Vụ Watergate và giới báo chí – Phần VII


Woodward lại một lần nữa gây tranh cãi khi biên tập một câu chuyện liên quan đến William Tavoulareas, giám đốc điều hành của hãng dầu nhờn Mobil Oil, năm 1979. Khi tôi nói chuyện với Woodward năm 1991, anh ta nói rằng quyết định của Tòa phúc thẩm trong vụ Tavoulareas kiện tội phỉ báng chống lại Washington Post là một bước ngoặt quan trọng hơn vụ Watergate trong lịch sử báo chí.

Phán quyết Tavoulareas thực sự rất thú vị, nhưng quyết định đó và vai trò của Woodward trong đó có thể khẳng định hơn là phủ định tầm quan trọng của vụ Watergate với báo chí. Câu chuyện kể rằng Tavoulareas  đã lập một công ty làm ăn với Mobil Oil cho con trai ông ta là Peter. Tavoulareas kiện tờ Washington Post vì những lời phỉ báng của tờ báo này rằng ông ta đã không thực hiện nghĩa vụ với cổ đông của Mobil Oil trong quyết định liên quan đến con trai ông ta. Tavoulareas đã thắng kiện với ban bồi thẩm ở tòa án năm 1983. Tuy nhiên, thẩm phán đã lật đổ lời phán quyết, yêu cầu được “xét không cần tuyên án”, một quyền lựa chọn được trao cho các thẩm phán liên bang, những người thấy rằng không bồi thẩm đoàn nào có thể đưa ra phán quyết mà không áp dụng sai luật. Quyết định này đã được thay đổi hoàn toàn bởi một ban hội thẩm gồm ba thành viên của một phiên tòa phúc thẩm năm 1985, nhưng phán quyết này bản thân nó đã bị lật lại khi toàn bộ tòa phúc thẩm gặp gỡ để đưa ra phán quyết năm 1987.

Huyền thoại của Watergate được phản ánh trong phán quyết Tavoulareas.Tờ Washington Post đã thuê một công ty tư nhân khảo sát một mẫu bồi thẩm tiềm năng để xem liệu họ thông cảm với Mobil Oil hay với tờ Washington Post. Họ tìm ra khuynh hướng ủng hộ họ; một nguồn tin của tờ Washington Post nói: “Tôi đoán rằng chúung tôi có gắn với sự sụp đổ của Nixon, và những người ở đây phải giúp chúng tôi”.

Vì vậy, tờ Washington Post đòi hỏi một phiên tòa hội thẩm. Trong phiên tòa, luật sư của tòa báo không bao giờ đề cập đến vụ Watergate. Woodward nài nỉ để được hỏi trong vị trí nhân chứng để nêu ra vai trò của anh ta trong vụ Watergate, nhưng luật sư đã nói “không, hãy để họ khám phá ra anh là Robert Redford và Ben là Jason Robards”. Ông ta giả thuyết rằng vai trò của tờ Washington Post trong vụ Watergate có thể nổi tiếng với các quan tòa của Quận Columbia đến nỗi họ có thể chiến thắng lớn hơn mà không cần phải nhấn mạnh điểm đó. Trên thực tế, không ai trong số bồi thẩm đoàn đã từng xem bộ phim Tất cả những người của tổng thống, chỉ có một người biết Woodward hay Bradlee đóng vai trò quan trọng trong vụ Watergate, và không ai trong phòng hội thẩm đề cập đến vụ bê bối Watergate.

Ban bồi thẩm chỉ tập trung vào câu hỏi liệu câu chuyện của tờ Washington Post về Tavoulareas là đúng hay sai mà lờ đi câu hỏi trung tâm là các nhà báo có theo đuổi câu chuyện một cách thiếu thận trọng và “thực ác ý” hay không. Trong khi những quan tòa lờ đi câu hỏi này thì bên nguyên lại không. Bên nguyên đã đặt ra câu hỏi rằng liệu có phải sự ác ý đó là bắt nguồn từ sự nghiệp liên quan đến vụ Watergate của Woodward. Thẩm phán George MacKinnon, người viết ý kiến đa số cho ban bồi thẩm ba người vốn rất chia rẽ, đã thiên rất nhiều đến chứng cứ này. MacKinnon lập luận rằng ba hội thẩm đang ra phải coi xu hướng chung của tờ báo – bao gồm cả danh tiếng của Woodward về “những câu chuyện điều tra có ảnh hưởng lớn” – là việc đặt sức ép với báo chí dưới sự quan sát của ông ta để viết những câu chuyện tương tự như thế.

Khi toàn bộ tòa án thay đổi ban hội thẩm ba người năm 1987, Thẩm phán Kenneth Starr, người viết ý kiến đa số, quan sát thấy rằng một vài chứng cứ ác ý mà MacKinnon tìm thấy không là gì hơn ngoài lập trường thù địch. Ông viết: “Thật mỉa mai khi những quan tòa đối thủ của chúng ta kết luận rằng lập trường của đối thủ là hai mặt đối nhau của một sự thật”. Với Thẩm phán MacKinnon, đó là một chứng cứ ác ý khi biên tập của tờ báo đã nói “không phải ngày nào bạn cũng có thể đánh bật một trong bảy chị em” (một trong bảy công ty dầu lửa lớn nhất). Nhưng với ý Thẩm phán Starr thì đó không phải là “lối trình bày ác ý trong những hoàn cảnh mà, ở đây, phóng viên chỉ đưa ra một cuộc điều tra cụ thể và viết một câu chuyện mà thực chất là có thật”.

Về cái gọi là chứng cứ ác ý mà Bob Woodward sử dụng trong cụm từ “câu chuyện thần thánh thối tha” để miêu tả loại chuyện mà ông muốn có từ các phóng viên của mình, Thẩm phán Starr cũng không hề xúc động. Ông ta viết rằng chỉ khi nào có áp lực quản lý đối với việc tạo ra “những câu chuyện thần thánh thối tha” mà không cần xem xét đến độ xác thực của chúng thì đây mới là bằng chứng về sự ác ý. Chứng cứ đó không chỉ ra rằng Woodward thờ ơ với độ chính xác.Và thực tế, câu chuyện Tavoulareas là như thế, được nghiên cứu cẩn thận mà “đại thể là chính xác”, Starr nhắc lại. MacKinnon lại không đồng ý và tranh luận rằng vấn đề không phải là có phải tờ báo có mong muốn  chủ quan đưa những câu chuyện sai trái hay không, mà là liệu có “sức ép phải viết những câu chuyện gây xúc động mạnh có thể thúc đẩy phóng viên thổi phồng sự thật”. Nhưng Starr nói rằng việc gây sức ép với công việc điều tra sai trái là rất đáng biểu dương: “Chúng tôi đồng ý với tờ Washington Post rằng Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp đã không ngăn cấm giới báo chí vì đã khuyến khích các phóng viên của mình phơi bày những việc làm sai trái. Hơn nữa, các sức ép này nhằm để giúp họ viết ra những câu chuyện phục vụ một trong những chức năng cao nhất của báo chí trong xã hội chúng ta.

Quyết định của Starr không chỉ hậu thuận cho tờ Washington Post mà còn là một sự bảo vệ chắc chắn của quyền lợi nhà báo trong việc viết phóng sự điều tra tìm ra những việc làm sai trái của những người quyền cao chức trọng. Nhưng tôi nghĩ Woodward phụ thuộc quá nhiều vào luật để gợi ý rằng ý kiến năm 1987 của Starr sẽ có ảnh hưởng với báo chí lớn hơn là những báo cáo về vụ Watergate của Woodward và Bernstein năm 1972 và 1973. Ông ta đánh giá quá cao mỗi quyết định của luật pháp, đặc biệt một quyết định chẳng đề ra một học thuyết pháp lý nào mới.

(còn tiếp)

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Michael Schudson – Sức mạnh của tin tức truyền thông – NXB CTQG 2003.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s