliath hơn chàng David: cậu không biết cách thâm nhập vào bất cứ trang nào mà cậu tấn công, cậu chỉ có thể tấn công vụng về và chậm chạp đến những mục tiêu dễ dàng như máy tính ở các trường đại học và những công ty nhỏ, rồi ra lệnh cho những máy tính đó “dội bom” tin nhắn đến Yahoo.

Ta có thể tưởng tượng hình ảnh một cậu bé mười lăm tuổi sau cánh cửa phòng ngủ, trong ánh sáng mờ từ màn hình máy tính, thích thú và thỏa mãn khi thấy hàng loạt những câu “Yes, I heard you!” ném tới tấp đến Yahoo. Chắc hẳn, cậu bé đã hét câu này cả triệu lần khi bố mẹ gọi xuống ăn cơm hay sai cậu đi đổ rác. “Vâng! Con nghe thấy rồi!” Cậu bé đã thành công với những đòn tấn công dồn dập, như vũ bão, nhưng kém tinh vi. Điều khiến ta thắc mắc là, tại sao một hành động của một cậu bé tuổi teen lại có thể hạ gục những công ty lớn nhất của kinh tế mới? Nếu một cậu nhóc có thể gây ra tàn phá lớn trên Internet, vậy một nhóm hacker chuyên nghiệp, được đào tạo bài bản và có kỹ năng sẽ làm được những gì? Chúng ta dễ tổn thương đến mức nào trước những vụ tấn công như vậy?

1

Xưa kia, những người Ki-tô đầutiên, vốn bị coi là một nhóm dân Do Thái nổi loạn, bị cả chính quyền Do Thái và La Mã bắt bớ. Không có bằng chứng lịch sử nào cho thấy lãnh đạo tinh thần của họ – Jesus xứ Nazareth có ý muốn gây ảnh hưởng ngoài Do Thái giáo. Tư tưởng của Người đã khó tiếp nhận với người Do Thái, nên việc thu phục Dân Ngoại (những người không thuộc dòng dõi Do Thái) có vẻ như hoàn toàn vô vọng. Vào thời kỳ đầu, những người muốn theo chân Người phải tuân theo tập tục cắt bao quy đầu và những luật hà khắc khác của Do Thái giáo lúc bấy giờ nhưng vẫn bị Nhà thờ xua đuổi. Rất ít người chọn con đường khó khăn này. Thật ra, việc truyền thông điệp đến họ đã gần như bất khả. Các cộng đồng thời đó thường biệt lập và phân tán, khoảng cách giữa các vùng khá lớn, trong khi, mọi tin tức hay tư tưởng lan tỏa theo phương thức truyền miệng. Ki-tô giáo, cũng giống như nhiều phong trào tôn giáo trong lịch sử loài người, dường như sẽ rơi vào quên lãng. Tuy nhiên, ngày nay, gần 2 tỷ người xưng là người Ki-tô giáo. Tại sao lại có chuyện lạ lùng thế? Tại sao những niềm tin phi chính thống của một nhóm Do Thái giáo bị coi thường lại trở thành nền tảng của tôn giáo chủ đạo ở thế giới phương Tây?

Nhiều người cho rằng thành công của Ki-tô giáo là nhờ những thông điệp do nhân vật lịch sử – Jesus xứ Nazareth – truyền tải. Ngày nay, những chuyên gia marketing sẽ gọi chúng là những “thông điệp mạnh mẽ” – những thông điệp luôn âm vang và có sức lan tỏa qua nhiều thế hệ, trong khi nhiều phong trào tôn giáo khác lại thất bại và tan rã. Nhưng có lẽ sự thành công của Ki-tô giáo thật ra đến từ một người Do Thái chính thống và ngoan đạo, người chưa từng gặp Đức Jesus. Tên tiếng Hebrew (tiếng Do Thái) của ông là Saul, nhưng chúng ta vẫn biết đến ông qua tên La Mã – Thánh Paul. Chính ông là người kiên trì săn đuổi những Ki-tô hữu ban đầu để bách hại họ, vì họ đã coi Jesus, vốn bị các nhà chức trách kết án là một kẻ báng bổ thánh thần, như một người ngang bằng với Chúa Trời. Ông dùng các hình thức trừng phạt, lệnh cấm, rút phép thông công để duy trì những gì thuộc về truyền thống và buộc những kẻ ngoan đạo phải tuân theo luật Do Thái. Tuy nhiên, theo những bằng chứng lịch sử, ông đã trải qua một khải tượng vào năm 34 tuổi và trở thành người đi theo đức tin mới, khiến nó trở thành một tôn giáo thống trị thế giới phương Tây suốt 2000 năm sau.

Tại sao những nỗ lực của Thánh Paul lại thành công? Ông hiểu rằng, để Ki-tô giáo có thể có tầm ảnh hưởng lớn hơn Do Thái giáo, cần xóa bỏ những rào cản để trở thành một người theo Ki-tô giáo. Tục cắt bao quy đầu và những luật ăn chay khắt khe cần được nới lỏng. Ông đưa thông điệp của mình đến những môn đệ đầu tiên của Jesus ở Jerrusalem và nhận được quyền tiếp tục truyền giáo mà không cần yêu cầu cắt bao quy đầu.

Nhưng Paul vẫn nhận ra rằng điều đó vẫn chưa đủ. Thông điệp cần được lan truyền. Vì thế, ông sử dụng kiến thức trực tiếp của mình về mạng xã hội của thế giới văn minh ở thế kỷ đầu tiên từ La Mã đến Jerrusalem để tiếp cận và chuyển hóa càng nhiều người có thể. Paul đã đi gần chục ngàn cây số trong mười hai năm tiếp theo của đời mình. Ông không đi lang thang, vô định mà đi đến những cộng đồng lớn nhất thời bất giờ, đến những người, những nơi niềm tin có thể ươm mầm và lan truyền hiệu quả nhất. Có lẽ ông là người “bán hàng” đầu tiên và hiệu quả nhất của Ki-tô giáo, sử dụng đồng thời thần học và mạng xã hội một cách hiệu quả. Vậy thì, ông hay đức Jesus hay những thông điệp đã làm nên thành công của Ki-tô giáo? Phép lạ này có thể lặp lại hay không?

(còn tiếp)

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Albert-László Barabási – Thế giới mạng lưới – NXB DT 2017.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s