Mục đích đồng tiền kỹ thuật số của Trung Quốc – Phần đầu


Các hoạt động chào mừng năm mới Tân Sửu, bắt đầu từ ngày 12/2, tại Trung Quốc phần nào đã bị lu mờ bởi đại dịch COVID-19. Lượng người đi lại thăm viếng họ hàng năm nay giảm mạnh, làm mất đi niềm vui của các buổi tụ họp gia đình.

Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều ảm đạm. Các nhà chức trách ở một số thành phố đã phát hàng chục triệu NDT dưới dạng “bao lì xì” mừng năm mới, mà những bao lì xì này có thể được tải xuống điện thoại thông minh. Riêng Bắc Kinh và Tô Châu đã phát ra 200.000 bao lì xì, mỗi cái trị giá 200 NDT (31 USD), trong một buổi phân phát công khai.

Hoạt động từ thiện như vậy che giấu một chương trình nghị sự khó khăn hơn. Bằng cách phân phát các bao lì xì truyền thống dưới dạng “đồng NDT số”, các nhà chức trách Trung Quốc đang thử nghiệm một công nghệ quan trọng mới mà có thể dẫn đến việc thế giới chấp nhận các đồng tiền số và thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật toàn cầu.

Mặc dù không tuyên bố ngày chính thức phát hành, nhưng Trung Quốc đang hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế lớn đầu tiên giới thiệu đồng tiền số nhằm chứng tỏ với thế giới vị thế nhà lãnh đạo toàn cầu về công nghệ thanh toán tại Thế vận hội mùa Đông năm 2022.

Người phụ trách khu vực châu Á của một ngân hàng hàng đầu Phố Wall cho biết: “Cho đến nay, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc là những người có tư duy tiến bộ nhất về đồng tiền số. Họ đang nghiên cứu những điều mà phần còn lại của thế giới chưa từng nghĩ đến”.  Người này nói thêm: “Đồng NDT kỹ thuật số sẽ đưa mọi giao dịch vào tầm ngắm của Ngân hàng nhân dân Trung Quốc”.

Kế hoạch đồng tiền số gắn liền với tham vọng lớn hơn của Trung Quốc là tận dụng công nghệ để thúc đẩy quốc tế hóa đồng NDT và làm suy yếu vị thế thống trị của đồng USD. Mặc dù các lãnh đạo ngân hàng nói rằng trọng tâm ban đầu là sử dụng đồng tiền số này trong phạm vi nền kinh tế nội địa, nhưng nhiều nhà nghiên cứu về Trung Quốc cho rằng trong một vài năm nữa, đồng tiền số này chắc chắn sẽ được sử dụng trong thanh toán thương mại.

Tuy nhiên, các mục tiêu khác đằng sau đồng tiền số của Trung Quốc trái ngược với các thảo luận công khai về vấn đề này ở nhiều nơi khác trên thế giới. Trong khi các đồng tiền điện tử ở Mỹ đắm chìm trong ngôn ngữ của chủ nghĩa tự do, thì dự án đồng tiền số ở Trung Quốc lại gắn với nỗ lực của Đảng Cộng sản Trung Quốc nhằm duy trì kiểm soát đối với xã hội và nền kinh tế. Công nghệ này được thiết kế nhằm góp phần củng cố vai trò giám sát của nhà nước.

Đồng NDT kỹ thuật số của Trung Quốc là đồng tiền số của ngân hàng trung ương, và điều này khiến nó, xét ở một góc độ nào đó, đối lập với các loại tiền điện tử khác như bitcoin. Các đồng tiền điện tử thường được phân cấp và phi tập trung hóa. Chúng không được chính phủ phát hành hay bảo lãnh. Trong khi đó, đồng NDT kỹ thuật số là một phần trong kế hoạch từ trên xuống của Trung Quốc. Đồng tiền này do ngân hàng trung ương phát hành và quản lý, và vị thế pháp định của nó được nhà nước Trung Quốc bảo đảm.

Định dạng số của đồng NDT cho phép ngân hàng trung ương Trung Quốc theo dõi tất cả các giao dịch ở từng cấp độ theo thời gian thực. Bắc Kinh chú ý sử dụng tính năng này để chống lại tình trạng rửa tiền, tham nhũng và tài trợ cho khủng bố trong nước bằng cách tăng cường vai trò giám sát vốn đã rất lớn của đảng cộng sản cầm quyền.

Các nhà phân tích cho biết Bắc Kinh cũng hy vọng sử dụng đồng NDT kỹ thuật số như một phương tiện để khẳng định lại quyền kiểm soát của nhà nước đối với ngành công nghệ tài chính và phi thị trường thanh toán điện tử rộng lớn do hai công ty tư nhân khổng lồ Ant Group và Tencent chi phối. Trên thực tế, công nghệ này có thể trở thành đối thủ của nền tảng thanh toán không dùng tiền mặt của những công ty này.

Chính phủ Trung Quốc đã thực hiện một nỗ lực đa chiều nhằm kiềm chế ảnh hưởng của các công ty thanh toán mới này, dẫn đến việc Ant Group hủy bỏ kế hoạch chào bán lần đầu ra công chúng trị giá 37 tỷ USD cuối năm 2020.

Nhà phân tích cấp cao Samatha Hoffman thuộc Viện chính sách chiến lược Australia cho rằng kiểm soát xã hội là ưu tiên của Bắc Kinh. Bà nói: “Đồng NDT kỹ thuật số chủ yếu lên quan đến khả năng thực thi quyền kiểm soát của đảng”.

Nắm quyền kiểm soát công nghệ tài chính

Theo các quan chức, chiến lược của Trung Quốc là phổ biến đồng tiền số bằng cách tiến hành thử nghiệm ở cấp thành phố trong năm 2021 và 2022, chuẩn bị sẵn sàng cho việc sử dụng đồng tiền này vào thời điểm tổ chức Thế vận hội mùa Đông cuối năm 2022. Thời gian biểu này đưa Bắc Kinh vượt xa chính phủ những nước đang bắt đầu thử nghiệm ý tưởng này.

Khoảng 60% trong số hơn 60 ngân hàng trung ương được Ngân hàng thanh toán quốc tế khảo sát vào năm 2020 cho biết họ đang thử nghiệm hoặc nghiên cứu tính khả thi của đồng tiền số (tăng so với mức 42% trong năm 2019). Cũng theo khảo sát, 14% các ngân hàng đang hướng tới các chương trình thử nghiệm.

Ở Trung Quốc, cũng như ở nhiều nơi khác, những bất đồng về đồng tiền số là rất lớn. Đồng NDT kỹ thuật số không chỉ thay thế tiền mặt mà còn báo trước sự phát triển của một hệ thống thanh toán mới đe dọa vị thế thị trường của Alipay và WeChat Pay, hai nền tảng phổ biến nhất và thuộc sở hữu tư nhân của Ant Group và Tencent.

Lý do chính cho điều này là đồng NDT kỹ thuật số được các ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước phân phối trực tiếp đến ví điện tử của người tiêu dùng, dẫn đến việc thiết lập các kênh thanh toán vượt qua Alipay và WeChat Pay.

Trong các thử nghiệm cho đến nay, người dùng có thể rút đồng NDT số qua máy rút tiền tự động (ATM) và chuyển vào ví điện tử trên điện thoại thông minh. Sau đó, họ có thể thanh toán bằng cách để ứng dụng trên điện thoại thông minh của mình gần thiết bị bán hàng bằng đồng NDT kỹ thuật số. Một hệ thống như vậy là giải pháp thay thế rõ ràng cho Alipay và WeChat Pay, những hệ thống ước tính đã được khoảng 1,9 tỷ người dân trên toàn thế giới sử dụng.

Cựu Phó Chủ tịch Vương Vĩnh Lợi của Ngân hàng Trung Quốc, một trong những ngân hàng quốc doanh lớn nhất Trung Quốc, cho biết: “Việc sử dụng rộng rãi đồng NDT kỹ thuật số sẽ ảnh hưởng đến vị thế thị trường và mô hình lợi nhuận của các nền tảng thanh toán bên thứ ba như Alipay và WeChat Pay”.

Đây là vấn đề lớn. Bên cạnh việc Alipay và WeChat Pay tạo nên xương sống cho hệ thống thanh toán của Trung Quốc trong một nền kinh tế phần lớn không dùng tiền mặt, hoạt động kinh doanh của các công ty còn hỗ trợ giá cổ phiếu của Tencent, một trong 10 công ty lớn nhất thế giới với giá trị vốn hóa trên 920 tỷ USD, và Alibaba, công ty nắm giữ cổ phần tại Ant Group.

Một chương trình chào năm mới của đài truyền hình CCTV đã phát đi thông điệp của Bắc Kinh rằng việc sử dụng đồng NDT kỹ thuật số tiện lợi hơn so với các hệ thống thanh toán khác. Thông điệp này làm gia tăng cảm giác rằng việc phổ biến loại tiền tệ này có thể gây tổn hại cho Alipay và WeChat Pay.

Giám đốc một ngân hàng quốc doanh lớn cho biết: “Đồng tiền kỹ thuật số này sẽ giáng một đòn mạnh vào Alipay và WeChat Pay vì nó có thể thay thế chúng. Có khả năng chính phủ sẽ sử dụng quyền lực hành chính để thúc đẩy đồng NDT kỹ thuật số nhằm phá bỏ thế độc quyền về dữ liệu người tiêu dùng mà các công ty công nghệ đang nắm giữ”.

Trên thực tế, quyền lực hành chính này là đặc tính cố hữu của đồng NDT kỹ thuật số. Bởi đây là đồng tiền pháp định, nên không một người bán hàng nào có thể từ chối chấp nhận nó và do đó có nghĩa vụ phải cài đặt thiết bị đầu cuối và hệ thống thanh toán bằng đồng NDT số sua khi đồng tiền này chính thức được phát hành. Điều này không xảy ra đối với Alipay và WeChat Pay, bởi người bán hàng trong trường hợp này có quyền từ chối.

(còn tiếp)

Nguồn: Financial Times – 17/02/2021

TLTKĐB – 22/02/2021

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s